ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่พร้อมวัคซีนโควิดได้ไหม: วิธีดูแลเบื้องต้

ไขข้อข้องใจ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่พร้อมวัคซีนโควิดได้ไหม ปลอดภัยหรือไม่

คำถามที่พบบ่อยมากในคลินิกและโรงพยาบาลคือ การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่พร้อมวัคซีนโควิดสามารถทำได้ในคราวเดียวกันหรือไม่ คำตอบทางการแพทย์คือ สามารถฉีดพร้อมกันได้ในวันเดียวกัน โดยแพทย์จะฉีดวัคซีนแต่ละชนิดลงในกล้ามเนื้อคนละตำแหน่ง เช่น แขนซ้ายหนึ่งเข็ม และแขนขวาหนึ่งเข็ม การฉีดวัคซีนทั้งสองชนิดร่วมกันช่วยประหยัดเวลา เพิ่มความสะดวก และกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อโรคทางเดินหายใจทั้งสองชนิดได้พร้อมกัน โดยไม่ทำให้ประสิทธิภาพของวัคซีนลดลง หรือเพิ่มความรุนแรงของผลข้างเคียงแต่อย่างใด

ทำความเข้าใจความสำคัญของการได้รับวัคซีนป้องกันโรคทางเดินหายใจ

โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) และโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) เป็นโรคติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจที่แพร่ระบาดได้ง่ายและรวดเร็ว โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคประจำตัวเรื้อรัง การฉีดวัคซีนทั้งสองตัวนี้ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอาการรุนแรง ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องเข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาล และลดอัตราการเสียชีวิตได้อย่างมีนัยสำคัญ

อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังฉีดวัคซีนพร้อมกัน

เมื่อรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ร่วมกับวัคซีนโควิดในคราวเดียวกัน ร่างบบุคลากรทางการแพทย์อาจพบอาการข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้ทั่วไป ซึ่งเป็นสัญญาณแสดงว่าระบบภูมิคุ้มกันกำลังตอบสนองต่อวัคซีน ได้แก่

• อาการปวด บวม แดง หรือร้อนบริเวณตำแหน่งที่ฉีดวัคซีนทั้งสองข้าง
• มีไข้ต่ำๆ ปวดศีรษะ หรือรู้สึกหนาวสั่น
• อาการอ่อนเพลีย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อต่อทั่วร่างกาย
• คลื่นไส้ หรือรู้สึกไม่สบายตัวเล็กน้อย

อาการเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นภายในหนึ่งถึงสองวันแรกหลังการฉีด และสามารถหายได้เองโดยไม่ต้องใช้ยาเฉพาะเจาะจง เพียงแต่ต้องอาศัยการดูแลตนเองอย่างถูกต้องที่บ้าน

ขั้นตอนการดูแลตนเองที่บ้านอย่างถูกวิธีหลังฉีดวัคซีน

การดูแลตัวเองอย่างถูกสุขลักษณะหลังการรับวัคซีนมีความสำคัญมาก เพื่อช่วยลดความรุนแรงของอาการข้างเคียงและช่วยให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันได้อย่างเต็มที่ มีแนวทางปฏิบัติที่แนะนำดังนี้

• พักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อยแปดถึงสิบชั่วโมง เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ดื่มน้ำสะอาดในปริมาณที่มากกว่าปกติ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำและช่วยระบายความร้อนในร่างกาย
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ครบห้าหมู่ เน้นอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก หรือซุปอุ่นๆ
• หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือใช้งานแขนข้างที่ฉีดวัคซีนอย่างหักโหมในช่วงสองถึงสามวันแรก

สัญญาณเตือนที่ควรกลับมาพบแพทย์ทันทีหลังฉีดวัคซีน

แม้ว่าอาการข้างเคียงส่วนใหญ่จากวัคซีนจะหายได้เองภายในไม่กี่วัน แต่หากมีอาการผิดปกติรุนแรงเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์โดยด่วน

• มีไข้สูงติดต่อกันเกินสองถึงสามวัน หรือไข้ไม่ยอมลดลงแม้จะเช็ดตัวและทานยาลดไข้แล้ว
• มีอาการหายใจลำบหายใจหอบเหนื่อย แน่นหน้าอก หรือหายใจมีเสียงวี๊ด
• มีผื่นขึ้นตามผิวหนัง ใบหน้าบวม ริมฝีปากบวม หรือมีอาการบวมแดงลามไปทั่วแขนข้างที่ฉีด
• มีอาการเวียนศีรษะอย่างรุนแรง หน้ามืด เป็นลม หรือหมดสติ
• มีอาการชักเกร็ง หรือซึมลงอย่างเห็นได้ชัด

วิธีการเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์

หากมีไข้สูงหลังจากฉีดวัคซีน การเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่น (Tepid Sponge) เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการช่วยลดอุณหภูมิร่างกาย โดยมีขั้นตอนที่ถูกต้องดังนี้

• เตรียมน้ำอุ่นใส่กะละมัง ห้ามใช้น้ำเย็นจัดหรือน้ำแข็งเด็ดขาดเพราะจะทำให้หลอดเลือดหดตัวและระบายความร้อนได้ยากขึ้น
• ชุบผ้าแล้วบิดหมาด นำมาเช็ดบริเวณใบหน้า ซอกคอ รักแร้ และขาหนีบ ซึ่งเป็นจุดที่มีหลอดเลือดใหญ่
• เช็ดเข้าหาลำใจเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ใช้เวลาเช็ดตัวประมาณสิบห้าถึงยี่สิบนาที
• หลังจากเช็ดตัวเสร็จ ให้ใช้ผ้าแห้งซับตัวให้แห้งและสวมใส่เสื้อผ้าที่โปร่งสบายระบายอากาศได้ดี

การป้องกันตนเองและรักษาสุขอนามัยในชีวิตประจำวัน

นอกจากการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่และวัคซีนโควิดพร้อมกันแล้ว การรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลยังคงเป็นมาตรการสำคัญที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อซ้ำซ้อน ควรล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาดนานอย่างน้อยยี่สิบวินาที หรือใช้เจลแอลกอฮอล์ล้างมือ สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องอยู่ในสถานที่แออัดหรือมีผู้คนหนาแน่น และหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการป่วยทางระบบทางเดินหายใจ