คุณแม่ตั้งครรภ์ควรรู้: ความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจากมารดาสู่ทารกในครรภ์และวิธีป้องกัน

คุณแม่ตั้งครรภ์จะรู้ได้อย่างไรว่าเชื้อโรคจะส่งผ่านถึงลูกน้อยในท้องได้ไหม

เวลาตรวจเจอโรคติดเชื้อระหว่างตั้งครรภ์ สิ่งแรกที่คุณแม่ทุกคนกังวลคือลูกจะเป็นอะไรไหม ความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจากมารดาสู่ทารกในครรภ์ไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นได้กับทุกโรค แต่ก็เป็นประเด็นที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพราะร่างกายของลูกน้อยในครรภ์ยังไม่มีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงเหมือนผู้ใหญ่ การติดเชื้อบางชนิดจึงอาจส่งผลต่อพัฒนาการหรือสุขภาพของทารกได้

ช่องทางที่เชื้อโรคแอบผ่านเข้าไปหาลูกน้อย

โดยปกติแล้วรกจะมีกลไกการคัดกรองสารอาหารและเชื้อโรค แต่ในความเป็นจริงมีเชื้อหลายชนิดที่สามารถผ่านด่านนี้เข้าไปได้ โดยช่องทางการส่งผ่านหลักมีดังนี้

• ผ่านทางกระแสเลือดและรก: เชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียบางชนิดสามารถเดินทางผ่านรกไปหาทารกโดยตรง เช่น เชื้อไวรัสหัดเยอรมัน หรือเชื้อซิฟิลิส
• ผ่านทางช่องคลอดระหว่างคลอด: นี่เป็นช่องทางที่พบบ่อยที่สุด เมื่อทารกเคลื่อนตัวผ่านช่องคลอด หากคุณแม่มีการติดเชื้อในบริเวณนั้น ทารกจะสัมผัสกับเชื้อโดยตรง เช่น เชื้อไวรัสตับอักเสบบี หรือเชื้อหนองใน
• ผ่านทางน้ำนม: หลังคลอดแล้ว เชื้อบางชนิดยังสามารถส่งผ่านจากน้ำนมแม่ไปสู่ทารกได้

โรคที่คุณแม่ต้องระวังเป็นพิเศษหากต้องการลดความเสี่ยง

โรคติดเชื้อบางโรคเป็นที่รู้จักกันดีในทางการแพทย์ว่ามีผลกระทบสูงต่อทารก ซึ่งทีมแพทย์จะทำการตรวจคัดกรองตั้งแต่ฝากครรภ์ครั้งแรก

• ไวรัสตับอักเสบบี: หากคุณแม่เป็นพาหะ ทารกมีโอกาสรับเชื้อสูงมากในช่วงคลอด แต่ข่าวดีคือเราสามารถฉีดวัคซีนและเซรุ่มให้ทารกหลังคลอดเพื่อป้องกันได้เกือบ 100 เปอร์เซ็นต์
• เชื้อเอชไอวี: ปัจจุบันด้วยการดูแลด้วยยาต้านไวรัสอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ ทำให้โอกาสที่ทารกจะติดเชื้อลดลงจนเกือบเป็นศูนย์
• กลุ่มโรค TORCH: ได้แก่ เชื้อท็อกโซพลาสโมซิส หัดเยอรมัน ไซโตเมกะโลไวรัส และเริม ซึ่งกลุ่มนี้อาจทำให้เกิดความผิดปกติของอวัยวะหรือพัฒนาการทารกได้

วิธีรับมือและป้องกันเพื่อให้ลูกน้อยปลอดภัยที่สุด

การฝากครรภ์ให้เร็วที่สุดและมาตามนัดทุกครั้งคือหัวใจสำคัญ เพราะจะทำให้หมอสามารถตรวจเลือดคัดกรองโรคเหล่านี้ได้ตั้งแต่เนิ่นๆ หากพบว่ามีความเสี่ยง แพทย์จะวางแผนการดูแลเพื่อลดความเสี่ยงในการแพร่เชื้อจากมารดาสู่ทารกในครรภ์ให้เหลือน้อยที่สุด เช่น การให้ยาต้านไวรัสในช่วงใกล้คลอด หรือการเลือกวิธีคลอดที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับตัวทารกเอง สิ่งสำคัญคืออย่ากังวลจนเกินไป เพราะการแพทย์ยุคนี้มีเทคโนโลยีและวิธีการรักษาที่ช่วยให้คุณแม่ที่ติดเชื้อสามารถมีลูกที่แข็งแรงและปลอดภัยได้จริง