การผ่าตัดต่อมทอนซิลในเด็กอันตรายหรือไม่

การผ่าตัดต่อมทอนซิลเป็นหัตถการทั่วไปที่มีความปลอดภัยสูง ทำโดยแพทย์เฉพาะทางด้านหู คอ จมูก เด็กจะต้องพักฟื้นในโรงพยาบาลประมาณหนึ่งถึงสองวันและทานอาหารอ่อนในช่วงแรกหลังผ่าตัด

ทำอย่างไรจึงจะป้องกันไม่ให้ลูกเป็นทอนซิลอักเสบซ้ำๆ

เน้นการสร้างสุขอนามัยที่ดี เช่น การล้างมือบ่อยๆ หลีกเลี่ยงการคลุกคลีกับผู้ป่วยโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ ดูแลสุขภาพช่องปากให้สะอาด และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันด้วยโภชนาการที่ครบถ้วน

ลูกเป็นต่อมทอนซิลอักเสบ บ่อยแค่ไหนถึงควรผ่าตัด พร้อมวิธีดูแล

Q: ลูกเป็นต่อมทอนซิลอักเสบ บ่อยแค่ไหนถึงควรผ่าตัด

แพทย์จะพิจารณาผ่าตัดเมื่อเด็กเป็นทอนซิลอักเสบอย่างน้อยเจ็ดครั้งในหนึ่งปี หรืออย่างน้อยห้าครั้งต่อปีติดต่อกันสองปี หรือมีอาการต่อมทอนซิลโตมากจนทำให้เกิดภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

ทำไมต้องต่อมทอนซิลและภาพรวมของโรคในเด็ก

ต่อมทอนซิลเป็นอวัยวะสำคัญในระบบภูมิคุ้มกัน ตั้งอยู่บริเวณด้านหลังลำช่องทั้งสองข้าง ทำหน้าที่ดักจับเชื้อโรค แบคทีเรีย หรือไวรัสที่เข้าสู่ร่างกายผ่านทางจมูกและลำคอ ในเด็กเล็กระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้ต่อมทอนซิลต้องทำงานอย่างหนักและเสี่ยงต่อการติดเชื้ออักเสบได้ง่าย โรคต่อมทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis) เป็นภาวะที่พบได้บ่อยมากในเด็กอายุระหว่างสามถึงสิบปี ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต คุณภาพการนอนหลับ และการรับประทานอาหารของเด็กอย่างมาก

สาเหตุและกลไกการเกิดโรคต่อมทอนซิลอักเสบ

การอักเสบของต่อมทอนซิลเกิดได้จากสองสาเหตุหลัก ได้แก่ การติดเชื้อไวรัส ซึ่งเป็นสาเหตุส่วนใหญ่ในเด็กเล็ก และการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะกลุ่มสเตรปโตคอคคัส (Streptococcus) ซึ่งมีความสำคัญเนื่องจากอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เชื้อเหล่านี้ติดต่อได้ง่ายผ่านการไอ จาม หรือการสัมผัสสิ่งของร่วมกันในโรงเรียนและศูนย์เด็กเล็ก เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย จะกระตุ้นให้ต่อมทอนซิลเกิดการบวมแดง มีหนอง และปล่อยสารสื่ออักเสบออกมาทำให้เด็กมีไข้เจ็บคอ

อาการสำคัญและลำดับการดำเนินของโรค

อาการของโรคต่อมทอนซิลอักเสบมักเริ่มจากการระคายคอ กลืนลำบาก และมีไข้ต่ำ ต่อมาเด็กจะมีอาการเจ็บคอมากจนไม่ยอมกลืนน้ำลาย น้ำลายไหลยืด มีไข้สูง ปวดศีรษะ และอ่อนเพลีย ในเด็กโตอาจบอกได้ว่าปวดร้าวไปที่หู เมื่อตรวจดูในช่องปากจะพบต่อมทอนซิลบวมแดงอย่างชัดเจน มีคราบสีขาวหรือหนองปกคลุมบริเวณผิวของต่อมทอนซิล ต่อมน้ำเหลืองบริเวณลำคอโตและกดเจ็บ อาการเหล่านี้มักเป็นมากในช่วงสามถึงห้าวันแรก ก่อนจะค่อยๆ ดีขึ้นหากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง

ข้อควรระวังทางการแพทย์: หากเด็กมีไข้สูงเกินสามวัน เจ็บคอมากจนดื่มน้ำไม่ได้ หายใจลำบาก หรือมีเสียงหายใจผิดปกติ ควรรีบพาไปพบกุมารแพทย์ทันทีเพื่อรับการประเมินอาการและตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำ

สัญญาณเตือนอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตอาการของลูกอย่างใกล้ชิด หากพบสัญญาณอันตรายเหล่านี้ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลโดยด่วน

ไข้สูงมากและไม่ยอมลดลงแม้จะเช็ดตัวและให้ยาลดไข้แล้ว
เด็กซึมลง ปลุกตื่นยาก หรือมีอาการชักจากไข้สูง
ไม่ยอมดื่มน้ำหรือนมเลยเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ ปัสสาวะน้อยลงหรือเป็นสีเข้มจัด
หายใจหอบเหนื่อย ซี่โครงบุ๋ม หรือมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
มีน้ำลายไหลตลอดเวลาเพราะไม่สามารถกลืนน้ำลายตัวเองได้

วิธีตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์

แพทย์จะทำการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด รวมถึงการใช้ไม้กดลิ้นเพื่อตรวจดูความบวมและคราบหนองบริเวณต่อมทอนซิล ในกรณีที่สงสัยว่าเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย แพทย์อาจทำการป้ายคอ (Throat Swab) เพื่อส่งตรวจหาเชื้อสเตรปโตคอคคัส หรือเจาะเลือดตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด เพื่อแยกโรคและเลือกใช้ยาปฏิชีวนะได้อย่างเหมาะสมที่สุด

วิธีดูแลรักษาและการพยาบาลที่บ้าน

การดูแลเด็กที่เป็นต่อมทอนซิลอักเสบเน้นการรักษาตามอาการเพื่อให้เด็กสุขสบายขึ้น

ให้เด็กดื่มน้ำอุ่นหรือน้ำสะอาดในปริมาณที่เพียงพอบ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำและช่วยให้ชุ่มคอ
เลือกอาหารอ่อนที่กลืนง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้มอุ่นๆ ซุป หรือไอศกรีมรสจืดเพื่อช่วยลดอาการเจ็บคอ
เช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุณหภูมิห้องอย่างถูกวิธี และให้รับประทานยาลดไข้พาราเซตามอลตามขนาดและน้ำหนักตัวที่ถูกต้อง
ให้เด็กพักผ่อนให้เพียงพอ งดกิจกรรมที่ต้องใช้แรงมาก

คำแนะนำจากคุณหมอ: ห้ามซื้อยาปฏิชีวนะให้เด็กรับประทานเองเด็ดขาดหากยังไม่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ เพราะหากเกิดจากเชื้อไวรัส การใช้ยาปฏิชีวนะจะไม่ได้ผลและอาจก่อให้เกิดเชื้อดื้อยาได้