เจ็บข้อมือตอนท้อง: ภาวะเอ็นข้อมืออักเสบในสตรีตั้งครรภ์ที่แม่มือใหม่ควรรู้

ทำไมคุณแม่ตั้งครรภ์ถึงมักปวดข้อมือกันจัง

หลายคนมาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดแปล๊บๆ บริเวณโคนนิ้วโป้ง ขยับข้อมือทีไรก็สะดุ้ง โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสที่สองและสามของการตั้งครรภ์ อาการนี้มักเกิดจากภาวะเอ็นข้อมืออักเสบในสตรีตั้งครรภ์ ซึ่งไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุ แต่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของร่างกายคุณแม่โดยตรง ทั้งเรื่องระดับฮอร์โมนที่สูงขึ้นทำให้เอ็นบวมง่ายขึ้น และปริมาณน้ำในร่างกายที่เพิ่มขึ้นจนไปกดทับเส้นประสาทหรือเนื้อเยื่อรอบๆ ข้อมือ

กลไกการปวดที่เกิดจากฮอร์โมนและอาการบวมน้ำ

ในช่วงตั้งครรภ์ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนที่ช่วยให้ข้อต่อต่างๆ ผ่อนคลายเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการคลอด แต่ผลข้างเคียงคือเอ็นกล้ามเนื้อจะสูญเสียความตึงตัวและเกิดการอักเสบได้ง่าย ประกอบกับสภาวะบวมน้ำที่พบบ่อยในคนท้อง ซึ่งจะเข้าไปเบียดช่องว่างบริเวณข้อมือ ทำให้เส้นเอ็นที่ทำหน้าที่ขยับนิ้วโป้งเกิดการเสียดสีกับปลอกหุ้มจนอักเสบอย่างรุนแรง

วิธีสังเกตอาการด้วยตัวเองแบบง่ายๆ

ลองกำมือโดยเอาหัวแม่มือไว้ด้านใน แล้วค่อยๆ หักข้อมือลงทางด้านนิ้วก้อย หากรู้สึกเจ็บแปล๊บขึ้นมาทันทีบริเวณโคนนิ้วโป้ง นั่นเป็นสัญญาณชัดเจนว่าเกิดภาวะเอ็นข้อมืออักเสบแล้ว หากอาการเป็นมากขึ้นจะรู้สึกว่าข้อมือติดขัด หรือได้ยินเสียงกึกๆ เวลาขยับนิ้ว หรือมีอาการชาบริเวณนิ้วร่วมด้วย

ปรับพฤติกรรมอย่างไรไม่ให้ข้อมืออักเสบหนักกว่าเดิม

หัวใจสำคัญคือการลดการใช้งานนิ้วโป้งและข้อมือให้น้อยที่สุด:

• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก หรือการอุ้มลูกน้อยโดยใช้ข้อมือรับน้ำหนักเพียงอย่างเดียว
• ใช้ที่พยุงข้อมือแบบอ่อนช่วยประคอง เพื่อจำกัดการเคลื่อนไหวของนิ้วโป้งและข้อมือในช่วงที่ปวดมาก
• ปรับท่าทางการหยิบจับสิ่งของให้ใช้กล้ามเนื้อส่วนอื่นช่วย เช่น การใช้ฝ่ามือประคองแทนการใช้นิ้วโป้งเกี่ยว
• หมั่นเปลี่ยนอิริยาบถบ่อยๆ ไม่เกร็งข้อมือค้างไว้นานเกินไป

จัดการความปวดด้วยการประคบและท่าบริหารที่ปลอดภัย

หากปวดบวมให้ใช้การประคบเย็นในช่วง 48 ชั่วโมงแรกเพื่อลดการอักเสบ หลังจากนั้นสามารถเปลี่ยนเป็นการประคบอุ่นเพื่อคลายกล้ามเนื้อที่ตึงตัว ส่วนการบริหารควรเน้นการยืดเหยียดเบาๆ ไม่หักโหม หากทำแล้วรู้สึกเจ็บมากขึ้นให้หยุดทันที เพราะเป้าหมายของการบริหารในตอนนี้คือการรักษาความยืดหยุ่นไม่ใช่การสร้างกล้ามเนื้อ

เมื่อไหร่ที่อาการแบบนี้ต้องไปพบหมอ

หากคุณแม่พยายามปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการชาที่นิ้วมือรุนแรงจนหยิบจับของหล่นบ่อย โดยเฉพาะอาการชาที่กระจายไปถึงนิ้วกลางและนิ้วนาง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะเส้นประสาทกดทับที่ข้อมือร่วมด้วย ควรมาพบหมอเพื่อประเมินความจำเป็นในการใช้ยาหรืออุปกรณ์พยุงข้อมือชนิดพิเศษที่ปลอดภัยต่อทารกในครรภ์