ภาวะลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก สัญญาณเตือนจากร่างกายที่ไม่อยควรละเลย

ตื่นมาแล้วแสบลิ้น เจ็บมุมปาก กินอะไรก็ไม่อร่อย อาการแบบนี้คืออะไรกันแน่?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่า ช่วงนี้กินอะไรก็แสบลิ้นไปหมด อ้าปากกว้างก็ไม่ได้เพราะเจ็บตรงมุมปากจนแตกเป็นแผล หมอมักจะนึกถึงภาวะที่มักมาคู่กันเสมอ นั่นคือ ภาวะลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก ซึ่งถึงแม้ว่าดูจะเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่จริงๆ แล้วร่างกายกำลังพยายามส่งสัญญาณเตือนบางอย่างให้เราได้รู้ตัว

ลิ้นอักเสบและแผลที่มุมปาก หน้าตาเป็นอย่างไรและต่างกันตรงไหน?

อาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่แผลร้อนในธรรมดาที่เผลอไปกัดโดน แต่มีความจำเพาะเจาะจงในตัว:

• ลิ้นอักเสบ: ลิ้นจะมีลักษณะแดงจัด บวมโต หรือบางทีก็เรียบเกลี้ยงจนน่าตกใจ เพราะปุ่มรับรสบนลิ้นฝ่อหายไป เวลาเคี้ยวอาหารหรือแปรงฟันจะรู้สึกแสบร้อนเหมือนโดนน้ำร้อนลวก
• แผลที่มุมปาก: หรือที่เรียกกันติดปากว่าปากนกกระจอก จะมีรอยแตก แดง เจ็บ หรือเป็นขุยอยู่ที่มุมปากทั้งสองข้าง อ้าปากหาวหรือยิ้มกว้างๆ ทีไรก็ต้องสะดุ้งทุกที

ต้นตอของปัญหา ทำไมอยู่ดีๆ ถึงลิ้นอักเสบแถมมุมปากแตกพร้อมกัน?

สาเหตุหลักไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อเสมอไป แต่บ่อยครั้งมาจากปัญหาระบบภายในร่างกาย โดยเฉพาะเรื่องสารอาหารที่เราได้รับในชีวิตประจำวัน ดังนี้ครับ

• ร่างกายขาดวิตามินบี: โดยเฉพาะวิตามิน B2 บี 6 และวิตามินบี 12 รวมถึงธาตุเหล็กและโฟเลต ซึ่งมีความสำคัญมากต่อการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อบุผิว
• การติดเชื้อราหรือแบคทีเรีย: บริเวณมุมปากที่อับชื้นและแตกง่าย จะเป็นแหล่งสะสมชั้นดีของเชื้อราแคนดิดา ทำให้แผลหายช้าและเรื้อรัง
• โรคประจำตัวบางชนิด: เช่น โรคเบาหวาน หรือภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ที่ทำให้ร่างกายซ่อมแซมตัวเองได้ช้าลง
• พฤติกรรมส่วนตัว: การเลียริมฝีปากบ่อยๆ ทำให้ความชื้นตามธรรมชาติหายไป ปากแห้งและแตกง่าย

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เมื่อเริ่มมีอาการเจ็บลิ้นและมุมปาก

หากอาการยังไม่รุนแรงมาก เราสามารถบรรเทาเบื้องต้นได้ด้วยวิธีง่ายๆ ที่บ้าน:

• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน เน้นอาหารที่มีวิตามินบีสูง เช่น ตับ ไข่ ผักใบเขียวเข้ม ธัญพืช และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน
• ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอในแต่ละวัน เพื่อลดอาการปากแห้งและรักษาความชุ่มชื้น
• หลีกเลี่ยงการแกะ เกา หรือเลียบริเวณมุมปาก เพราะจะยิ่งทำให้เชื้อโรคเข้าแผลได้ง่ายขึ้น
• งดอาหารรสจัด อาหารเผ็ดร้อน หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่เข้าไปกระตุ้นให้ลิ้นแสบมากยิ่งขึ้น

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องรีบมาพบแพทย์

ถ้าดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วผ่านมาเป็นสัปดาห์แผลก็ยังไม่ยอมหาย หรือมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำว่าควรมาให้แพทย์ตรวจอย่างละเอียดดีกว่าครับ

• แผลที่มุมปากลุกลาม แดงอักเสบมาก หรือมีหนองไหลออกมา
• ลิ้นบวมโตมากจนหายใจหรือกลืนลำบาก
• มีอาการอ่อนเพลียร่วมด้วย ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะโลหิตจางจากการขาดสารอาหารที่รุนแรง