ลูกไอหอบพ่นยาดูดเสมหะตามหมอนัด อาการแบบนี้จะหายขาดไหมหรือโดน

ไขข้อข้องใจเรื่องลูกไอหอบพ่นยาดูดเสมหะ ทำไมต้องไปตามหมอนัดและจะหายขาดจริงไหม

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านมักมีความกังวลใจและเกิดคำถามคาใจเมื่อลูกรักมีอาการป่วยเรื้อรัง ต้องพาไปโรงพยาบาลเพื่อพ่นยา ขยายหลอดลม และดูดเสมหะตามแพทย์นัดครั้งแล้วครั้งเล่า จนเกิดความสงสัยว่าลูกรักกำลังเผชิญกับภาวะเลี้ยงไข้จากสถานพยาบาลหรือไม่ บทความฉบับนี้จากกุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะมาอธิบายถึงกลไกของโรค ระบบทางเดินหายใจในเด็กเล็ก และไขข้อข้องใจทั้งหมดอย่างละเอียด เพื่อให้ผู้ปกครองเข้าใจถึงกระบวนการรักษาที่แท้จริง

สาเหตุและกลไกโรคทางเดินหายใจในเด็กเล็กทำไมจึงมีอาการไอหอบและเสมหะ

ระบบทางเดินหายใจของเด็กเล็กโดยเฉพาะในช่วงขวบปีแรกถึงห้าปีแรก มีความแตกต่างจากผู้ใหญ่อย่างมาก หลอดลมของเด็กมีขนาดเล็ก นิ่ม และมีต่อมสร้างเมือกมากกว่าปกติ เมื่อได้รับสิ่งกระตุ้น เช่น เชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย หรือสารก่อภูมิแพ้ในอากาศ จะทำให้เกิดการอักเสบ บวมตัวของเยื่อบุหลอดลม และมีการสร้างเสมหะปริมาณมาก กลไกเหล่านี้ทำให้หลอดลมตีบแคบลง อากาศเข้าออกได้ยาก ส่งผลให้เกิดอาการไอ หายใจมีเสียงหวีด (Wheezing) หายใจหอบเหนื่อย และมีเสมหะคั่งค้างในทางเดินหายใจส่วนปลาย ซึ่งเด็กเล็กยังไม่สามารถไอขับเสมหะออกได้เอง จึงจำเป็นต้องอาศัยแพทย์และพยาบาลในการช่วยพ่นยาขยายหลอดลมและดูดเสมหะออกอย่างถูกวิธี

อาการและสัญญาณอันตราย Red Flags ที่ต้องพามาพบแพทย์ทันทีก่อนถึงวันนัด

ในระหว่างการดูแลรักษาที่บ้าน ผู้ปกครองควรสังเกตอาการของเด็กอย่างใกล้ชิด หากพบสัญญาณอันตรายหรือที่เรียกว่า Red Flags ควรรีบพาเด็กมาพบแพทย์ทันทีก่อนถึงวันนัดหมายปกติ อาการวิกฤตเหล่านี้ประกอบด้วย

• หายใจหอบเหนื่อยรุนแรง หายใจลำบาก ปีกจมูกบานขณะหายใจ
• มีภาวะอกบุ๋ม (Chest Indrawing) บริเวณใต้ซี่โครงหรือคอ
• ริมฝีปาก เล็บมือ หรือผิวหนังมีสีเขียวคล้ำ (Cyanosis) ซึ่งแสดงถึงภาวะขาดออกซิเจน
• ซึมลง ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมดื่มนมหรือน้ำเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ
• มีไข้สูงต่อเนื่องเกินสามวัน หรือไข้กลับมาสูงอีกครั้งหลังไข้ลดลงไปแล้ว

แนวทางรักษาที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์และการดูแลที่บ้าน

การรักษาโรคทางเดินหายใจในเด็กที่มีอาการไอ หอบ และเสมหะมาก ต้องอาศัยแนวทางการรักษาผสมผสานทั้งในโรงพยาบาลและการดูแลต่อเนื่องที่บ้านอย่างเคร่งครัด แพทย์อาจพิจารณาให้ยาขยายหลอดลมผ่านเครื่องพ่นละอองยา ยาละลายเสมหะ หรือยาลดการอักเสบของหลอดลมชนิดสูดพ่นระยะยาว (Inhaled Corticosteroids) ในกลุ่มเด็กที่เป็นโรคหอบหืด (Asthma) หรือโรคหลอดลมไวเกิน

สำหรับการดูแลที่บ้าน ผู้ปกครองควรให้เด็กดื่มน้ำอุ่นในปริมาณที่เหมาะสมเพื่อช่วยให้เสมหะเจือจางลงและขับออกได้ง่ายขึ้น จัดให้เด็กนอนในท่าที่สบาย อาจใช้หมอนหนุนสูงเล็กน้อยหากอายุเกินสองปีเพื่อช่วยให้หายใจโล่งขึ้น หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ฝุ่นละออง และสารเคมีระคายเคืองต่างๆ ที่เป็นตัวกระตุ้นให้อาการกำเริบ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการไอหอบพ่นยาในเด็ก