แยกให้ออก ไข้หวัดธรรมดา vs ไข้หวัดใหญ่ vs โควิด: วิธีป้องกัน

เข้าใจความแตกต่างของโรคระบบทางเดินหายใจ เพื่อการดูแลที่ตรงจุด

ในยุคที่โรคติดเชื้อทางเดินหายใจแพร่ระบาดได้ง่าย ไม่ว่าจะเป็นช่วงเปลี่ยนฤดูกาลหรือการใช้ชีวิตในพื้นที่แออัด อาการไอ จาม มีน้ำูก และไข้สูง มักสร้างความกังวลใจให้แก่คุณพ่อคุณแม่และผู้ดูแลเป็นอย่างมาก การแยกให้ออกระหว่างโรคไข้หวัดธรรมดา (Common Cold) โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) และโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) จึงเป็นทักษะสำคัญทางการแพทย์ที่จะช่วยให้คุณสามารถประเมินสถานการณ์ ดูแลรักษาเบื้องต้นได้อย่างถูกต้อง และพาผู้ป่วยไปพบแพทย์ได้อย่างทันท่วงที

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

โรคทั้งสามประเภทนี้เกิดจากเชื้อไวรัสที่แตกต่างกัน แต่อาศัยช่องทางการแพร่กระจายผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม หรือการสัมผัสสาร secretions ของผู้ติดเชื้อ

• ไข้หวัดธรรมดา (Common Cold): เกิดจากไรโนไวรัส (Rhinovirus) หรือโคโรนาไวรัสสายพันธุ์ดั้งเดิม มักมีอาการค่อยเป็นค่อยไปและไม่รุนแรง
• ไข้หวัดใหญ่ (Influenza): เกิดจากไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza Virus) สายพันธุ์เอและบี มีการระบาดตามฤดูกาลอย่างชัดเจน และก่อให้เกิดอาการอักเสบรุนแรงในระบบทางเดินหายใจ
• โควิด (COVID-19): เกิดจากเชื้อไวรัสซาร์สคอฟทู (SARS-CoV-2) มีความสามารถในการแพร่กระจายเชื้อได้รวดเร็วและปรับเปลี่ยนสายพันธุ์ได้ตลอดเวลา

อาการสำคัญและระยะของโรคที่ต้องสังเกต

การสังเกตอาการเริ่มต้นเป็นกุญแจสำคัญในการแยกโรค

• ไข้หวัดธรรมดา: มีอาการคัดจมูก น้ำใสไหล ไอจาม เจ็บคอเล็กน้อย และมักไม่มีไข้สูง อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นภายในสามถึงเจ็ดวัน
• ไข้หวัดใหญ่: เริ่มต้นด้วยไข้สูงฉับพลัน ปวดเมื่อยตามตัวอย่างรุนแรง อ่อนเพลียมาก ปวดศีรษะ และมีอาการไอแห้งร่วมด้วย
• โควิด: อาการมีความหลากหลายมาก ตั้งแต่ไม่มีอาการเลย สูญเสียการรับรสหรือกลิ่น ไข้ ไอ หายใจลำบาก และอ่อนเพลียเรื้อรัง

สัญญาณเตือนอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

หากผู้ป่วยมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอให้ครบกำหนดวัน:

• ไข้สูงเกินสามสิบเก้าองศาเซลเซียส หรือไข้ที่ไม่ยอมลดลงหลังจากทานยาลดไข้
• มีอาการชักจากไข้สูง
• ซึมลง ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมดื่มนมหรือน้ำ
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจแรงจนซี่โครงบุ๋ม หรือริมฝีปากและปลายนิ้วเขียวคล้ำ
• มีภาวะขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้งสนิท ร้องไห้ไม่มีน้ำตา ปัสสาวะไม่ออกนานเกินห ชั่วโมง

วิธีตรวจวินิจฉัยและการรักษาทางการแพทย์

เมื่อมาพบแพทย์ แพทย์จะทำการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และอาจพิจารณาตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมด้วยชุดตรวจคัดกรองจำเพาะ เช่น การทำ Rapid Antigen Test หรือการทำ Swab เพื่อแยกเชื้อไข้หวัดใหญ่และโควิดออกจากกัน เพื่อให้สามารถจ่ายยาต้านไวรัสได้อย่างแม่นยำในกรณีที่จำเป็น

ข้อควรปฏิบัติและสิ่งที่ไม่ควรทำเด็ดขาด

• ห้ามซื้อยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อทานเอง: เนื่องจากโรคทั้งสามเกิดจากไวรัส ยาปฏิชีวนะจึงไม่มีฤทธิ์ในการรักษา และการใช้ยาพร่ำเพรื่อจะก่อให้เกิดเชื้อดื้อยา
• หลีกเลี่ยงการใช้ยาแก้ไอระงับอาการในเด็กเล็ก: เว้นแต่จะได้รับคำสั่งจากแพทย์โดยตรง เพราะอาจทำให้เสมหะตกค้างและอุดกั้นทางเดินหายใจ

วิธีป้องกันเชิงรุกและการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในระยะยาว

การสร้างเกราะป้องกันให้ร่างกายเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการลดความรุนแรงของโรค

• การฉีดวัคซีน: รับการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปี และวัคซีนป้องกันโควิดตามคำแนะนำของกระทรวงสาธารณสุข
• สุขอนามัยส่วนบุคคล: ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ สวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในพื้นที่แออัด และหลีกเลี่ยงการใช้มือสัมผัสใบหน้า ตา จมูก ปาก
• โภชนาการและการพักผ่อน: รับประทานอาหารให้ครบห้าหมู่ เน้นผักผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน