ลูกซึมลง เดินเซ และสะดุ้งผวาขณะนอนหลับ: อาการทางระบบประสาทที่อันตรายที่สุดจากพิษร้ายของเชื้อ EV71

ลูกซึมลง เดินเซ และสะดุ้งผวาขณะนอนหลับ: อาการทางระบบประสาทที่อันตรายที่สุดจากพิษร้ายของเชื้อ EV71

เมื่อลูกน้อยมีไข้ ตัวรุมๆ มีผื่นขึ้นตามมือ เท้า หรือในปาก คุณพ่อคุณแม่หลายท่านอาจจะคุ้นเคยกับโรคมือ เท้า ปาก ซึ่งมักไม่รุนแรงและหายได้เองในไม่กี่วัน แต่ในบางครั้ง...บางสายพันธุ์ของเชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคมือ เท้า ปาก โดยเฉพาะ Enterovirus 71 หรือ EV71 กลับมีพิษสงร้ายกาจกว่าที่คิด มันสามารถบุกรุกเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลางของเด็กเล็ก ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงทางระบบประสาทและสมองอักเสบที่อันตรายถึงชีวิต และสัญญาณเตือนบางอย่างก็ละเอียดอ่อนจนคุณพ่อคุณแม่ต้องสังเกตอย่างใกล้ชิด

ลักษณะของอาการสะดุ้งผวา (Myoclonic Jerk) ที่ผิดปกติซึ่งมักเกิดขึ้นเป็นระยะขณะหลับ

หนึ่งในอาการทางระบบประสาทที่สำคัญที่สุดและเป็นอันตราย คือ อาการสะดุ้งผวาผิดปกติขณะนอนหลับ (Myoclonic Jerk) คุณพ่อคุณแม่หลายท่านอาจจะเคยเห็นลูกสะดุ้งเล็กน้อยเวลาหลับ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แต่สำหรับพิษร้ายของ EV71 อาการสะดุ้งผวาเหล่านี้จะต่างออกไปอย่างชัดเจน

• ลองสังเกตดูว่าลูกมีอาการกระตุกของกล้ามเนื้อแขน ขา หรือลำตัวเป็นช่วงๆ คล้ายถูกไฟฟ้าช็อตหรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในขณะที่ลูกกำลังเคลิ้มหลับหรือหลับอยู่
• อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นระยะ และบางครั้งอาจแรงจนปลุกให้ลูกตื่น

อาการสะดุ้งผวาที่ผิดปกติเช่นนี้บ่งชี้ว่าเชื้อไวรัสกำลังรุกรานสมองส่วนก้านสมอง ซึ่งเป็นศูนย์ควบคุมการทำงานที่สำคัญของร่างกาย และเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

อาการเดินเซ กล้ามเนื้ออ่อนแรงเฉียบพลัน (Acute Flaccid Paralysis) ที่ต้องเฝ้าระวัง

นอกจากอาการสะดุ้งผวาแล้ว การเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมการเคลื่อนไหวก็เป็นอีกหนึ่งจุดที่ต้องเฝ้าระวัง ลูกที่เคยเดิน วิ่ง เล่นได้ตามปกติ อาจเริ่มมี อาการเดินเซ เดินทรงตัวลำบาก ไม่มั่นคง หรือแม้แต่มีอาการ กล้ามเนื้ออ่อนแรงเฉียบพลัน (Acute Flaccid Paralysis) โดยเฉพาะที่แขนขา ซึ่งหมายถึงการที่ลูกไม่สามารถขยับแขนขาข้างใดข้างหนึ่ง หรือทั้งสองข้างได้ตามต้องการ

อาการเหล่านี้บ่งชี้ว่าเชื้อไวรัสได้ทำลายเซลล์ประสาทไขสันหลัง ทำให้การส่งสัญญาณจากสมองไปยังกล้ามเนื้อบกพร่อง คุณพ่อคุณแม่จะเห็นได้ชัดเจนว่าลูกมีอาการผิดปกติในการเดิน การหยิบจับสิ่งของ หรือแม้แต่การลุกยืน หากพบว่าลูกมีอาการเดินเซผิดปกติ อ่อนแรงลงอย่างรวดเร็ว หรือบ่นว่าไม่สามารถขยับแขนขาได้ อย่าลังเลที่จะพาไปพบแพทย์ทันที เพราะอาการเหล่านี้อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและถาวรได้หากไม่ได้รับการรักษาที่ทันท่วงที

ความสำคัญของการสังเกตพฤติกรรมลูกอย่างใกล้ชิดในช่วง 3-5 วันแรกของไข้

ช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดในการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนรุนแรงทางระบบประสาทจากเชื้อ EV71 คือ 3-5 วันแรกหลังจากที่ลูกมีไข้

แม้วว่าอาการผื่นและไข้จะดูไม่รุนแรงในระยะแรก แต่พิษร้ายของเชื้อ EV71 มักจะสำแดงอาการทางระบบประสาทในช่วงเวลาหัวเลี้ยวหัวต่อนี้ คุณพ่อคุณแม่คือผู้ที่รู้จักลูกน้อยดีที่สุด การสังเกตพฤติกรรมลูกอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา โดยเฉพาะในช่วงที่ลูกกำลังพักผ่อนหรือนอนหลับ จึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง หากพบว่าลูกมีอาการซึมลงผิดปกติ ตื่นยาก ไม่เล่น ไม่ร่าเริงเหมือนเคย มีอาการสะดุ้งผวาแรงๆ ขณะนอนหลับ หรือมีปัญหาเรื่องการเดิน การทรงตัว แม้เพียงเล็กน้อย ก็ควรรีบพาไปโรงพยาบาลเพื่อรับการตรวจประเมินจากกุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทันที

การวินิจฉัยและการรักษาที่รวดเร็วในช่วงต้น จะช่วยลดความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาทและสมองอักเสบลงได้อย่างมาก และเพิ่มโอกาสที่ลูกจะฟื้นตัวกลับมาเป็นปกติได้ดีที่สุด โปรดจำไว้ว่า การช่างสังเกตของคุณพ่อคุณแม่คือด่านแรกที่สำคัญที่สุดในการปกป้องลูกน้อยจากพิษร้ายของเชื้อ EV71