คุณแม่ท้องต้องรู้: การตรวจภาวะเสี่ยงครรภ์เป็นพิษในระยะฝากครรภ์ ป้องกันได้ตั้งแต่เนิ่นๆ

ลูกน้อยในครรภ์โตวันโตคืน แต่ทำไมคุณแม่ถึงเริ่มกังวลเรื่องความดันโลหิตสูง

เวลาที่ตรวจพบว่าตั้งครรภ์ ความสุขและความตื่นเต้นมักจะมาพร้อมกับความกังวลใจสารพัด ยิ่งพอถึงวันนัดฝากครรภ์ทีไร หมอมักจะตรวจวัดความดันโลหิตและตรวจปัสสาวะทุกครั้ง จนคุณแม่หลายคนอาจสงสัยว่าตรวจไปทำไมบ่อยๆ ความจริงแล้ว การตรวจเหล่านี้คือด่านแรกที่สำคัญมากๆ ในการคัดกรองภัยเงียบที่ชื่อว่าครรภ์เป็นพิษ ซึ่งเป็นภาวะที่ไม่อยากให้เกิดขึ้นกับคุณแม่คนไหนเลย

โรคครรภ์เป็นพิษคืออะไร และทำไมถึงอันตรายกว่าที่คิด

เวลาหมออธิบายให้คนไข้ฟังในห้องตรวจ หมักจะบอกง่ายๆ ว่า ภาวะครรภ์เป็นพิษไม่ใช่โรคติดเชื้อ แต่เป็นความผิดปกติของการทำงานของหลอดเลือดทั่วร่างกายที่มักจะเกิดขึ้นหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ไปแล้ว ตัวโรคจะทำให้ความดันโลหิตของคุณแม่สูงขึ้นผิดปกติ ร่วมกับการมีโปรตีนรั่วออกมาในปัสสาวะ ซึ่งถ้าปล่อยไว้ไม่รีบจัดการ อาจลามไปส่งผลกระทบต่ออวัยวะสำคัญอย่างตับ ไต สมอง หรือทำให้รกทำงานได้ไม่ดี ลูกน้อยในท้องก็อาจจะตัวเล็กโตไม่ทัน หรือคลอดก่อนกำหนดได้

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าคุณแม่กำลังเสี่ยง

การตรวจคัดกรองตั้งแต่เนิ่นๆ ในช่วงฝากครรภ์ช่วยชีวิตคุณแม่มานักต่อนักแล้ว เพราะในระยะแรกเริ่ม ภาวะนี้อาจจะยังไม่มีอาการอะไรเลย คุณแม่ยังรู้สึกสบายดีอยู่เลย แต่ถ้าเริ่มมีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ต้องรีบมาพบหมอก่อนนัดทันที

• ปวดหัวรุนแรงและเรื้อรัง กินยาพาราเซตามอลแล้วก็ยังไม่ดีขึ้น
• ตาพร่ามัว มองเห็นไม่ชัด หรือเห็นแสงระยิบระยับ
• จุกแน่นลิ้นปี่ หรือปวดชายโครงด้านขวา หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นโรคกระเพาะ
• มือ เท้า และใบหน้าบวมขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะถ้ากดแล้วบุ๋มลงไปไม่ยอมเด้งคืน
• ลูกดิ้นน้อยลง หรือรู้สึกว่าการเคลื่อนไหวของลูกในท้องผิดปกติไปจากเดิม

เช็กลิสต์คุณแม่กลุ่มเสี่ยง: ใครบ้างที่หมอต้องดูแลเป็นพิเศษ

หมอมักจะทำการประเมินความเสี่ยงตั้งแต่ครั้งแรกที่คุณแม่มาฝากครรภ์ โดยดูจากประวัติส่วนตัวและโรคประจำตัว ถ้าคุณแม่เข้าข่ายกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้ หมอจะมีแนวทางดูแลที่ใกล้ชิดเป็นพิเศษทันที

• คุณแม่ที่ตั้งครรภ์ตอนอายุมาก (เกิน 35 ปีขึ้นไป) หรือตั้งครรภ์แรก
• มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว เช่น โรคความดันโลหิตสูงเรื้อรัง โรคเบาหวาน หรือโรคไต
• คุณแม่ที่มีประวัติครรภ์เป็นพิษในการตั้งครรภ์ท้องก่อนหน้า
• ตั้งครรภ์แฝด ซึ่งมักจะทำให้ร่างกายทำงานหนักกว่าปกติ
• มีน้ำหนักตัวเกินหรือเป็นโรคอ้วนก่อนตั้งครรภ์

วิธีตรวจเช็กความเสี่ยงและการดูแลป้องกันตั้งแต่วันนี้

ข่าวดีคือปัจจุบันเรามีวิธีการตรวจคัดกรองที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากการวัดความดันและตรวจปัสสาวะตามปกติแล้ว คุณแม่ที่มีความเสี่ยงอาจได้รับการตรวจเลือดเพิ่มเติม หรือการอัลตราซาวด์ดูการไหลเวียนเลือดที่หลอดเลือดมดลูกในช่วงไตรมาสแรกหรือไตรมาสที่สอง เพื่อประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า

หากผลตรวจพบว่ามีความเสี่ยงสูง หมออาจจะพิจารณาให้ทานยาแอสไพรินขนาดต่ำเริ่มตั้งแต่ช่วงอายุครรภ์ 12-16 สัปดาห์ ซึ่งงานวิจัยยืนยันชัดเจนว่าช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดครรภ์เป็นพิษชนิดรุนแรงลงได้มาก นอกจากนี้ การควบคุมน้ำหนักให้ขึ้นตามเกณฑ์ การพักผ่อนให้เพียงพอ และการสังเกตอาการผิดปกติด้วยตัวเองที่บ้าน ก็เป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้คุณแม่และลูกน้อยปลอดภัยตลอดการตั้งครรภ์