หักคอแล้วอัมพาตเกิดขึ้นได้อย่างไร? เจาะลึกความเสี่ยงอันตรายถึงชีวิตที่หลายคนมองข้าม

ภัยเงียบจากการหักคอที่ส่งผลต่อหลอดเลือดและระบบประสาท

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการดัดคอหรือหักคอเพื่อลดความรู้สึกเมื่อยล้า หรือความรู้สึกตึงบริเวณต้นคอ โดยเชื่อว่าการทำให้เกิดเสียงกรอบแกรบนั้นช่วยให้รู้สึกโล่งและผ่อนคลายขึ้น อย่างไรก็ตาม ในทางการแพทย์ การกระทำดังกล่าวแฝงไปด้วยความเสี่ยงที่น่ากลัวอย่างยิ่ง นั่นคือการเกิดภาวะเส้นเลือดแดงที่คอฉีกขาด (Vertebral Artery Dissection) ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดอัมพฤกษ์หรืออัมพาตในคนทุกวัย แม้แต่ในวัยหนุ่มสาวที่สุขภาพร่างกายแข็งแรงดีก็ตาม

ทำไมการหักคอถึงทำให้เสี่ยงอัมพฤกษ์อัมพาต: กลไกการเกิดโรคที่อันตราย

ภายในกระดูกคอของมนุษย์จะมีหลอดเลือดแดงสำคัญที่ชื่อว่า หลอดเลือดแดงกระดูกสันหลัง (Vertebral Artery) ทำหน้าที่ลำเลียงเลือดไปเลี้ยงสมองส่วนหลังและก้านสมอง เมื่อมีการดัดคอหรือหักคออย่างรุนแรงหรือผิดจังหวะ จะทำให้เกิดแรงดึงหรือแรงกระชากต่อผนังหลอดเลือดแดงนี้

เมื่อผนังหลอดเลือดชั้นในเกิดการฉีกขาด (Intimal Tear) เลือดจะไหลเข้าไปแทรกตัวอยู่ระหว่างชั้นของผนังหลอดเลือด ทำให้เกิดการบวมพอง หรือส่งผลให้เกิดลิ่มเลือด (Blood Clot) ก่อตัวขึ้นที่บริเวณรอยฉีกขาดนั้น ลิ่มเลือดดังกล่าวสามารถหลุดลอยไปตามกระแสเลือดเพื่ออุดตันหลอดเลือดในสมอง ส่งผลให้เนื้อสมองขาดเลือดเฉียบพลัน (Ischemic Stroke) จนนำไปสู่อัมพฤกษ์ อัมพาต หรือแม้กระทั่งเสียชีวิตได้หากอุดตันในตำแหน่งสำคัญ

สัญญาณเตือนที่ร่างกายส่งออกมา: เมื่อไรที่ต้องพบแพทย์ทันที

ภาวะเส้นเลือดแดงฉีกขาดอาจไม่แสดงอาการทันทีหลังการหักคอ แต่อาจค่อยๆ พัฒนาขึ้นในช่วงเวลาไม่กี่นาทีจนถึงหลายวัน สัญญาณที่ต้องระวังเป็นพิเศษมีดังนี้:

• มีอาการปวดศีรษะรุนแรงอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน หรือปวดคออย่างรุนแรงแบบเฉียบพลัน
• อาการเวียนศีรษะ หมุน บ้านหมุน (Vertigo) อย่างรุนแรง
• มีปัญหาเรื่องการทรงตัว เดินเซ เหมือนคนเมาเหล้า
• กลืนอาหารลำบาก หรือพูดไม่ชัด พูดอ้อแอ้
• ใบหน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว หรือหนังตาตก
• อาการชาหรืออ่อนแรงของแขนและขาซีกใดซีกหนึ่ง
• ตาพร่ามัว เห็นภาพซ้อน

วิธีตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์

เมื่อผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วยอาการที่สงสัยว่าเกิดจากภาวะหลอดเลือดแดงฉีกขาด แพทย์จะดำเนินการตรวจสอบอย่างละเอียดดังนี้:

• การซักประวัติอย่างละเอียด โดยเฉพาะเรื่องการทำกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดัดคอหรืออุบัติเหตุบริเวณคอในช่วงเวลาที่ผ่านมา
• การตรวจร่างกายระบบประสาทเพื่อประเมินความเสียหายของสมองและเส้นประสาทคู่ที่ 12
• การทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หลอดเลือดสมอง (CTA) หรือการทำเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหลอดเลือดสมอง (MRA) เพื่อหาตำแหน่งและลักษณะของการฉีกขาดในหลอดเลือดแดง

วิธีดูแลรักษาและการป้องกันในระยะยาว

สำหรับการรักษา แพทย์จะพิจารณาตามความรุนแรงของภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โดยเน้นการให้ยาต้านเกล็ดเลือด (Antiplatelet agents) หรือยาละลายลิ่มเลือด เพื่อป้องกันไม่ให้ลิ่มเลือดขยายตัวและป้องกันการอุดตันเพิ่ม หากรอยฉีกขาดมีความรุนแรงมากอาจต้องใช้การใส่ขดลวดเพื่อค้ำยันหลอดเลือด (Stenting)

สรุปสิ่งที่ควรปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย

• งดการดัดหรือหักคอด้วยตนเองเด็ดขาด
• ระมัดระวังการใช้บริการนวดคอที่เน้นการดัดดึงรุนแรง
• หากมีอาการผิดปกติหลังคอเคล็ดหรืออุบัติเหตุที่คอ ให้รีบพบแพทย์ทันที
• หากมีอาการร่วม เช่น ปวดหัวรุนแรง หรือเดินเซ อย่ารอจนกว่าอาการจะหายเอง