คุณแม่มือใหม่ต้องรู้: ความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจากมารดาสู่ทารกในครรภ์ป้องกันได้แค่ไหน

ลูกน้อยจะได้รับเชื้อโรคจากแม่ได้อย่างไรบ้าง

เวลาตรวจครรภ์ คุณแม่หลายคนมักมีความกังวลใจเรื่องสุขภาพของลูกน้อยในท้อง โดยเฉพาะเรื่องการติดเชื้อต่างๆ ซึ่งความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจากมารดาสู่ทารกในครรภ์นั้นเป็นเรื่องที่มีกลไกเฉพาะตัว ไม่ใช่ทุกโรคที่จะส่งผ่านถึงลูกได้ง่ายๆ โดยปกติแล้วเชื้อโรคจะเดินทางผ่านทางกระแสเลือดของแม่ไปสู่รก แล้วเข้าสู่ตัวเด็ก หรือบางครั้งอาจผ่านทางช่องคลอดในระหว่างกระบวนการคลอดธรรมชาติครับ

เชื้อโรคตัวร้ายที่ต้องระวังเป็นพิเศษระหว่างตั้งครรภ์

มีกลุ่มเชื้อโรคบางชนิดที่แพทย์มักจะตรวจคัดกรองเป็นพิเศษให้กับคุณแม่ฝากครรภ์ทุกคน เพราะหากติดเชื้อเหล่านี้อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของทารกได้ ซึ่งเชื้อที่พบบ่อยและควรเฝ้าระวัง ได้แก่

• เชื้อไวรัสตับอักเสบบี: สามารถแพร่เชื้อได้สูงในขณะคลอด หากคุณแม่เป็นพาหะ การฉีดวัคซีนและเซรุ่มให้ทารกหลังคลอดทันทีจะช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
• เชื้อเอชไอวี: ปัจจุบันทางการแพทย์ก้าวหน้าไปไกลมาก หากคุณแม่ได้รับยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของหมอ โอกาสที่ลูกจะติดเชื้อมีน้อยมากๆ แทบจะเป็นศูนย์
• เชื้อซิฟิลิส: เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ส่งผ่านทางกระแสเลือดสู่ลูกได้โดยตรง ซึ่งอาจทำให้เกิดความพิการแต่กำเนิด จึงจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะตั้งแต่ทราบว่าตั้งครรภ์
• กลุ่มเชื้อไวรัสอื่นๆ เช่น หัดเยอรมัน หรือไซโตเมกะโลไวรัส ซึ่งมักทำให้เกิดความผิดปกติของอวัยวะภายในทารก

คัดกรองก่อนสายเกินแก้ช่วยลดความเสี่ยงให้ลูกน้อย

การฝากครรภ์ตั้งแต่เนิ่นๆ คือหัวใจสำคัญครับ เมื่อหมอตรวจเลือดทราบตั้งแต่ช่วงไตรมาสแรก เราจะสามารถวางแผนการดูแลได้ทันที หากตรวจพบเชื้อ เราก็จะมีขั้นตอนการดูแลรักษาหรือการใช้ยาเพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อให้เหลือน้อยที่สุด นอกจากนี้การฉีดวัคซีนที่จำเป็นตามระยะเวลาที่คุณหมอแนะนำ ก็เป็นเกราะป้องกันที่ดีเยี่ยมสำหรับตัวคุณแม่เองและลูกในท้อง

วิธีสังเกตและดูแลตัวเองไม่ให้เสี่ยงรับเชื้อเพิ่ม

นอกเหนือจากการตรวจสุขภาพแล้ว การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันก็ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก เช่น การหลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น การดูแลเรื่องสุขอนามัยในการรับประทานอาหารที่สะอาดสุกใหม่เสมอ และที่สำคัญที่สุดคือการป้องกันตนเองจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ด้วยการใช้ถุงยางอนามัยในกรณีที่จำเป็น

เมื่อไหร่ที่คุณแม่ต้องรีบมาพบหมอเพื่อประเมินความเสี่ยง

หากคุณแม่พบความผิดปกติ เช่น มีไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ มีผื่นคันขึ้นตามตัว มีแผลผิดปกติบริเวณอวัยวะเพศ หรือมีประวัติสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยโรคติดต่อต่างๆ อย่าเพิ่งซื้อยาทานเองหรือกังวลจนเกินไปครับ ให้รีบเข้ามาปรึกษาหมอที่คลินิกฝากครรภ์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะการรู้เร็วจะช่วยให้เราจัดการปัญหาได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุดสำหรับลูกน้อยในครรภ์ครับ