โรคตาแห้งและอาการระคายเคืองดวงตาเรื้อรัง: ทำไมยิ่งกะพริบตายิ่งรู้สึกแสบ?

อาการระคายเคืองดวงตาที่ไม่หายสักที สัญญาณเตือนของโรคตาแห้ง

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาด้วยความรู้สึกว่า เหมือนมีเศษฝุ่นอยู่ในตาตลอดเวลา บางวันแสบ บางวันเคือง จนต้องคอยหยอดน้ำตาเทียมอยู่บ่อยครั้ง ซึ่งอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณบ่งบอกของ โรคตาแห้งและอาการระคายเคืองดวงตา ที่ถูกมองข้ามไปว่าเป็นเพียงความเหนื่อยล้าจากการจ้องหน้าจอเท่านั้น แท้จริงแล้วดวงตาของเราต้องการความชุ่มชื้นที่เป็นสมดุล หากสมดุลนี้เสียไป ต่อให้เราพักผ่อนเพียงใด อาการเคืองก็จะยังคงอยู่

กลไกการสร้างน้ำตาที่เสียสมดุลเกิดจากอะไร

น้ำตาในดวงตาเราไม่ได้มีแค่ความใสเหมือนน้ำเปล่า แต่ประกอบด้วยสามส่วนสำคัญ คือ ชั้นไขมัน ชั้นน้ำ และชั้นเมือก เมื่อส่วนประกอบใดส่วนประกอบหนึ่งขาดหายไป เช่น ชั้นไขมันที่ช่วยเคลือบไม่ให้น้ำระเหยเร็วเกินไปเกิดการอุดตัน หรือชั้นน้ำมีปริมาณน้อยลงจากการใช้งานสายตามากเกินไป จะส่งผลให้ดวงตาแห้งผากและเกิดการเสียดสีเวลาที่เรากะพริบตา ทำให้เกิดอาการแสบแดงเรื้อรังตามมา

พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำร้ายดวงตาโดยไม่รู้ตัว

• การจ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือสมาร์ทโฟนนานเกินไป จนลืมกะพริบตา ซึ่งปกติเราควรจะกะพริบตาถี่ขึ้นเพื่อเคลือบน้ำตาบนผิวหน้าดวงตา
• การอยู่ในห้องแอร์ที่มีอากาศแห้งเป็นเวลานาน รวมถึงการสัมผัสลมจากพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศโดยตรง
• การใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานานเกินกว่าคำแนะนำ ทำให้ตัวเลนส์ดึงน้ำตาไปจากผิวหน้าดวงตาจนหมด
• ความเสื่อมตามวัยและการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการผลิตน้ำตาและคุณภาพของไขมันที่ผิวตา

ดูแลดวงตาอย่างไรให้ห่างไกลจากความแห้งเคือง

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมคือหัวใจสำคัญ หากคุณต้องทำงานหน้าจอเป็นหลัก ลองใช้กฎ 20-20-20 คือทุกๆ 20 นาที ให้พักสายตามองไกล 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที เพื่อกระตุ้นการกะพริบตา รวมถึงการดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อให้ร่างกายมีความชุ่มชื้นทั่วถึง และในกรณีที่มีอาการเรื้อรัง การประคบอุ่นบริเวณเปลือกตาจะช่วยละลายไขมันที่อุดตันในต่อมไขมันเปลือกตาให้ไหลออกมาเคลือบดวงตาได้ดีขึ้น

เมื่อไหร่ที่การหยอดน้ำตาเทียมอย่างเดียวอาจไม่พอ

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการตาแดงร่วมกับความเจ็บปวดอย่างรุนแรง หรือเห็นภาพมัวชั่วขณะ นั่นเป็นสัญญาณว่าดวงตาอาจเกิดการอักเสบที่รุนแรงกว่าปกติ การพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจวัดความเข้มข้นของน้ำตาและตรวจสภาพต่อมไขมันเปลือกตาจะช่วยให้วางแผนการรักษาที่ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยาหยอดตาที่ช่วยลดการอักเสบ หรือการทำหัตถการเพื่อช่วยเปิดต่อมไขมันให้ทำงานได้ดีขึ้นอีกครั้ง