อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย เกิดจากอะไร และเมื่อไหร่ที่ต้องระวัง?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่ามีอาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย หม่อมมักจะชวนคุยต่อยาวเลยครับ เพราะอาการนี้มีความกว้างมาก เป็นได้ตั้งแต่เรื่องเล็กๆ น้อยๆ ที่หายเองได้ ไปจนถึงสัญญาณเตือนจากอวัยวะภายในที่กำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือ

ในฐานะหมอที่เจอเคสแบบนี้บ่อย วันนี้เลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ว่า อาการปวดหน่วงบริเวณนี้มาจากไหนได้บ้าง และแบบไหนที่ควรมาตรวจให้ละเอียดครับ

เข้าใจตำแหน่งและลักษณะของ อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย กันก่อน

ท้องน้อยคือโซนพื้นที่ตั้งแต่สะดือลงไปจนถึงหัวหน่าวครับ เวลาที่เราพูดถึง อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย ลักษณะมักจะไม่ใช่ปวดแปลบปวดคมแบบมีเข็มทิ่ม แต่จะเป็นความรู้สึกตุบๆ แน่นๆ เหมือนมีอะไรถ่วงอยู่ข้างใน บางคนรู้สึกหน่วงลงไปถึงอุ้งเชิงกรานหรือหลังส่วนล่าง ซึ่งความรู้สึกนี้แหละที่เป็นกุญแจสำคัญในการช่วยหมอวินิจฉัยโรค

สาเหตุยอดฮิตในผู้หญิง: เรื่องใกล้ตัวที่ผู้หญิงต้องรู้

เนื่องจากอุ้งเชิงกรานของผู้หญิงเราอัดแน่นไปด้วยอวัยวะสำคัญหลายอย่าง อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย ในสาวๆ จึงมักหนีไม่พ้นเรื่องเหล่านี้ครับ

• ปวดประจำเดือนตามรอบปกติ: อันนี้เจอได้บ่อยที่สุด เกิดจากการที่มดลูกบีบตัวเพื่อขับเยื่อบุโพรงมดลูกออกมา
• ช็อกโกแลตซีสต์หรือเนื้องอกมดลูก: ถ้าช่วงไหนปวดหน่วงมากกว่าปกติ หรือปวดเรื้อรังแม้ไม่ใช่ช่วงมีประจำเดือน อาจต้องสงสัยเจ้าก้อนเนื้อเหล่านี้
• การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ: โรคยอดฮิตของคนอั้นฉี่เก่ง จะมีอาการปวดหน่วงร่วมกับแสบขัดเวลาปัสสาวะ
• ปีกมดลูกอักเสบ: มักมีอาการปวดหน่วงร่วมกับตกขาวผิดปกติหรือมีไข้ร่วมด้วย

แล้วถ้าผู้ชายมี อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย ล่ะเกิดจากอะไร?

แม้ผู้ชายจะไม่มีมดลูก แต่ก็ไม่ได้รอดพ้นจากอาการนี้นะครับ สาเหตุส่วนใหญ่ที่หมอพบในคนไข้ชายมักเกี่ยวข้องกับ:

• ต่อมลูกหมากอักเสบ: มักพบได้ทั้งในวัยหนุ่มและวัยเก๋า ทำให้รู้สึกหน่วงๆ บริเวณท้องน้อย ขัดเบา หรือปวดร้าวไปที่อัณฑะ
• ท่อปัสสาวะอักเสบหรือนิ่ว: การมีนิ่วหลุดมาติดบริเวณทางเดินปัสสาวะส่วนล่างก็ทำให้เกิดอาการหน่วงและปวดเกร็งได้เช่นกัน

ปัญหาจากลำไส้ที่หลายคนมองข้าม

บางทีคนไข้เดินมาบอกว่าปวดท้องน้อย แต่พอลองซักประวัติลึกๆ กลับพบว่าเป็นเรื่องของระบบย่อยอาหาร เช่น โรคลำไส้แปรปรวน (IBS) หรืออาการท้องผูกเรื้อรัง ที่ทำให้มีลมในท้องมากและเกิดแรงดันจนรู้สึกปวดหน่วงบริเวณท้องน้อยได้เหมือนกัน

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าต้องมาหาหมอทันที?

ถ้าเป็นอาการปวดเล็กๆ น้อยๆ พักผ่อนแล้วดีขึ้นก็อาจจะพอสังเกตอาการ อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย อยู่บ้านได้ แต่ถ้าเจออาการเหล่านี้เมื่อไหร่ แนะนำว่าควรมาพบแพทย์โดยเร็วครับ

• ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้
• มีไข้หนำสำั่นร่วมด้วย
• มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด หรือประจำเดือนขาดหายไปนาน
• ปัสสาวะเป็นเลือด หรือปวดจนไม่สามารถปัสสาวะออก
• คลื่นไส้ อาเจียน หน้ามืด เป็นลม

อาการปวดหน่วงบริเวณท้องน้อยเป็นเรื่องที่ร่างกายกำลังพยายามบอกอะไรบางอย่างกับเราครับ ทางที่ดีที่สุดคือหมั่นสังเกตตัวเองว่าปวดช่วงไหน สัมพันธ์กับรอบเดือน การขับถ่าย หรือการปัสสาวะไหม เพื่อจะได้เล่าให้หมอฟังได้อย่างแม่นยำ และได้รับการรักษาที่ตรงจุดครับ