คุณแม่ท้องต้องรู้: ตรวจความเสี่ยงครรภ์เป็นพิษตั้งแต่เนิ่นๆ ป้องกันได้ก่อนสาย

เวลาที่คุณแม่มาฝากครรภ์ สิ่งที่หมอมักจะตรวจเช็กเป็นประจำทุกครั้งนอกจากน้ำหนักและเสียงหัวใจน้องน้อยแล้ว ก็คือเรื่องของความดันโลหิตและการตรวจปัสสาวะครับ หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมต้องตรวจทุกเดือน หมอขอเล่าให้ฟังแบบนี้นะครับว่า มันคือด่านแรกที่ช่วยให้เรามองเห็นเงาสะท้อนของภาวะที่น่ากังวลมากๆ อย่างโรคครรภ์เป็นพิษ ซึ่งถ้าเรารู้ตัวเร็ว โอกาสที่จะรับมือและดูแลความปลอดภัยให้ทั้งคุณแม่และลูกน้อยในครรภ์ก็จะมีสูงมากครับ

ครรภ์เป็นพิษคืออะไร และทำไมคุณแม่ตั้งครรภ์ถึงต้องระวังเป็นพิเศษ

โรคนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลยครับ มันคือภาวะความดันโลหิตสูงที่เกิดขึ้นหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ ร่วมกับการมีโปรตีนรั่วออกมาในปัสสาวะ หรือบางทีก็เริ่มมีอาการผิดปกติที่อวัยวะอื่นๆ เช่น ตับหรือไตทำงาน การตรวจภาวะเสี่ยงครรภ์เป็นพิษในระยะฝากครรภ์ จึงเป็นกุญแจสำคัญ เพราะถ้าปล่อยไว้โดยไม่รู้ตัว ความดันที่สูงขึ้นเรื่อยๆ อาจทำให้เลือดไปเลี้ยงรกได้น้อยลง ลูกน้อยโตช้า หรือในเคสที่รุนแรง คุณแม่อาจมีอาการชัก น้ำท่วมปอด ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้เลยทีเดียว

ใครบ้างที่เข้าข่ายกลุ่มเสี่ยง หมอมีวิธีเช็กอย่างไร

เวลาคุณแม่มาตรวจครรภ์ หมอจะคอยซักประวัติและประเมินความเสี่ยงตั้งแต่วันแรกๆ เลยครับ เพราะคุณแม่บางท่านอาจจะมีปัจจัยเสี่ยงซ่อนอยู่โดยไม่รู้ตัว กลุ่มที่หมอมักจะเฝ้าระวังเป็นพิเศษ ได้แก่:

• คุณแม่ตั้งครรภ์ครั้งแรก หรือเปลี่ยนคุณพ่อคนใหม่แล้วตั้งครรภ์ใหม่
• คุณแม่ที่มีอายุเกิน 35 ปีขึ้นไป
• มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว เช่น โรคความดันโลหิตสูงเรื้อรัง โรคเบาหวาน หรือโรคไต
• คุณแม่ที่ตั้งครรภ์แฝด
• มีประวัติคนในครอบครัวสายตรงเคยเป็นโรคนี้

ถ้าคุณแม่มีข้อใดข้อหนึ่งเหล่านี้ หมอจะถือว่าเป็นกลุ่มเสี่ยงที่ต้องดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษครับ

เช็กความเสี่ยงตั้งแต่เนิ่นๆ ด้วยการคัดกรองไตรมาสแรก

ข่าวดีคือการแพทย์ปัจจุบันก้าวหน้าไปมากครับ เราไม่ต้องรอให้ความดันขึ้นตอนท้องแก่แล้วค่อยแก้ปัญหา การตรวจภาวะเสี่ยงครรภ์เป็นพิษในระยะฝากครรภ์ ช่วงอายุครรภ์ประมาณ 11 ถึง 13 สัปดาห์บวก 6 วัน เราสามารถตรวจคัดกรองความเสี่ยงล่วงหน้าได้แม่นยำขึ้นมาก โดยหมอจะดูจากประวัติ ร่วมกับการเจาะเลือดตรวจสารเคมีบางตัวในตัวคุณแม่ และอัลตราซาวนด์วัดการไหลเวียนของเลือดที่หลอดเลือดแดงมดลูก

หากผลตรวจออกมาว่ามีความเสี่ยงสูง หมอจะสามารถวางแผนป้องกันได้ทันท่วงที เช่น การให้รับประทานยาแอสไพรินขนาดต่ำก่อนนอน ซึ่งงานวิจัยยืนยันชัดเจนว่าช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดครรภ์เป็นพิษแบบรุนแรงและคลอดก่อนกำหนดได้จริงครับ

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอก่อนนัด

นอกจากการมาตามนัดฝากครรภ์สม่ำเสมอแล้ว ระหว่างอยู่ที่บ้านคุณแม่ต้องหมั่นสังเกตอาการตัวเองด้วยนะครับ ถ้ามีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ อย่ารอให้ถึงวันนัด ให้รีบมาโรงพยาบาลทันทีครับ:

• ปวดหัวรุนแรง กินยาพาราแล้วไม่หาย
• ตามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือมีจุดดำลอยไปมา
• จุกแน่นลิ้นปี่ หรือปวดชายโครงด้านขวา
• มือ เท้า และใบหน้าบวมขึ้นอย่างรวดเร็วผิดปกติ
• ลูกดิ้นน้อยลง หรือรู้สึกว่าลูกไม่ค่อยขยับตัว

การดูแลครรภ์ให้ราบรื่นและปลอดภัยที่สุดเริ่มต้นจากการใส่ใจตัวเองและการมาฝากครรภ์สม่ำเสมอนี่แหละครับ หากมีข้อสงสัยอะไรระหว่างตั้งครรภ์ ปรึกษาหมอได้เสมอเลยนะครับ