แพ้ไข่และถั่ว: เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่และคนเป็นภูมิแพ้ต้องรู้ให้ลึก

ลูกกินไข่หรือถั่วแล้วมีผื่นขึ้น ทำไมอาการแพ้ถึงน่ากลัวกว่าที่คิด

เวลาที่เปิดตู้เย็นหยิบไข่มาทอดให้ลูกทาน หรือเวลาเดินไปซื้อขนมที่มีส่วนผสมของถั่ว หลายคนอาจไม่เคยคิดเลยว่าของกินอร่อยๆ เหล่านี้ จะกลายเป็นตัวการทำให้เกิดอาการแพ้รุนแรงได้ในพริบตา อาการแพ้ไข่และแพ้ถั่วนับเป็นปัญหาคลาสสิกที่หมอพบได้บ่อยมากในห้องตรวจ โดยเฉพาะในเด็กเล็กๆ ที่ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่

ความน่ากลัวของอาหารสองกลุ่มนี้คือ มันแอบซ่อนอยู่ในอาหารแปรรูปหลายชนิดที่เรากินกันอยู่ทุกวัน การรู้เท่าทันอาการและเข้าใจกลไกของร่างกายจึงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับตัวคุณเองและคนที่คุณรัก

ความต่างระหว่างแพ้ไข่และแพ้ถั่ว อาหารสองชนิดนี้ต่างกันอย่างไรในมุมมองภูมิคุ้มกัน

แม้ว่าทั้งไข่และถั่วจะขึ้นชื่อเรื่องการกระตุ้นภูมิแพ้เหมือนกัน แต่ต้นตอและธรรมชาติของอาการนั้นมีความต่างกันพอสมควร การทำความเข้าใจจะช่วยให้เราหลีกเลี่ยงและรับมือได้อย่างตรงจุด

ทำไมร่างกายถึงปฏิเสธโปรตีนในไข่

เวลาที่เราพูดถึงการแพ้ไข่ ส่วนใหญ่จะมาจากโปรตีนที่อยู่ในส่วนของไข่ขาวเป็นหลัก เช่น โปรตีนโอโวอัลบูมิน (Ovalbumin) เมื่อร่างกายของคนที่มีภาวะไวต่อสิ่งนี้รับประทานเข้าไป ภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดว่าโปรตีนนั้นคือผู้ร้ายบุกรุก จึงปล่อยสารฮีสตามีนออกมาสู้ จนเกิดเป็นผื่นคัน ตาบวม หรือบางรายมีอาการแน่นหน้าอก ข่าวดีคือเด็กส่วนใหญ่เมื่อโตขึ้นลำไส้และภูมิคุ้มกันแข็งแรงขึ้น อาการแพ้ไข่มักจะหายไปได้เอง

ความรุนแรงและข้อควรระวังของอาการแพ้ถั่ว

ในขณะที่การแพ้ถั่ว โดยเฉพาะถั่วลิสงและถั่วเปลือกแข็ง (Tree nuts) มักจะมีความรุนแรงมากกว่าและมีแนวโน้มที่จะติดตัวไปจนโตตลอดชีวิต โปรตีนในถั่วมีความทนทานต่อความร้อนสูง ต่อให้ผ่านการอบหรือต้มก็ยังคงความเป็นสารก่อภูมิแพ้ได้ดี เพียงแค่สัมผัสโดนหรือสูดดมละอองเข้าไปบางคนก็อาจเกิดอาการแพ้อย่างเฉียบพลันได้แล้ว

สัญญาณเตือนภัยใกล้ตัว อาการแบบไหนบอกว่าเริ่มแพ้แล้ว

อาการแพ้อาจแสดงออกแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางคนแค่มึนงงเล็กน้อย แต่บางคนอาจรุนแรงถึงขั้นชีวิต อาการที่มักสังเกตได้ง่ายมีดังนี้

• ผิวหนัง: มีผื่นลมพิษขึ้นตามตัว หน้าบวม ริมฝีปากบวม หรือคันยิบๆ ตามผิวหนัง
• ระบบทางเดินหายใจ: คัดจมูก น้ำ 100% ไอบ่อย หายใจมีเสียงหวีด หรือรู้สึกแน่นในลำคอเหมือนมีอะไรมาติด
• ระบบทางเดินอาหาร: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องอย่างรุนแรง หรือท้องเสียหลังรับประทานอาหารเข้าไปไม่นาน
• อาการรุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis): ความดันโลหิตตก หน้ามืด เวียนหัว ชีพจรเต้นเร็วและเบา ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องถึงมือแพทย์โดยด่วน

วิธีรับมือและตรวจวินิจฉัยเมื่อสงสัยว่ามีอาการแพ้

หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการผิดปกติทุกครั้งที่ทานไข่หรือถั่ว สิ่งที่ควรทำอันดับแรกคือการงดรับประทานอาหารชนิดนั้นทันที และมาพบแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด แพทย์อาจแนะนำให้ทำ Skin Prick Test หรือการเจาะเลือดตรวจหาปริมาณแอนติบอดีจำเพาะ เพื่อยืนยันให้แน่ชัดว่าแพ้อาหารชนิดนั้นจริงหรือไม่

การใช้ชีวิตร่วมกับอาการแพ้ไข่และถั่วให้ปลอดภัยในทุกๆ วัน

การหลีกเลี่ยงอาหารที่แพ้อาจดูเป็นเรื่องยากในช่วงแรก เพราะไข่และถั่วเป็นส่วนประกอบพื้นฐานของเบเกอรี่ อาหารทอด และน้ำซุปหลายชนิด สิ่งสำคัญคือการฝึกนิสัยอ่านฉลากโภชนาการทุกครั้งก่อนซื้ออาหารสำเร็จรูป และสำหรับคนที่แพ้รุนแรง พกยาฉีดอะดรีนาลีน (Epinephrine auto-injector) ติดตัวไว้เสมอคือสิ่งที่ไม่ควรละเลยเด็ดขาด เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในยามฉุกเฉิน