ลูกป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่ รับมืออย่างไรให้ปลอดภัยที่สุด พร้อมสัญญาณอันตรายที่ต้องถึงมือหมอทันที

ไข้หวัดใหญ่ในเด็กไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ความเข้าใจที่พ่อแม่ควรรู้

โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) ในเด็กไม่ได้หมายถึงเพียงอาการน้ำมูกไหลหรือเจ็บคอธรรมดาเหมือนหวัดทั่วไป แต่เป็นโรคติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจที่เกิดจากเชื้อไวรัส Influenza virus ซึ่งมีความรุนแรงและสามารถก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิตได้ โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี เด็กที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหอบหืด โรคหัวใจ หรือเด็กที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง กลุ่มเหล่านี้ถือเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงที่หากได้รับเชื้อแล้วอาจมีอาการรุนแรงกว่าปกติ

สาเหตุและกลไกการแพร่กระจายของเชื้อไวรัส

เชื้อไข้หวัดใหญ่ที่พบบ่อยในปัจจุบัน ได้แก่ สายพันธุ์ A และ B ซึ่งมีการกลายพันธุ์อยู่ตลอดเวลา การติดต่อของโรคเกิดขึ้นผ่านการหายใจเอาละอองฝอย (Droplets) ที่มีเชื้อไวรัสปนอยู่ เมื่อผู้ป่วยไอ จาม หรือพูดคุย นอกจากนี้ยังสามารถติดต่อผ่านการสัมผัสพื้นผิวที่มีเชื้อโรคปนเปื้อน เช่น ลูกบิดประตู ของเล่น หรือโต๊ะเรียน แล้วเด็กนำมาสัมผัสบริเวณจมูก ปาก หรือดวงตาของตนเอง

อาการเด่นชัดที่บ่งบอกว่าลูกอาจติดเชื้อไข้หวัดใหญ่

อาการของไข้หวัดใหญ่ในเด็กมักเริ่มต้นด้วยไข้สูงเฉียบพลันเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ร่วมกับอาการหนาวสั่น ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลียมาก ปวดศีรษะ และอาจมีอาการไอแห้งๆ เจ็บคอ หรือคัดจมูกร่วมด้วย ในเด็กเล็กบางรายอาจมีอาการอาเจียนหรือท้องเสียร่วมด้วย ซึ่งต่างจากหวัดธรรมดาที่จะค่อยเป็นค่อยไปและมักไม่มีไข้สูง

สัญญาณอันตราย (Red Flags) ที่ต้องพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

หากพบอาการดังต่อไปนี้ ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ควรรีบพาเด็กไปพบกุมารแพทย์โดยด่วน:

• ไข้สูงลอยเกิน 3 วัน หรือไข้ลดแล้วกลับมาไข้สูงใหม่
• เด็กมีอาการซึมลงมาก ไม่ยอมเล่น ไม่ยอมรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำ
• การหายใจผิดปกติ เช่น หายใจหอบเหนื่อย อกบุ๋ม ปีกจมูกบาน หรือมีเสียงหวีดขณะหายใจ
• ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะออกน้อยกว่าปกติ ซึ่งเป็นสัญญาณของภาวะขาดน้ำ (Dehydration)
• มีอาการชักจากไข้สูง หรือระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยนแปลงไป เช่น สับสน พูดเพ้อ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำ (Cyanosis) ซึ่งบ่งบอกว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ

วิธีรักษาและการดูแลที่บ้านอย่างถูกวิธี

การรักษาหลักคือการรักษาตามอาการเพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวได้เอง ได้แก่ การให้ยาลดไข้พาราเซตามอล (Paracetamol) ตามน้ำหนักตัวที่เหมาะสม (10-15 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ทุก 4-6 ชั่วโมง) การเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุณหภูมิห้อง และการให้เด็กจิบน้ำบ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

การป้องกันและการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในระยะยาว

วิธีการป้องกันที่ดีที่สุดคือการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ (Influenza Vaccine) เป็นประจำทุกปี ซึ่งแนะนำให้ฉีดในเด็กอายุตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป นอกจากนี้ การฝึกสุขอนามัยที่ดีให้เด็ก เช่น การล้างมือด้วยสบู่บ่อยๆ การสวมหน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่ชุมชน และการหลีกเลี่ยงการคลุกคลีกับผู้ป่วย จะช่วยลดความเสี่ยงในการรับเชื้อได้อย่างมีนัยสำคัญ

บทสรุปสำหรับพ่อแม่ในการสังเกตอาการ

• เฝ้าระวังไข้สูงอย่างใกล้ชิดและวัดไข้ด้วยเครื่องวัดที่ได้มาตรฐาน
• รักษาสมดุลของน้ำในร่างกายด้วยการให้ดื่มน้ำบ่อยๆ หรือจิบสารละลายเกลือแร่ (ORS)
• พักผ่อนให้เพียงพอและจัดสภาพแวดล้อมในบ้านให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก
• สังเกตอาการหายใจหอบและภาวะซึม หากผิดปกติให้รีบไปพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอให้ครบ 3 วัน