ไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรมคืออะไร และทำไมออฟฟิศถึงกลายเป็นแหล่งแพร่เชื้อชั้นดี
ในยุคที่วิถีชีวิตคนทำงานส่วนใหญ่ต้องใช้เวลามากกว่าแปดชั่วโมงต่อวันอยู่ในอาคารสำนักงานที่มีการปิดทึบ เปิดเครื่องปรับอากาศตลอดเวลา และใช้พื้นที่ร่วมกันอย่างหนาแน่น ปัญหาสุขภาพอย่างออฟฟิศซินดรมจึงไม่ใช่แค่เรื่องของอาการปวดหลังหรือปวดคอบ่าไหล่อีกต่อไป แต่ยังมีภัยเงียบอีกรูปแบบหนึ่งที่แพทย์ผู้เชี่ยวชาญให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก นั่นคือโรคไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรม ซึ่งเกิดจากการที่พนักงานออฟฟิศรับเชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกายในสภาพแวดล้อมการทำงานที่เอื้อต่อการแพร่กระจายของเชื้อโรค เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ (Influenza Virus) สามารถลอยอยู่ในอากาศผ่านละอองฝอยจากการไอหรือจาม และยังคงอยู่บนพื้นผิวสัมผัสต่างๆ เช่น ลูกบิดประตู ปุ่มกดลิฟต์ แป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์ เมาส์ และโต๊ะทำงานร่วมกันได้เป็นเวลานาน เมื่อพนักงานคนใดคนหนึ่งป่วยแล้วฝืนมาทำงานโดยไม่ใส่หน้ากากอนามัย เชื้อโรคจะแพร่กระจายไปยังเพื่อนร่วมงานได้อย่างรวดเร็วผ่านระบบปรับอากาศภายในอาคาร ส่งผลให้เกิดการระบาดเป็นวงกว้างภายในสำนักงานได้อย่างง่ายดาย
สาเหตุและกลไกการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสในสำนักงาน
การติดต่อของโรคไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรมเกิดขึ้นได้จากสองช่องทางหลักตามกลไกทางการแพทย์ ได้แก่ การติดต่อผ่านทางละอองฝอยทางเดินหายใจ (Respiratory Droplets) เมื่อผู้ติดเชื้อไอ จาม หรือพูดคุยใกล้ชิด ละอองน้ำลายที่มีเชื้อไวรัสจะกระจายเข้าสู่เยื่อบุตา จมูก หรือปากของผู้อื่น และช่องทางที่สองคือการสัมผัสพื้นผิวที่มีเชื้อโรคปนเปื้อน (Fomite Transmission) แล้วนำมือมาสัมผัสใบหน้าของตนเอง ปัจจัยเสริมสำคัญที่ทำให้พนักงานออฟฟิศป่วยง่ายกว่าคนทั่วไป ได้แก่ การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียดจากการทำงานสะสม การรับประทานอาหารที่ไม่ครบคุณค่าทางโภชนาการ และการอยู่ในห้องแอร์ที่อากาศไม่ถ่ายเท ซึ่งทั้งหมดนี้ส่งผลให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายอ่อนแอลง ทำให้เมื่อได้รับเชื้อไวรัสเข้าไป ร่างกายจึงไม่สามารถต่อสู้กับเชื้อโรคได้ทันและแสดงอาการป่วยออกมาอย่างรวดเร็ว
อาการเด่นชัดและการดำเนินของโรคไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรม
อาการของโรคไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรมมักจะเกิดขึ้นอย่างกะทันหันและรุนแรงกว่าไข้หวัดธรรมดา โดยผู้ป่วยจะมีไข้สูงลอย 38 ถึง 40องศาเซลเซียส มีอาการหนาบร้อนสลับหนาวสั่น ปวดศีรษะอย่างรุนแรง ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อทั่วร่างกายโดยเฉพาะบริเวณแขนขาและหลัง อ่อนเพลียอย่างมากจนไม่สามารถทำงานต่อได้ นอกจากนี้ยังอาจมีอาการระบบทางเดินหายใจร่วมด้วย เช่น เจ็บคอ ไอแห้ง คัดจมูก และมีน้ำใสๆ ไหล อาการเหล่านี้มักจะเป็นมากในช่วงสามถึงห้าวันแรก ก่อนที่ไข้และอาการทางกายจะค่อยๆ ทุเลาลงเข้าสู่ระยะฟื้นตัว ซึ่งอาจใช้เวลาตั้งแต่หนึ่งสัปดาห์ไปจนถึงสองสัปดาห์จึงจะหายเป็นปกติและมีเรี่ยวแรงกลับมาเท่าเดิม
สัญญาณเตือนอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์โดยด่วน
ในผู้ป่วยบางราย โรคไข้หวัดใหญ่อาจลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ปอดอักเสบ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ หรือภาวะหายใจล้มเหลว ผู้ป่วยหรือผู้ดูแลจึงต้องสังเกตอาการเตือนภัยหรือสัญญาณอันตราย (Red Flag Symptoms) อย่างใกล้ชิด หากพบอาการเหล่านี้ต้องรีบนำตัวส่งโรงพยาบาลทันที
- ไข้สูงต่อเนื่องเกินสามวัน หรือไข้ลดแล้วกลับมาสูงขึ้นใหม่อีกครั้งอย่างรุนแรง
- มีอาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจลำบาก หายใจเร็ว หรือมีหน้าอกบุ๋มขณะหายใจ
- เจ็บแน่นหน้าอกหรือปวดร้าวไปที่บริเวณหัวใจขณะหายใจเข้าลึกๆ
- มีอาการซึมลง สับสน วิงเวียนศีรษะมาก หรือไม่สามารถสื่อสารได้ตามปกติ
- มีภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง เช่น ปากแห้งสนิท ปัสสาวะมีสีเข้มจัดหรือไม่อัสสาวะเลยนานหลายชั่วโมง
- ในเด็กเล็กอาจมีอาการชักจากไข้สูง อาเจียนรุนแรง หรือไม่ยอมดื่มนมและน้ำเด็ดขาด
วิธีรักษาและการดูแลรักษาที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์
การรักษาโรคไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรมเป็นการรักษาตามอาการและการใช้ยาต้านไวรัสตามดุลยพินิจของแพทย์ หากผู้ป่วยมาพบแพทย์ภายใน 48 ชั่วโมงแรกที่มีอาการ การได้รับยาต้านไวรัสจะช่วยลดความรุนแรงและระยะเวลาในการเจ็บป่วยได้ดี สำหรับการดูแลรักษาที่บ้าน ผู้ป่วยควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้
- พักผ่อนให้เพียงพอ นอนหลับบนเตียงและงดการทำงานเพื่อให้ร่างกายได้ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ
- ดื่มน้ำสะอาดในปริมาณมากๆ เพื่อชดเชยน้ำที่สูญเสียไปจากไข้สูง และช่วยให้เสมหะเจือจางลง
- รับประทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ซุปไก่ร้อนๆ ที่อุดมไปด้วยสารอาหารและเกลือแร่
- เช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุ่นสะอาดอย่างถูกวิธี เพื่อช่วยระบายความร้อนออกจากร่างกาย
- รับประทานยาลดไข้พาราเซตามอลตามขนาดยาที่เหมาะสมกับน้ำหนักตัว คือ 10 ถึง 15 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวหนึ่งกิโลกรัม ทุก 4 ถึง 6 ชั่วโมงเมื่อมีไข้
วิธีป้องกันและการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันเพื่อรับมือกับฤดูระบาด
การป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ออฟฟิศซินดรมในสถานที่ทำงานต้องอาศัยความร่วมมือของทุกคนในองค์กร เริ่มต้นจากการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ประจำปี ซึ่งควรฉีดปีละหนึ่งครั้งเพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้ครอบคลุมสายพันธุ์ปัจจุบัน นอกจากนี้ควรดูแลรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด ได้แก่ การล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดหรือเจลแอลกอฮอล์บ่อยๆ หลีกเลี่ยงการใช้มือสัมผัสใบหน้า ตา จมูก และปากโดยไม่จำเป็น สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องอยู่ในพื้นที่แออัดหรือเมื่อมีอาการป่วย และสำหรับองค์กรควรจัดให้มีการทำความสะอาดฆ่าเชื้อพื้นผิวสำนักงานส่วนรวมอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการปรับปรุงระบบระบายอากาศภายในอาคารให้ถ่ายเทได้ดี เพื่อลดความหนาแน่นของเชื้อโรคในอากาศ
