ไข้หวัดในทารกแรกเกิดต้องพ่นยาทุกครั้งไหม คลายข้อสงสัยเรื่องก

ไข้หวัดในทารกแรกเกิด ความกังวลใจอันดับหนึ่งของพ่อแม่มือใหม่

โรคไข้หวัดในทารกแรกเกิดและเด็กเล็กถือเป็นปัญหาสุขภาพที่สร้างความตื่นตระหนกให้กับผู้ปกครองเป็นอย่างมาก เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันของทารกยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทารกแรกเกิดถึงอายุสามเดือนมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงหากได้รับเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียเข้าสู่ร่างกาย การทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรค การดูแลรักษาที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์ รวมถึงโภชนาการและการจัดการอาการที่บ้าน จึงเป็นกุญแจสำคัญในการช่วยให้ทารกฟื้นตัวได้อย่างปลอดภัย

สาเหตุและกลไกการเกิดโรคไข้หวัดในทารก

โรคไข้หวัดส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจส่วนบน โดยเชื้อที่พบบ่อยได้แก่ ไรโนไวรัส (Rhinovirus) และไวรัสอาร์เอสวี (Respiratory Syncytial Virus - RSV) ซึ่งติดต่อผ่านทางการไอ จาม หรือการสัมผัสสารคัดหลั่ง เชื้อโรคเหล่านี้จะเข้าสู่เยื่อบุทางเดินหายใจ ทำให้เกิดการอักเสบ บวม และมีเสมหะจำนวนมาก เนื่องจากทารกแรกเกิดยังไม่สามารถขับเสมหะออกเองได้และมีทางเดินหายใจที่แคบมาก อาการเพียงเล็กน้อยจึงอาจส่งผลให้ทารกหายใจลำบากได้ทันที

ไข้หวัดในทารกแรกเกิดต้องพ่นยาทุกครั้งจริงหรือ

ความเข้าใจที่ว่าทารกเป็นหวัดจะต้องพ่นยาทุกครั้งเป็นความเชื่อที่คลาดเคลื่อน ในทางการแพทย์ การพ่นยาขยายหลอดลมหรือยาสเตียรอยด์พ่นคอจะใช้เฉพาะในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน เช่น ทารกมีภาวะหลอดลมตีบ มีเสียงหายใจมีเสียงวี๊ด (Wheezing) หรือมีภาวะทางเดินหายใจส่วนล่างอักเสบเท่านั้น หากทารกมีเพียงอาการหวัดธรรมดา มีน้ำมูกใส และไม่อุดกั้นทางเดินหายใจ การรักษาหลักจะเป็นการรักษาตามอาการ เช่น การหยอดน้ำเกลือล้างจมูกเพื่อละลายน้ำมูก และการดูดน้ำมูกออกอย่างถูกวิธี โดยอยู่ภายใต้ดุลยพินิจของกุมารแพทย์ผู้รักษา

สัญญาณไหนบอกว่าหมอนัดถี่เกินจำเป็น หรือควรไปพบแพทย์เมื่อใด

การติดตามอาการของทารกหลังการรักษาเป็นสิ่งสำคัญ แต่หากผู้ปกครองรู้สึกว่าแพทย์นัดติดตามอาการบ่อยเกินไปจนสร้างความกังวลใจ ควรทำความเข้าใจว่าทารกแรกเกิดมีการเปลี่ยนแปลงของโรคอย่างรวดเร็ว แพทย์จึงจำเป็นต้องประเมินซ้ำอย่างใกล้ชิด อย่างไรก็ตาม หากทารกไม่มีอาการรุนแรงขึ้น การนัดหมายอาจปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสมของอาการ

ในทางกลับกัน มีสัญญาณเตือนอันตรายที่ผู้ปกครองต้องรีบพาบุตรหลานไปพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันนัด ได้แก่:

• ไข้สูงเกินสามสองจุดห้าองศาเซลเซียสในทารกอายุน้อยกว่าสามเดือน
• หายใจหอบแรง ซี่โครงบุ๋ม ท้องกระเพื่อม หรือมีเสียงหายใจผิดปกติ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเขียวคล้ำจากภาวะขาดออกซิเจน
• ซึมลงปลุกตื่นยาก ไม่ยอมดูดนมหรือน้ำ ปัสสาวะน้อยลงหรือผ้าอ้อมไม่เปียกนานเกินหกชั่วโมง
• อาเจียนพุ่งอย่างต่อเนื่องหรือมีอาการชักเกร็ง

โภชนาการทางการแพทย์เพื่อการฟื้นฟูร่างกายทารก

โภชนาการถือเป็นยาวิเศษในการช่วยฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกันและร่างกายของทารกให้กลับมาแข็งแรงอย่างรวดเร็ว โดยมีแนวทางปฏิบัติดังนี้:

• สำหรับทารกที่กินนมแม่: นมแม่คืออาหารที่ดีที่สุดและเป็นโภชนาการทางการแพทย์ที่มีชีวิต เนื่องจากมีภูมิคุ้มกัน (Antibodies) เม็ดเลือดขาว และสารอาหารครบถ้วนที่ช่วยต่อสู้กับเชื้อไวรัส ควรให้ทารกดูดนมบ่อยขึ้นแต่ครั้งละน้อยๆ เพื่อป้องกันอาการสำลักและช่วยให้ร่างกายได้รับน้ำอย่างเพียงพอ
• สำหรับทารกที่กินนมผสม: ควรเลือกนมสูตรที่ย่อยง่ายตามคำแนะนำของแพทย์ และอาจปรึกษาแพทย์เรื่องการปรับปริมาณหรือความเข้มข้นของนมในกรณีที่ทารกมีอาการท้องเสียร่วมด้วย
• การรักษาสมดุลเกลือแร่: หากทารกมีไข้สูงและสูญเสียน้ำ การให้สารละลายเกลือแร่สำหรับเด็ก หรือการให้นมเสริมน้ำอย่างเหมาะสมตามคำแนะนำของแพทย์จะช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำและรักษาสมดุลอิเล็กโทรไลต์ในร่างกาย

อาหารแสลงและสิ่งที่ควรเลี่ยงในช่วงที่ทารกป่วย

แม้ว่าทารกแรกเกิดจะยังไม่ได้รับประทานอาหารอื่นนอกจากนม แต่สำหรับทารกที่มีอายุเกินหกเดือนขึ้นไปและเริ่มทานอาหารเสริมแล้ว ช่วงที่ป่วยเป็นไข้หวัดควรระมัดระวังเป็นพิเศษ:

• อาหารรสจัด หวานจัด หรือเค็มจัด: จะไปกระตุ้นเยื่อบุลำคอทำให้ระคายเคืองและมีอาการไอมากขึ้น
• อาหารที่มีไขมันสูงและย่อยยาก: ทำให้ระบบย่อยอาหารต้องทำงานหนัก ส่งผลให้ร่างกายอ่อนเพลียและฟื้นตัวช้า
• ผลิตภัณฑ์จากนมวัวในปริมาณมาก: สำหรับเด็กบางคนที่แพ้ง่าย นมวัวอาจทำให้เสมหะเหนียวข้นขึ้นและกระตุ้นอาการภูมิแพ้ได้

วิธีป้องกันและการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันระยะยาว

การป้องกันการติดเชื้อไวรัสในทารกแรกเกิดทำได้โดยการจำกัดการเยี่ยมไข้จากบุคคลภายนอก การล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสตัวทารกเสมอ การทำความสะอาดของใช้และสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็กให้ปราศจากฝุ่นละอองและควันบุหรี่ รวมถึงการพาเด็กไปรับวัคซีนตามกำหนดนัดหมายของกระทรวงสาธารณสุขและวัคซีนเสริมภูมิคุ้มกันตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อป้องกันโรคร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต