ทำไมต้องโภชนาการและเครื่องดื่มในช่วงให้นมบุตร
น้ำนมแม่คืออาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เนื่องจากอุดมไปด้วยสารอาหารและภูมิคุ้มกันโรคมากมาย อย่างไรก็ตาม สิ่งที่คุณแม่รับประทานหรือดื่มเข้าไปไม่ว่าจะเป็นคาเฟอีนจากกาแฟและชานมไข่มุก หรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ สามารถถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดและส่งผ่านต่อไปยังน้ำนมแม่ได้โดยตรง ทารกในช่วงวัยแรกเกิดถึงหกเดือนแรกยังมีระบบการทำงานของตับและไตที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้ความสามารถในการขับสารเหล่านี้ออกจากร่างกายเป็นไปได้ช้ามาก การทำความเข้าใจเกี่ยวกับปริมาณที่ปลอดภัยจึงเป็นสิ่งสำคัญสูงสุดสำหรับคุณแม่ทุกคนที่ต้องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ควบคู่กับการดูแลสุขภาพตนเอง
กลไกการส่งผ่านสารอาหารและเครื่องดื่มสู่น้ำนมแม่
เมื่อคุณแม่ดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ สารเหล่านี้จะเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารและถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็วภายในเวลาสามสิบถึงหกสิบนาที ความเข้มข้นของสารในกระแสเลือดจะส่งผลโดยตรงต่อความเข้มข้นในน้ำนมแม่ สำหรับคาเฟอีน ร่างกายของทารกแรกเกิดต้องใช้เวลานานมากกว่าจะกำจัดออกหมด ซึ่งหมายความว่าการสะสมของคาเฟอีนในร่างกายทารกสามารถเกิดขึ้นได้หากคุณแม่ดื่มในปริมาณมากหรือดื่มติดต่อกันทุกวัน ส่วนแอลกอฮอล์นั้น ระดับแอลกอฮอล์ในน้ำนมแม่จะมีค่าเท่ากับระดับแอลกอฮอล์ในกระแสเลือดของคุณแม่ทุกประการ และแอลกอฮอล์จะยังคงอยู่ในน้ำนมจนกว่าตับของคุณแม่จะเผาผลาญหมด ซึ่งไม่สามารถขับออกได้ด้วยการปั๊มนมทิ้งแล้วจบไป
สาเหตุและผลกระทบจากคาเฟอีนจากกาแฟและชานมไข่มุกต่อทารก
คาเฟอีนพบได้ในกาแฟ ชา โกโก้ น้ำอัดลม และชานมไข่มุกยอดนิยม หากทารกได้รับคาเฟอีนผ่านทางน้ำนมแม่ในปริมาณที่มากเกินไป อาจส่งผลกระทบต่อระบบประสาทส่วนกลางของทารก ทำให้เกิดอาการดังต่อไปนี้
- นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย หรือตื่นง่ายกว่าปกติ
- ร้องกวนบ่อยโดยไม่ทราบสาเหตุและปลอบให้สงบได้ยาก
- อัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้นกว่าปกติ
- มีอาการตื่นตัวผิดปกติและไม่ยอมนอนหลับพักผ่อนตามวัย
อันตรายรอบด้านจากแอลกอฮอล์ต่อพัฒนาการของทารก
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นข้อห้ามเด็ดขาดหรือควรหลีกเลี่ยงอย่างเคร่งครัดในช่วงให้นมบุตร การที่ทารกได้รับแอลกอฮอล์ผ่านทางน้ำนมแม่อย่างต่อเนื่องหรือในปริมาณมาก ส่งผลกระทบที่รุนแรงต่อพัฒนาการทางสมองและร่างกาย ดังนี้
- พัฒนาการทางสมองล่าช้าและความสามารถในการเรียนรู้ลดลงในระยะยาว
- ส่งผลต่อการเจริญเติบโต น้ำหนักตัวขึ้นน้อยกว่าเกณฑ์มาตรฐาน
- ทำให้ทารกง่วงซึมมากผิดปกติ ดูดนมได้น้อยลง
- รบกวนวงจรการนอนหลับตามธรรมชาติของทารก
วิธีปฏิบัติและการปรับพฤติกรรมสำหรับคุณแม่ให้นม
การเลือกรับประทานอาหารและเครื่องดื่มของคุณแม่ให้นมบุตรควรอยู่บนพื้นฐานของความสายกลางและความปลอดภัย เพื่อให้ลูกน้อยได้รับสารอาหารที่มีประโยชน์สูงสุดโดยปราศจากสารกระตุ้นหรือสารพิษตกค้าง แนวทางปฏิบัติที่แนะนำมีดังนี้
- เลือกดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอในแต่ละวันเพื่อกระตุ้นการสร้างน้ำนม
- หากต้องการดื่มกาแฟหรือชานมไข่มุก ควรดื่มหลังให้นมมื้อหลักเสร็จ เพื่อให้ร่างกายมีเวลาขับคาเฟอีนออกบางส่วนก่อนถึงมื้อถัดไป
- หลีกเลี่ยงการดื่มชาหรือกาแฟเข้มข้นในช่วงบ่ายหรือเย็น
- งดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิดเพื่อป้องกันผลกระทบอันไม่พึงประสงค์ต่อระบบประสาทของทารก
สัญญาณเตือนอันตรายในทารกที่ต้องพบแพทย์ทันที
หากคุณแม่สังเกตพบว่าทารกมีอาการผิดปกติดังต่อไปนี้ ภายหลังจากได้รับนมแม่ที่มีการปนเปื้อนของคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ ควรพาไปพบกุมารแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยทันที
- ทารกซึมมากปลุกตื่นยาก หรือไม่ยอมดูดนมเลยติดต่อกันหลายชั่วโมง
- มีอาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วผิดปกติ หรือมีหน้าอกบุ๋ม
- มีไข้สูง อาเจียนพุ่ง หรือถ่ายเหลวผิดปกติร่วมด้วย
- มีอาการเกร็ง กระตุก หรือร้องไห้งอแงไม่หยุดนานเกินสามชั่วโมง
สรุปคำแนะนำสำหรับคุณแม่ให้นมบุตร
การดูแลสุขภาพโภชนาการของคุณแม่ให้นมบุตรเป็นสิ่งสะท้อนถึงสุขภาพของลูกน้อย การบริโภคกาแฟหรือชานมไข่มุกสามารถทำได้ในปริมาณที่จำกัดและเหมาะสม แต่ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์อย่างเด็ดขาด เพื่อปกป้องพัฒนาการทางสมองและร่างกายของทารกให้เติบโตอย่างสมบูรณ์แข็งแรง
