คุณแม่ตั้งครรภ์ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหม: วิธีดูแลเบื้องต้น

ทำไมต้องการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในคุณแม่ตั้งครรภ์

โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) เป็นโรคติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจที่เกิดจากเชื้อไวรัสอินฟลูเอน (Influenza Virus) ซึ่งสามารถแพร่ระบาดได้อย่างรวดเร็วผ่านทางละอองฝอยจากการไอหรือจาม สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ถือเป็นกลุ่มเปราะบางที่มีความเสี่ยงสูงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันและระบบการทำงานของปอดและหัวใจมีการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติในช่วงตั้งครรภ์ หากคุณแม่ตั้งครรภ์ได้รับเชื้อไข้หวัดใหญ่ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนอันตราย เช่น ปอดอักเสบ (Pneumonia) ภาวะหายใจล้มเหลว หรือแม้กระทั่งส่งผลกระทบต่อทารกในครรภ์ เช่น คลอดก่อนกำหนด น้ำหนักตัวน้อยกว่าเกณฑ์ หรือการแท้งบุตร ดังนั้น การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่จึงเป็นมาตรการทางการแพทย์ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการปกป้องสุขภาพทั้งของมารดาและทารก

คุณแม่ตั้งครรภ์ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหมและปลอดภัยหรือไม่

คำถามที่ว่าคุณแม่ตั้งครรภ์ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหม คำตอบทางการแพทย์คือ สามารถฉีดได้อย่างปลอดภัยและมีความจำเป็นอย่างยิ่ง โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) และกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข แนะนำให้หญิงตั้งครรภ์ทุกคนเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อตาย (Inactivated Influenza Vaccine) โดยสามารถฉีดได้ในทุกไตรมาสของการตั้งครรภ์ ตั้งแต่ไตรมาสแรก ไตรมาสที่สอง และไตรมาสที่สาม วัคซีนชนิดนี้ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อทารกในครรภ์และไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติแต่กำเนิด นอกจากนี้ ภูมิต้านทานที่เกิดขึ้นในร่างกายของคุณแม่ยังสามารถส่งผ่านไปยังทารกผ่านทางรก ช่วยปกป้องทารกหลังคลอดในช่วงหลายเดือนแรกที่ยังไม่สามารถรับวัคซีนเองได้อีกด้วย

สาเหตุและการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดใหญ่ในหญิงตั้งครรภ์

เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่แบ่งออกเป็นสายพันธุ์หลัก ได้แก่ ชนิดเอ (Type A) ชนิดบี (Type B) และชนิดซี (Type C) โดยสายพันธุ์เอและบีเป็นสาเหตุหลักของการระบาดตามฤดูกาล เชื้อนี้ติดต่อผ่านสาร secretions จากระบบทางเดินหายใจ เมื่อสูดดมละอองฝอยจากการไอ การจาม หรือการสัมผัสพื้นผิวที่มีเชื้อโรคปนเปื้อนแล้วนำมือมาสัมผัสจมูก ตา หรือปาก ในคุณแม่ตั้งครรภ์ ร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยา เช่น มดลูกที่ขยายตัวดันกระบังลมขึ้นทำให้ปอดขยายตัวได้น้อยลง ปริมาณเลือดที่สูบฉีดเพิ่มขึ้น และระบบภูมิคุ้มกันที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้เมื่อได้รับเชื้อไวรัสแล้ว อาการมักจะรุนแรงและหายช้ากว่าคนทั่วไป

อาการสำคัญและระยะเวลาการดำเนินโรค

อาการของโรคไข้หวัดใหญ่มักเกิดขึ้นอย่างฉับพลันหลังจากได้รับเชื้อประมาณหนึ่งถึงสี่วัน โดยแบ่งลักษณะอาการออกได้ดังนี้

• อาการเริ่มแรก: มีไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อต่ออย่างรุนแรง อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
• อาการเด่นชัด: เจ็บคอ ไอแห้งหรือไอมีเสมหะ คัดจมูก น้ำมูกไหล บางรายอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียร่วมด้วย
• ระยะฟื้นตัว: หากไม่มีภาวะแทรกซ้อน อาการไข้และอาการปวดเมื่อยจะค่อยๆ ดีขึ้นภายในสามถึงเจ็ดวัน แต่ออาการไอและความอ่อนเพลียอาจหลงเหลืออยู่ได้นานถึงสองสัปดาห์

สัญญาณเตือนอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

หากคุณแม่ตั้งครรภ์ป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่และมีอาการดังต่อไปนี้ ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลในทันทีเพื่อรับการประเมินและรักษาอย่างเร่งด่วน

• มีไข้สูงติดต่อกันเกินสามวัน หรือไข้สูงมากจนไม่ตอบสนองต่อยาลดไข้
• หายใจลำบาก หายใจหอบเหนื่อย แนหน้าอก หรือรู้สึกหายใจไม่อิ่ม
• มีอาการเจ็บแน่นหน้าอกหรือท้องอย่างรุนแรง
• เวียนศีรษะอย่างรุนแรง สับสน มึนงง หรือซึมลง
• ลูกในครรภ์ดิ้นน้อยลงอย่างผิดปกติ หรือรู้สึกว่าการเคลื่อนไหวของทารกลดลง
• มีภาวะขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะออกน้อยมาก ปัสสาวะมีสีเข้มจัด ปากแห้ง

วิธีดูแลรักษาและวิธีปฏิบัติตัวที่บ้านอย่างถูกต้อง

การดูแลคุณแม่ตั้งครรภ์ที่ป่วยด้วยโรคไข้หวัดใหญ่นั้นเน้นการรักษาตามอาการและการพักผ่อนอย่างเต็มที่เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วที่สุด

• การพักผ่อนและการนอนหลับ: นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อยแปดถึงสิบชั่วโมงต่อวัน งดการทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก
• การดื่มน้ำและสารอาหาร: ดื่มน้ำสะอาดอุณหภูมิห้องให้มากๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำและช่วยให้เสมหะเจือจางลง รับประทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ซุปไก่ ที่มีสารอาหารครบถ้วน
• การใช้ยาลดไข้ที่ปลอดภัย: สามารถใช้ยาพาราเซตามอล (Paracetamol) เพื่อลดไข้และบรรเทาอาการปวดตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร โดยต้องคำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวอย่างเคร่งครัด

วิธีป้องกันและการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันระยะยาว

การป้องกันการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ในคุณแม่ตั้งครรภ์สามารถทำได้โดยการรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด

• เข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ตามกำหนดของแพทย์
• ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือใช้เจลแอลกอฮอล์ล้างมือ
• หลีกเลี่ยงการเข้าไปในสถานที่แออัดหรือมีผู้คนหนาแน่นในช่วงที่มีการแพร่ระบาด
• สวมหน้ากากอนามัยทุกครั้งเมื่อต้องออกนอกบ้านหรืออยู่ในที่สาธารณะ
• หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ป่วยที่มีอาการทางระบบทางเดินหายใจ
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ครบถ้วนตามหลักโภชนาการเพื่อให้ร่างกายมีความแข็งแรง

สรุปคำแนะนำสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และผู้ดูแล

การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในคุณแม่ตั้งครรภ์เป็นสิ่งจำเป็นและมีความปลอดภัยสูง ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคที่รุนแรงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นกับทั้งมารดาและทารก หากเกิดอาการป่วยควรได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี พักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำมากๆ และติดตามสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด หากพบสัญญาณอันตรายควรไปพบแพทย์ทันที