ภาวะลำไส้กลืนกัน: เมื่อไส้ไหลเข้าไปซ้อนกันจนอันตราย

ลูกร้องงอแงไม่หยุดและอาเจียนบ่อย เป็นสัญญาณเตือนของภาวะไส้ 2 ส่วนซ้อนกันหรือลำไส้กลืนกันใช่ไหม

คุณพ่อคุณแม่อาจเคยเจอเหตุการณ์ที่ลูกน้อยจู่ๆ ก็ร้องไห้จ้าแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย ร้องไปสักพักก็เงียบเหมือนอ่อนเพลีย แล้วกลับมาร้องใหม่ด้วยความเจ็บปวด อาการแบบนี้มักทำให้คนเป็นพ่อแม่ใจคอไม่ดี โดยเฉพาะเมื่อมีอาการอาเจียนร่วมด้วย ซึ่งหนึ่งในภาวะที่หมออยากให้เฝ้าระวังคือ ภาวะไส้ 2 ส่วนซ้อนกันหรือลำไส้กลืนกัน (Intussusception) ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางช่องท้องที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก

กลไกที่เกิดขึ้นในช่องท้อง: ทำไมลำไส้ถึงมุดเข้าไปซ้อนกัน

ลองจินตนาการถึงถุงเท้าที่เราพับปลายตลบกลับเข้าไปข้างในครับ ภาวะลำไส้กลืนกันก็เกิดขึ้นในลักษณะคล้ายกัน คือลำไส้ส่วนหนึ่งมุดเข้าไปในลำไส้อีกส่วนหนึ่งที่อยู่ถัดไป ความอันตรายคือเมื่อลำไส้ซ้อนกัน เส้นเลือดที่มาเลี้ยงบริเวณนั้นจะถูกบีบจนเลือดไหลเวียนไม่สะดวก ส่งผลให้ผนังลำไส้ขาดเลือด บวม อักเสบ หรือร้ายแรงถึงขั้นเนื้อเยื่อลำไส้ตายได้หากไม่ได้รับการรักษาทันเวลา

สังเกตอาการอย่างไรให้รู้ว่าเป็นลำไส้กลืนกัน

อาการที่เป็นจุดสังเกตสำคัญและหมออยากให้คุณพ่อคุณแม่รีบพามาตรวจมีดังนี้

• ลูกมีอาการปวดท้องแบบเป็นพักๆ เด็กจะร้องกวนมาก ขดตัวงอตัวเหมือนเจ็บปวดอย่างรุนแรง แล้วสลับกับช่วงที่ดูปกติเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น
• มีการอาเจียนพุ่งออกมาหลังจากอาการปวด
• อุจจาระมีลักษณะคล้ายเยลลี่สีแดง หรือเหมือนสีน้ำล้างเนื้อ ซึ่งเกิดจากการที่ผนังลำไส้ถลอกจนมีเลือดปนออกมากับมูก
• คลำพบก้อนในท้อง ซึ่งมักจะอยู่บริเวณท้องส่วนบนหรือข้างขวา

ทำไมลูกเราถึงเป็น? สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะนี้

ในเด็กส่วนใหญ่มักหาสาเหตุที่แน่ชัดไม่ได้ แต่ในบางกรณีอาจเกิดจากการที่ต่อมน้ำเหลืองในผนังลำไส้โตขึ้นจากการติดเชื้อไวรัส ทำให้ลำไส้เกิดการบีบตัวผิดปกติจนมุดเข้าไปซ้อนกันเอง หรือในเด็กที่โตขึ้นมาหน่อยอาจมีติ่งเนื้อหรือก้อนบางอย่างในลำไส้ที่เป็นตัวการดึงให้ลำไส้รูดซ้อนกันได้

เมื่อหมอสงสัยว่าเป็น ต้องรีบตรวจและรักษากันอย่างไร

เมื่อมาถึงมือหมอ เราจะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด หากสงสัยภาวะลำไส้กลืนกัน หมอจะแนะนำให้ทำการตรวจด้วยอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อยืนยันตำแหน่งที่ซ้อนกันอยู่ การรักษาในระยะเริ่มต้นหากอาการยังไม่รุนแรง หมอจะใช้วิธีดันลำไส้ให้กลับออกมาโดยใช้การสวนแป้งหรือลมผ่านทางทวารหนัก ซึ่งเป็นการรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด แต่ถ้าใช้วิธีนี้ไม่ได้ผล หรือลำไส้เกิดการเน่าเสียแล้ว การผ่าตัดจะเป็นทางเลือกที่จำเป็นเพื่อแก้ไขลำไส้ให้กลับมาอยู่ในตำแหน่งปกติครับ

สัญญาณอันตรายที่ห้ามรอช้า ต้องพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

หากสังเกตพบว่าลูกมีอาการปวดท้องรุนแรงจนอ่อนเพลีย ซึมลง หรืออาเจียนออกมาเป็นน้ำดีสีเขียว รวมถึงถ่ายเป็นเลือดสีแดงสด อย่ารอให้ถึงเช้าหรือรอดูอาการที่บ้าน เพราะภาวะนี้ยิ่งได้รับการรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่ลำไส้จะกลับมาใช้งานได้ปกติโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อนก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น