โรคหัดระบาดระลอกใหม่: เช็กสัญญาณเตือนอันตราย (Red Flags) ภาว

บทนำและภาพรวมของสถานการณ์โรคหัดระบาดระลอกใหม่

โรคหัด (Measles หรือ Rubeola) ไม่ใช่เพียงโรคไข้ออกผื่นธรรมดาในเด็กทั่วไปอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่เป็นโรคติดต่อทางเดินหายใจที่มีความรุนแรงและสามารถแพร่ระบาดได้รวดเร็วที่สุดโรคหนึ่งของโลก ในปัจจุบัน องค์การอนามัยโลก (World Health Organization - WHO) และสมาคมกุมารแพทย์ในหลายประเทศกำลังแสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อการกลับมาระบาดหนักอีกครั้งของโรคหัด ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากอัตราการได้รับวัคซีนลดลงอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ส่งผลให้เกิดช่องว่างของระดับภูมิคุ้มกันหมู่ (Immunity Gap) ในประชากร

ตามสถิติทางการแพทย์ โรคหัดสามารถติดต่อกันได้ง่ายมาก โดยผู้ติดเชื้อ 1 คนสามารถแพร่เชื้อกระจายไปยังผู้ที่ไม่มีภูมิคุ้มกันได้สูงถึง 12 ถึง 18 คน (อัตราการแพร่เชื้อพื้นฐาน หรือ Basic Reproduction Number - R0 เท่ากับ 12-18) กลุ่มเสี่ยงที่มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิต ได้แก่ เด็กทารกที่อายุต่ำกว่า 1 ปี (ซึ่งยังไม่ถึงเกณฑ์ได้รับวัคซีนเข็มแรกตามตารางปกติ) เด็กเล็กที่มีภาวะทุพโภชนาการหรือขาดวิตามินเอ ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง (Immunocompromised Patients) เช่น ผู้ป่วยมะเร็งที่กำลังได้รับยาเคมีบำบัด หรือผู้ติดเชื้อเอชไอวี (HIV)

สาเหตุและกลไกการเกิดโรค (Causes & Pathophysiology)

โรคหัดเกิดจากการติดเชื้อไวรัสเดี่ยวชนิด RNA ที่ชื่อว่า ไวรัสโรคหัด (Measles Virus) ซึ่งจัดอยู่ในตระกูล Paramyxoviridae และสกุล Morbillivirus ไวรัสชนิดนี้อาศัยอยู่ในเสมหะ น้ำมูก และน้ำลายของผู้ป่วย โดยมีกลไกการติดต่อและแพร่กระจายของโรคดังนี้

• การติดต่อทางอากาศ (Airborne Transmission): ไวรัสโรคหัดสามารถแพร่กระจายผ่านละอองเสมหะขนาดเล็กมาก (Droplet Nuclei) ที่ลอยอยู่ในอากาศได้นานถึง 2 ชั่วโมงหลังจากที่ผู้ป่วยไอหรือจามออกไป การสูดดมอากาศปนเปื้อนในพื้นที่ปิด เช่น ห้องเรียน รถโดยสาร หรือห้องตรวจโรค จึงทำให้ติดเชื้อได้อย่างง่ายดาย
• การสัมผัสโดยตรง (Direct Contact): การสัมผัสกับสารคัดหลั่ง เช่น น้ำมูก น้ำลาย หรือเสมหะของผู้ป่วย แล้วนำมือมาสัมผัสบริเวณตา จมูก หรือปากของตนเอง
• กลไกการดำเนินโรคในร่างกาย (Pathophysiology): เมื่อไวรัสเข้าสู่ทางเดินหายใจ จะจับกับตัวรับบนผิวเซลล์ (CD150 หรือ SLAM และ Nectin-4) จากนั้นจะเข้าสู่กระบวนการเพิ่มจำนวนในเซลล์บุผิวทางเดินหายใจและแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียง ก่อนจะเข้าสู่กระแสเลือดเกิดภาวะไวรัสในเลือดระยะแรก (Primary Viremia) เพื่อกระจายไปยังระบบน้ำเหลืองทั่วร่างกาย และเกิดภาวะไวรัสในเลือดระยะที่สอง (Secondary Viremia) ตามมา ซึ่งในระยะนี้ไวรัสจะแพร่กระจายไปยังผิวหนัง ทางเดินหายใจ ทางเดินอาหาร และอวัยวะอื่นๆ ทำให้เกิดอาการแสดงทางคลินิกอย่างชัดเจน

อาการสำคัญและการดำเนินโรคในแต่ละระยะ (Symptoms & Disease Progression)

อาการของโรคหัดมีลักษณะเฉพาะตัวและแบ่งออกเป็น 4 ระยะอย่างชัดเจน ซึ่งการสังเกตการดำเนินโรคในแต่ละระยะจะช่วยให้ผู้ดูแลสามารถประเมินความผิดปกติได้อย่างทันท่วงที

1. ระยะฟักตัว (Incubation Period)

ระยะนี้กินเวลาประมาณ 10 ถึง 14 วัน (อาจนานได้ถึง 21 วัน) หลังจากได้รับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย ในระยะนี้ผู้ป่วยจะยังไม่มีอาการแสดงใดๆ ปรากฏให้เห็น

2. ระยะก่อนออกผื่น หรือ ระยะเริ่มแรก (Prodromal Phase)

ระยะนี้กินเวลาประมาณ 2 ถึง 4 วัน เป็นระยะที่ผู้ป่วยเริ่มมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่และเป็นระยะที่แพร่กระจายเชื้อได้สูงสุด อาการเด่นชัดในระยะนี้เรียกว่า 3 Cs คือ:

• Cough: อาการไอแห้งๆ อย่างรุนแรงและไอต่อเนื่องตลอดเวลา
• Coryza: อาการน้ำมูกไหล คัดจมูก
• Conjunctivitis: อาการตาแดง มีน้ำตาไหล ไวต่อแสง (Photophobia) และมีขี้ตา

นอกจากนี้ สัญญาณเฉพาะโรคที่สำคัญที่สุดในระยะนี้คือ จุดคอปลิก (Koplik's Spots) ซึ่งมีลักษณะเป็นจุดสีขาวอมฟ้าขนาดเล็กคล้ายเม็ดเกลือล้อมรอบด้วยวงสีแดง ปรากฏอยู่บนเยื่อบุกระพุ้งแก้มบริเวณตรงข้ามกับฟันกรามซี่ล่าง จุดนี้จะปรากฏก่อนผื่นขึ้นประมาณ 1 ถึง 2 วัน และจะค่อยๆ จางหายไปเมื่อผื่นเริ่มขึ้นทั่วตัว

3. ระยะออกผื่น (Eruptive Phase)

เกิดขึ้นหลังจากเริ่มมีไข้ประมาณ 3-4 วัน ผื่นของโรคหัดมีลักษณะเป็นผื่นแดงนูนแบนแยกจากกัน (Erythematous Maculopapular Rash) โดยมีทิศทางการกระจายตัวเฉพาะตัว เริ่มต้นขึ้นที่บริเวณไรผม หลังใบหู จากนั้นจะลามไปยังใบหน้า ลำคอ หน้าอก ลำตัว แขน และลงไปถึงขาและเท้าภายในเวลา 3 วัน ในระยะที่ผื่นขึ้นเต็มตัวนี้ ผู้ป่วยมักจะมีไข้สูงจัด (อาจสูงถึง 39 ถึง 40 องศาเซลเซียส) มีอาการอ่อนเพลียอย่างรุนแรง และอาการไอจะรุนแรงมากขึ้น

4. ระยะฟื้นตัว (Recovery Phase / Desquamation)

หลังจากผื่นขึ้นเต็มตัวประมาณ 3 ถึง 4 วัน ไข้จะเริ่มลดลงอย่างรวดเร็ว ผื่นแดงจะค่อยๆ เปลี่ยนสีเป็นสีน้ำตาลคล้ำหรือแดงคล้ำ และจะค่อยๆ ลอกเป็นขุยละเอียด (Desquamation) โดยจะจางหายไปในทิศทางเดียวกับที่ผื่นขึ้น คือจากศีรษะลงไปปลายเท้า โดยทั่วไปรอยแผลเป็นจากผื่นหัดจะจางหายไปได้เองภายในเวลา 1 ถึง 2 สัปดาห์

สัญญาณเตือนอันตรายขั้นวิกฤต (Red Flags) ที่ต้องนำส่งโรงพยาบาลทันที

โรคหัดอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่คุกคามต่อชีวิต หากผู้ดูแลพบอาการข้อใดข้อหนึ่งดังต่อไปนี้ ห้ามรอดูอาการที่บ้านหรือซื้อยามาประทานเองโดยเด็ดขาด แต่ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลในแผนกฉุกเฉินทันที

ตารางเปรียบเทียบอัตราการหายใจที่ปกติและผิดปกติในเด็กแต่ละช่วงอายุ (ตามเกณฑ์องค์การอนามัยโลก)

หากบุตรหลานของท่านมีอาการหายใจเร็วกว่าเกณฑ์ดังต่อไปนี้ แสดงว่าเข้าสู่ภาวะวิกฤตทางระบบหายใจที่ต้องได้รับการรักษาด่วน:

• ทารกอายุน้อยกว่า 2 เดือน: อัตราการหายใจตั้งแต่ 60 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป
• ทารกอายุ 2 ถึง 11 เดือน: อัตราการหายใจตั้งแต่ 50 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป
• เด็กอายุ 1 ถึง 5 ปี: อัตราการหายใจตั้งแต่ 40 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป
• เด็กอายุมากกว่า 5 ปีขึ้นไป: อัตราการหายใจตั้งแต่ 30 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากโรคหัดที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

ภาวะแทรกซ้อนจากโรคหัดมักเกิดจากการที่ไวรัสทำลายระบบภูมิคุ้มกัน ส่งผลให้ร่างกายอ่อนแอลงจนเกิดการติดเชื้อซ้ำซ้อนจากแบคทีเรีย (Secondary Bacterial Infection) หรือเกิดจากการลุกลามของตัวไวรัสเองไปยังอวัยวะสำคัญ ดังนี้

• โรคปอดอักเสบ (Pneumonia): เป็นสาเหตุการเสียชีวิตที่พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยโรคหัด (คิดเป็นร้อยละ 60 ของการเสียชีวิตทั้งหมด) เกิดได้จากทั้งตัวไวรัสโรคหัดเอง (Hecht's Giant Cell Pneumonia) หรือเกิดจากแบคทีเรียแทรกซ้อน เช่น Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae หรือ Staphylococcus aureus
• สมองอักเสบเฉียบพลัน (Acute Encephalitis): พบได้ในอัตราส่วนประมาณ 1 ใน 1,000 รายของผู้ป่วยโรคหัด มักเกิดขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์หลังผื่นขึ้น ทำให้เกิดอาการไข้สูง ซึม ชัก หมดสติ และอาจนำไปสู่ความพิการทางสมองในระยะยาวหรือเสียชีวิตได้
• โรคสมองอักเสบแข็งตัวก้าวหน้า (Subacute Sclerosing Panencephalitis - SSPE): เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ยาก (ประมาณ 1 ใน 10,000 ราย) แต่มีความรุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิต 100% โดยจะเกิดขึ้นหลังจากผู้ป่วยหายจากโรคหัดไปแล้วนาน 7 ถึง 10 ปี เนื่องจากไวรัสโรคหัดสายพันธุ์กลายพันธุ์ยังคงซ่อนตัวอยู่ในระบบประสาทส่วนกลาง และค่อยๆ ทำลายเนื้อสมองอย่างช้าๆ ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม สติปัญญาเสื่อมลง กล้ามเนื้อกระตุกเกร็ง และเสียชีวิตในที่สุด
• หูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน (Acute Otitis Media): เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยที่สุดในเด็กเล็ก ทำให้เด็กมีอาการปวดหูอย่างรุนแรง ร้องกวน งอแง มีไข้สูงขึ้นมาใหม่ และอาจมีหนองไหลออกจากหู หากไม่ได้รับการรักษาอาจส่งผลต่อการได้ยินในอนาคต
• ภาวะแทรกซ้อนทางตาและกระจกตาตาบอด (Corneal Ulceration & Blindness): การขาดวิตามินเอร่วมกับการติดเชื้อไวรัสโรคหัดทำให้เกิดภาวะตาแห้งรุนแรง (Xerophthalmia) กระจกตาเป็นแผล และอาจทำให้ตาบอดถาวรได้

วิธีตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์ (Diagnosis & Medical Tests)

เมื่อผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาล แพทย์เฉพาะทางจะดำเนินการตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันโรคและประเมินความรุนแรงผ่านกระบวนการดังต่อไปนี้

• การซักประวัติและการตรวจร่างกายอย่างละเอียด (Clinical History and Physical Examination): แพทย์จะประเมินลักษณะไข้ อาการร่วม 3 Cs ประวัติการได้รับวัคซีนป้องกันโรคหัด ประวัติการสัมผัสผู้ป่วยรายอื่น และการตรวจหาจุดคอปลิก (Koplik's Spots) บนเยื่อบุช่องปาก รวมถึงดูลักษณะและการกระจายตัวของผื่นแดง
• การตรวจทางน้ำเหลืองวิทยา (Serological Testing): เป็นการตรวจหาแอนติบอดีชนิด IgM ต่อเชื้อโรคหัดในเลือด (Measles IgM) ซึ่งจะให้ผลบวกได้ชัดเจนที่สุดหลังจากผื่นขึ้นไปแล้ว 3 วัน และคงอยู่ได้นานถึง 1 เดือน หรือการตรวจเปรียบเทียบระดับแอนติบอดีชนิด IgG (Measles IgG) ระหว่างระยะเฉียบพลันและระยะฟื้นตัว
• การตรวจหาเชื้อไวรัสด้วยวิธีอณูชีววิทยา (Molecular Diagnostics - RT-PCR): การป้ายตรวจสารคัดหลั่งจากลำคอ จมูก (Throat or Nasopharyngeal Swab) หรือการตรวจหาเชื้อจากปัสสาวะ เพื่อหาเสี้ยวรหัสพันธุกรรมของไวรัสโรคหัด ซึ่งวิธีนี้เป็นวิธีที่มีความไวและความจำเพาะเจาะจงสูงสุด
• การตรวจวิเคราะห์ภาพถ่ายรังสีทรวงอก (Chest X-ray): จะพิจารณาทำในรายที่แพทย์สงสัยว่ามีภาวะปอดอักเสบแทรกซ้อน เช่น หายใจเร็ว หอบเหนื่อย หรือฟังเสียงปอดพบความผิดปกติ

วิธีดูแลรักษาที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์ (Medical Treatment & Home Care)

ในปัจจุบันยังไม่มีการพัฒนายาต้านไวรัส (Specific Antiviral Drug) ที่สามารถรักษาโรคหัดได้โดยตรง การดูแลรักษาหลักจึงเป็นการรักษาประคับประคองตามอาการ (Supportive Care) ควบคู่กับการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างใกล้ชิด

วิธีดูแลและพยาบาลผู้ป่วยที่บ้านอย่างถูกวิธี

• การควบคุมไข้อย่างปลอดภัย: ให้ยาลดไข้พาราเซตามอล (Paracetamol) ตามน้ำหนักตัวอย่างเคร่งครัด ร่วมกับการเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้อง (Tepid Sponge) เป็นเวลา 15-20 นาที เพื่อป้องกันอาการชักจากไข้สูง โดยลูบตัวเข้าหาหัวใจและเน้นบริเวณข้อพับ
• การทดแทนน้ำและสารอาหาร: ป้องกันภาวะขาดน้ำด้วยการให้ผู้ป่วยดื่มน้ำบ่อยๆ หรือดื่มน้ำเกลือแร่ (Oral Rehydration Salts - ORS) สำหรับเด็กเล็กที่ยังกินนมแม่ ควรให้กินนมแม่บ่อยขึ้น จัดเตรียมอาหารอ่อนที่ย่อยง่าย มีคุณค่าทางโภชนาการสูง และกลืนง่ายเนื่องจากผู้ป่วยมักเจ็บคอจากแผลในปาก
• การดูแลรักษาสุขอนามัยของตาและผิวหนัง: ใช้สำลีชุบน้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Normal Saline 0.9%) เช็ดทำความสะอาดขี้ตาและสารคัดหลั่งบริเวณดวงตาอย่างเบามือ หลีกเลี่ยงแสงสว่างจ้าโดยการปิดม่านหรือหรี่ไฟในห้องเพื่อลดอาการแสบตา และรักษาความสะอาดผิวหนังเพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อนบริเวณผื่น
• การแยกผู้ป่วย (Isolation): แยกผู้ป่วยออกจากสมาชิกคนอื่นในบ้านอย่างเด็ดขาดจนกว่าจะพ้นระยะแพร่เชื้อ ซึ่งคือเป็นเวลาอย่างน้อย 4 วันหลังจากผื่นเริ่มขึ้น

ข้อควรระวังสำคัญและสิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด (Crucial Medical Contraindications)

ความเข้าใจผิดในการดูแลผู้ป่วยโรคหัดอาจก่อให้เกิดอันตรายรุนแรงถึงแก่ชีวิต ผู้ดูแลต้องปฏิบัติตามข้อห้ามทางการแพทย์ต่อไปนี้อย่างเคร่งครัด

การคำนวณขนาดยาพาราเซตามอล (Paracetamol) ที่ปลอดภัยตามน้ำหนักตัวของเด็ก

การให้ยาพาราเซตามอลในเด็กต้องคำนวณตามน้ำหนักตัวจริงของเด็ก ไม่ใช่คำนวณตามอายุ เพื่อป้องกันการเกิดภาวะตับอักเสบจากการได้รับยาเกินขนาด (Acetaminophen Toxicity):

• ขนาดยาที่ปลอดภัย: 10 ถึง 15 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนักตัวเด็ก 1 กิโลกรัม ต่อครั้ง
• ความถี่ในการให้ยา: ทุก 4 ถึง 6 ชั่วโมงเมื่อมีไข้ (ห้ามให้เกิน 5 ครั้ง หรือเกิน 75 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ภายในระยะเวลา 24 ชั่วโมง)
• ตัวอย่างการคำนวณ: เด็กน้ำหนัก 10 กิโลกรัม ควรได้รับยาครั้งละ 100 ถึง 150 มิลลิกรัม (หากเป็นยาน้ำเชื่อมพาราเซตามอลชนิดความเข้มข้น 120 มิลลิกรัมต่อ 5 มิลลิลิตร ให้ป้อนยาประมาณ 4-5 มิลลิลิตรต่อครั้ง)

วิธีป้องกันและการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันระยะยาว (Prevention & MMR Vaccine)

มาตรการป้องกันโรคหัดที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่าที่สุดคือการฉีดวัคซีนป้องกันโรคหัด ซึ่งปัจจุบันอยู่ในรูปแบบของวัคซีนรวมป้องกันโรคหัด คางทูม และหัดเยอรมัน (Measles-Mumps-Rubella Vaccine หรือ MMR)

ตารางการฉีดวัคซีน MMR ตามมาตรฐานของกระทรวงสาธารณสุขไทยและสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย

• เข็มที่ 1: ฉีดเมื่อเด็กมีอายุ 9 ถึง 12 เดือน (โดยทั่วไปแนะนำที่อายุ 9 เดือน เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้เร็วที่สุดท่ามกลางสถานการณ์ระบาด)
• เข็มที่ 2: ฉีดเมื่อเด็กมีอายุ 1 ปีครึ่ง ถึง 2 ปี (สามารถฉีดก่อนหน้านั้นได้โดยเว้นระยะห่างจากเข็มแรกอย่างน้อย 3 เดือนตามความเหมาะสมทางการแพทย์)

การได้รับวัคซีน MMR ครบทั้ง 2 เข็ม จะสามารถสร้างภูมิคุ้มกันโรคหัดได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงถึง 97% ตลอดชีวิต ในกรณีที่มีการระบาดของโรคอย่างรุนแรงในพื้นที่ หรือเด็กต้องเดินทางไปยังพื้นที่เสี่ยง แพทย์อาจพิจารณาฉีดวัคซีนเข็มแรกให้เด็กตั้งแต่อายุ 6 เดือนขึ้นไป โดยจะต้องมาฉีดซ้ำอีก 2 เข็มตามตารางปกติเพื่อรับประกันระดับภูมิคุ้มกันที่คงอยู่ระยะยาว

การป้องกันการติดเชื้อหลังสัมผัสโรค (Post-Exposure Prophylaxis)

สำหรับบุคคลที่ไม่มีภูมิคุ้มกันและได้สัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยโรคหัด สามารถรับการป้องกันหลังสัมผัสเชื้อเพื่อป้องกันการเกิดโรคหรือลดความรุนแรงของโรคได้ดังนี้:

• การฉีดวัคซีน MMR: ควรฉีดภายใน 72 ชั่วโมงหลังสัมผัสเชื้อสำหรับผู้ที่มีอายุมากกว่า 6 เดือนที่ไม่มีข้อห้ามใช้ของวัคซีน
• การให้สารภูมิคุ้มกันชนิดพร้อมใช้งาน (Intravenous or Intramuscular Immunoglobulin - IG): ควรให้ภายใน 6 วันหลังสัมผัสเชื้อ สำหรับกลุ่มเสี่ยงสูงที่ไม่สามารถรับวัคซีนได้ เช่น เด็กทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง

แนวทางปฏิบัติเร่งด่วนสำหรับพ่อแม่และผู้ดูแล (Parent Actionable Checklist)

เมื่อพบว่าบุตรหลานหรือบุคคลในครอบครัวต้องสงสัยว่าป่วยเป็นโรคหัด ให้ปฏิบัติตามแนวทางขั้นตอนนี้ทันที:

1. แยกตัวผู้ป่วยทันที: จัดให้อยู่ในห้องส่วนตัวที่มีการระบายอากาศดี หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับสมาชิกในบ้านที่ไม่มีภูมิคุ้มกันหรือกลุ่มเสี่ยงสูง
2. จดบันทึกอาการและไข้: บันทึกอุณหภูมิร่างกาย เวลาที่ให้ยาลดไข้ และลักษณะการกระจายตัวของผื่นอย่างละเอียดเพื่อแจ้งแพทย์
3. ประเมินสัญญาณอันตราย (Red Flags): ตรวจสอบอัตราการหายใจ ลักษณะการหายใจ สติสัมปชัญญะ และระดับการทำกิจกรรมประจำวันของผู้ป่วยทุก 4 ชั่วโมง
4. ติดต่อสถานพยาบาลล่วงหน้า: เมื่อต้องการนำผู้ป่วยไปโรงพยาบาล ควรโทรศัพท์แจ้งเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลล่วงหน้า เพื่อจัดเตรียมพื้นที่คัดแยกผู้ป่วยเฉพาะ ป้องกันการแพร่กระจายเชื้อไปยังผู้ป่วยรายอื่นในห้องฉุกเฉินหรือแผนกผู้ป่วยนอก
5. สวมหน้ากากอนามัย: ให้ผู้ป่วยและผู้ดูแลสวมหน้ากากอนามัยชนิดป้องกันอนุภาคสูง (เช่น N95 สำหรับผู้ดูแล และหน้ากากอนามัยทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยที่อายุเหมาะสม) ตลอดการเดินทางไปยังโรงพยาบาล