เจาะลึกการเพาะเชื้อจากปัสสาวะเพื่อหาเชื้อก่อโรค: ทำไมคุณหมอถึงต้องสั่งตรวจ

ทำไมต้องสั่งเพาะเชื้อปัสสาวะในเมื่อแค่ตรวจทั่วไปก็รู้ผลแล้ว

หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อเราตรวจปัสสาวะเบื้องต้นด้วยการจุ่มแถบสีหรือส่องกล้องดูแล้วพบเม็ดเลือดขาว ทำไมคุณหมอยังต้องส่งตรวจเพิ่มเติมด้วยการเพาะเชื้ออีก การตรวจทั่วไปบอกได้เพียงว่ามีการอักเสบหรือติดเชื้อ แต่การเพาะเชื้อคือการหาคำตอบว่า ตัวการที่ทำให้เราป่วยคือเชื้อแบคทีเรียชนิดไหนกันแน่ เพื่อที่จะได้เลือกยาปฏิชีวนะให้ตรงจุดและหายขาดจากการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ

ขั้นตอนการเก็บปัสสาวะให้ได้ผลแม่นยำที่สุด

การเพาะเชื้อจะเชื่อถือได้ก็ต่อเมื่อตัวอย่างปัสสาวะไม่มีเชื้อโรคจากผิวหนังภายนอกปนเปื้อน ดังนั้นขั้นตอนการเก็บจึงสำคัญมาก:

• ล้างมือให้สะอาดก่อนเริ่มเก็บตัวอย่าง
• ทำความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศด้วยน้ำสะอาดและซับให้แห้ง
• ใช้วิธีเก็บปัสสาวะช่วงกลาง (Mid-stream urine) คือให้ปัสสาวะทิ้งช่วงแรกไปก่อนเล็กน้อย แล้วค่อยรองเก็บปัสสาวะในช่วงกลางใส่ภาชนะที่ปลอดเชื้อ
• ปิดฝาให้แน่นและส่งถึงมือเจ้าหน้าที่ห้องแล็บโดยเร็วที่สุด

กระบวนการทำงานในห้องแล็บที่ซ่อนอยู่หลังผลตรวจ

เมื่อตัวอย่างปัสสาวะไปถึงมือเจ้าหน้าที่ห้องแล็บ จะมีการนำไปหยดลงบนจานเพาะเชื้อที่ออกแบบมาให้เหมาะแก่การเจริญเติบโตของแบคทีเรีย จากนั้นจะนำไปบ่มในตู้ควบคุมอุณหภูมิประมาณ 24 ถึง 48 ชั่วโมง เพื่อดูว่ามีการเติบโตของโคโลนีเชื้อโรคหรือไม่ หากพบเชื้อ เจ้าหน้าที่จะทำการทดสอบต่อว่าเชื้อชนิดนั้นดื้อยาตัวไหนบ้าง เพื่อให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำที่สุดสำหรับการรักษา

ทำไมต้องการทดสอบความไวต่อยา

สิ่งที่สำคัญที่สุดของการตรวจนี้ไม่ใช่แค่การรู้ชื่อเชื้อ แต่คือรายงานที่เรียกว่า Antibiogram หรือผลการทดสอบความไวของเชื้อต่อยาปฏิชีวนะ ข้อมูลนี้ช่วยให้คุณหมอทราบว่า เชื้อตัวนี้แพ้ทางยาตัวไหนบ้าง ทำให้เราไม่ต้องเสียเวลาลองผิดลองถูกกับยาหลายชนิด และช่วยลดปัญหาการดื้อยาของแบคทีเรียในอนาคต

เตรียมตัวอย่างไรเมื่อต้องตรวจเพาะเชื้อปัสสาวะ

สิ่งสำคัญที่คนไข้ต้องปฏิบัติคือ การงดยาปฏิชีวนะก่อนการเก็บปัสสาวะตามคำแนะนำของแพทย์ หากเพิ่งทานยาเข้าไป ยาเหล่านั้นอาจไปยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อในห้องแล็บ ทำให้ผลการตรวจคลาดเคลื่อนและไม่พบเชื้อ ทั้งที่จริงๆ แล้วยังมีการติดเชื้ออยู่ หากมีข้อสงสัยเรื่องการใช้ยาควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนทุกครั้ง