ลูกติดโควิดแล้วชักจากไข้สูง: วิธีปฐมพยาบาลด่วนที่พ่อแม่ต้องรู้ เพื่อความปลอดภัยของลูกรัก

วิกฤตเมื่อลูกติดโควิดแล้วมีอาการชักจากไข้สูง

ในสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) เด็กเล็กโดยเฉพาะกลุ่มอายุ 6 เดือนถึง 5 ปี เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงในการเกิดภาวะชักจากไข้ (Febrile Seizure) เมื่อร่างกายมีการตอบสนองต่อการติดเชื้อไวรัสอย่างรุนแรงจนเกิดไข้สูงเฉียบพลัน พ่อแม่ส่วนใหญ่มักเกิดความตื่นตระหนกเมื่อเห็นลูกมีอาการเกร็ง กระตุก หรือหมดสติ การเข้าใจถึงกลไกและวิธีปฐมพยาบาลที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์จึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดที่จะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและช่วยให้ลูกปลอดภัย

กลไกการเกิดอาการชักจากไข้เมื่อลูกติดโควิด

อาการชักจากไข้คือภาวะที่สมองของเด็กตอบสนองต่ออุณหภูมิร่างกายที่สูงขึ้นอย่างรวดเร็ว (ปกติมักเกิน 38.5-39 องศาเซลเซียส) โดยไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อในสมองโดยตรง แต่เกิดจากระบบประสาทส่วนกลางของเด็กเล็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้เมื่อมีการอักเสบหรือติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ร่างกายจะหลั่งสารกระตุ้นภูมิคุ้มกันและไข้ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วส่งผลให้คลื่นไฟฟ้าในสมองผิดปกติชั่วคราวและนำไปสู่การชักได้

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อลูกชักจากไข้ที่ถูกต้องที่สุด

เมื่อพบว่าลูกมีอาการชัก พ่อแม่ต้องตั้งสติและปฏิบัติ ดังนี้:

• ห้ามใส่สิ่งของใดๆ เข้าไปในปากเด็กเด็ดขาด ไม่ว่าจะเป็นนิ้วมือ ช้อน หรือผ้า เพราะจะทำให้ฟันหัก หรือปิดกั้นทางเดินหายใจของเด็ก
• จัดให้นอนตะแคง เพื่อป้องกันการสำลักน้ำลายหรืออาเจียนเข้าสู่ปอด
• คลายเสื้อผ้าให้หลวม เพื่อให้เด็กหายใจได้สะดวกและระบายความร้อนได้ง่ายขึ้น
• เฝ้าสังเกตอาการและจับเวลา หากอาการชักยาวนานเกิน 5 นาที หรือชักซ้ำหลายครั้งภายใน 24 ชั่วโมง ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที
• ห้ามพยายามฝืนยื้อหรือจับตัวเด็กขณะชัก เพราะอาจทำให้กระดูกหักหรือบาดเจ็บจากการเกร็งได้

สัญญาณอันตราย (Red Flags) ที่ต้องพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

นอกเหนือจากอาการชัก พ่อแม่ต้องสังเกตอาการอื่นๆ ที่บ่งบอกว่าลูกกำลังมีภาวะวิกฤตจากการติดโควิด-19 ดังนี้:

• ไข้สูงลอยเกิน 38.5 องศาเซลเซียสติดต่อกันนานเกิน 3 วัน หรือไข้ไม่ลดลงแม้ได้รับยาพาราเซตามอลแล้ว
• ลูกซึมลงมาก ไม่ยอมดื่มนม ไม่ยอมดื่มน้ำ หรือมีภาวะขาดน้ำ (ปากแห้ง ปัสสาวะน้อยลงมาก)
• หายใจหอบเหนื่อย อกบุ๋ม ปีกจมูกบาน หรือมีเสียงครืดคราดในคอ
• อาการชักรุนแรง ชักซ้ำ หรือชักนานเกิน 5 นาที
• ริมฝีปากเขียว ปลายมือปลายเท้าซีดหรือเขียว

วิธีรักษาและการดูแลเมื่ออยู่ที่บ้าน

การดูแลรักษาหลักคือการลดไข้และรักษาตามอาการ:

• การให้ยาพาราเซตามอล (Paracetamol): ให้ตามขนาดน้ำหนักตัวที่เหมาะสม (10-15 mg/kg ต่อครั้ง) ทุก 4-6 ชั่วโมง
• การเช็ดตัวลดไข้: ใช้ผ้าชุบน้ำอุณหภูมิห้องเช็ดตัวอย่างถูกวิธี โดยเช็ดเข้าหาหัวใจเพื่อช่วยระบายความร้อน
• การจิบน้ำและสารละลายเกลือแร่ (ORS): เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำในเด็ก

การป้องกันและการเสริมภูมิคุ้มกัน

การป้องกันการติดเชื้อโควิด-19 ในเด็กทำได้โดยการให้เด็กรับวัคซีนตามคำแนะนำของกุมารแพทย์ การรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน เช่น ล้างมือบ่อยๆ สวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่ชุมชน และให้เด็กได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแรง

สรุปสิ่งที่พ่อแม่ต้องจำให้ขึ้นใจ

เมื่อลูกชักจากไข้ สิ่งสำคัญที่สุดคือความใจเย็นและการปฐมพยาบาลที่ถูกวิธี การนอนตะแคง การไม่ยัดสิ่งของในปาก และการพาไปพบแพทย์ในกรณีที่ชักเกิน 5 นาที คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้ลูกผ่านวิกฤตนี้ไปได้ด้วยความปลอดภัย