ภาวะลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังฟ้อง

ตื่นมาแล้วแสบลิ้น เจ็บมุมปาก กินอะไรก็ไม่อร่อย อาการแบบนี้คืออะไรกันแน่?

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ตื่นมาแล้วรู้สึกแสบๆ ที่ลิ้น เจ็บแปลบเวลาเคี้ยวอาหาร หรือมีแผลแตกเป็นรอยแดงที่มุมปากทั้งสองข้าง อ้าปากทีไรก็เจ็บตึงจนแทบไม่อยากขยับ บางคนคิดว่าเป็นแค่ร้อนในเดี๋ยวก็หาย แต่พอปล่อยทิ้งไว้กลับเรื้อรังไม่ยอมหายสักที ในมุมมองของหมอ อาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่เรื่องบังเอิญครับ แต่มันคือสัญญาณเตือนจากร่างกายที่กำลังบอกเราว่า กำลังขาดสารอาหารบางชนิด หรือภูมิต้านทานกำลังมีปัญหา

ภาวะลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก หน้าตาเป็นอย่างไรและเกิดจากอะไรได้บ้าง?

เวลาที่เราพูดถึงภาวะลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก เรากำลังพูดถึงอาการอักเสบที่เกิดขึ้นบริเวณเยื่อบุช่องปาก โดยเฉพาะที่ลิ้นซึ่งอาจจะบวมแดง เรียี่ยนโล้นเพราะปุ่มรับรสหายไป หรือมีรอยแตก และมักจะมาคู่กับแผลที่มุมปากที่เรียกว่าโรคปากนกกระจอก ในทางการแพทย์ อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ ครับ แต่มักจะมีสาเหตุหลักๆ ดังนี้

• ร่างกายขาดวิตามินและแร่ธาตุสำคัญ: โดยเฉพาะวิตามินบีรวม เช่น บี 2 บี 12 ธาตุเหล็ก และโฟเลต ซึ่งมีความจำเป็นต่อการสร้างเซลล์เยื่อบุผิวใหม่
• การติดเชื้อราหรือแบคทีเรีย: เมื่อภูมิต้านทานลดลง เชื้อโรคที่อยู่ในช่องปากตามปกติก็ฉวยโอกาสเจริญเติบโตทำให้เกิดการอักเสบซ้ำซ้อน
• โรคประจำตัวบางชนิด: เช่น โรคเบาหวาน หรือภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องที่ทำให้ร่างกายซ่อมแซมตัวเองได้ช้าลง
• พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน: เช่น การชอบเลียริมฝีปากบ่อยๆ จนปากแห้งแตก หรือการใส่ฟันปลอมที่ไม่พอดี

ตรวจดูอาการตัวเองเบื้องต้น แบบไหนที่เข้าข่ายภาวะลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก

ถ้าคุณสงสัยว่าตัวเองกำลังเผชิญกับปัญหานี้อยู่ ลองสังเกตอาการเหล่านี้ดูครับ

• ลิ้นมีสีแดงจัดผิดปกติ หรือในทางตรงกันข้ามคือซีดเรียบเพราะตุ่มรับรสฝ่อลง
• รู้สึกแสบร้อนที่ลิ้นเวลาทานอาหารรสจัดหรือร้อนจัด
• มีรอยแตก แดง หรือเป็นแผลตกสะเก็ดที่มุมปากข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง
• เจ็บตึงเวลาอ้าปากกว้างๆ หรือเวลาหาว

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการเจ็บลิ้นและมุมปากแตก

หากอาการยังไม่รุนแรง หมอแนะนำให้เริ่มดูแลตัวเองง่ายๆ ที่บ้านก่อนดังนี้ครับ

• ปรับเปลี่ยนเรื่องอาหาร: เน้นทานอาหารที่มีวิตามินบีสูง เช่น ตับ ไข่ ผักใบเขียวเข้ม ธัญพืช และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: เพื่อความชุ่มชื้นของเยื่อบุในช่องปากและริมฝีปาก
• งดพฤติกรรมเลียริมฝีปาก: เพราะน้ำลายจะทำให้ปากแห้งและแตกมากขึ้นเมื่อถูกลมหรือความร้อน
• หลีกเลี่ยงอาหารระคายเคือง: งดของเผ็ดจัด ของเปรี้ยวจัด หรืออาหารรสจัดชั่วคราวเพื่อให้แผลหายไวขึ้น

อาการแบบไหนที่แปลว่าควรมาพบแพทย์ทันทีไม่ต้องรอ

ถึงแม้ว่าอาการเหล่านี้จะหายเองได้หากพักผ่อนเพียงพอและทานอาหารที่มีประโยชน์ แต่ถ้ามีลักษณะเหล่านี้ร่วมด้วย หมอแนะนำให้มาตรวจอย่างละเอียดครับ

• แผลที่มุมปากหรืออาการลิ้นอักเสบไม่ยอมหายเลยภายใน 2 สัปดาห์
• มีไข้ร่วมด้วย หรือมีแผลลุกลามใหญ่ขึ้นจนกลืนอาหารลำบาก
• มีอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง หน้ามืด วิงเวียน ร่วมกับลิ้นอักเสบ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะโลหิตจางรุนแรง