ลูกตัวเตี้ยเชื่องช้าหรือเปล่า: เช็กให้ชัวร์ก่อนพลาดเรื่องภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยในเด็ก

ลูกเลี้ยงยาก งอแง ไม่ค่อยโต: สัญญาณเตือนที่หมออยากให้แม่ๆ สังเกต

เวลาเจอคุณพ่อคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาปรึกษาเรื่องลูกกินได้น้อย ตัวเล็กกว่าเพื่อนร่วมห้อง หรือดูเหนื่อยง่ายตลอดเวลา หนึ่งในโรคเงียบที่หมอมักจะนึกถึงเสมอคือเรื่องของต่อมไทรอยด์ครับ โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในผู้ใหญ่เท่านั้น แต่ในเด็กก็เจอได้ และถ้าปล่อยไว้โดยไม่รู้ตัว อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการสมองและการเจริญเติบโตของลูกแบบไม่รู้ตัวเลยทีเดียว

จริงๆ แล้วเจ้าต่อมไทรอยด์ตัวนี้ ทำหน้าที่อะไรในร่างกายเด็ก?

ลองนึกภาพว่าต่อมไทรอยด์รูปผีเสื้อที่อยู่บริเวณคอหน้าของเด็กๆ เป็นเหมือนเครื่องยนต์คอยควบคุมระบบเผาผลาญ พลังงาน และที่สำคัญที่สุดคือตัวช่วยขับเคลื่อนการพัฒนาของสมองและกระดูกให้เติบโตสมวัย เมื่อไหร่ก็ตามที่เจ้าต่อมนี้ผลิตฮอร์โมนออกมาน้อยเกินไป หรือที่หมอเรียกว่า ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยในเด็ก เครื่องยนต์ตัวนี้ก็จะทำงานช้าลง ทุกอย่างในร่างกายเลยพลอยอืดอาดตามไปด้วย

โรคนี้แบ่งเป็นสองแบบหลักๆ ที่พ่อแม่ควรรู้จัก

โรคนี้ไม่ได้เพิ่งมาเป็นตอนโตอย่างเดียวนะครับ โดยทางการแพทย์เราแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ ที่มีที่มาต่างกัน

แบบเป็นมาตั้งแต่เกิด: เรื่องสำคัญจากการตรวจคัดกรองทารกแรกเกิด

อันนี้คือกลุ่มที่เด็กๆ ขาดฮอร์โมนไทรอยด์ตั้งแต่ตอนอยู่ในท้องหรือตอนคลอด ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมคุณหมอถึงต้องเจาะเลือดส้นเท้าเด็กทารกทุกคนหลังคลอด เพื่อตรวจหาความผิดปกตินี้ให้เจอตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่ลูกจะมีอาการแสดงออกชัดเจน

แบบเพิ่งมาเป็นทีหลังตอนโต: สังเกตความเปลี่ยนแปลงของลูก

ส่วนอีกกลุ่มคือเด็กที่ตอนเกิดปกติสุขดี แต่ต่อมาต่อมไทรอยด์อาจจะโดนภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าใจผิดรุมทำลาย หรือขาดสารไอโอดีน ทำให้การทำงานค่อยๆ ลดลงทีละน้อย ซึ่งมักจะเริ่มแสดงอาการตอนที่เด็กเริ่มโตขึ้นหน่อย

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าลูกอาจกำลังเผชิญกับภาวะนี้อยู่?

เพราะเด็กยังบอกเราไม่ได้ว่ารู้สึกผิดปกติอย่างไร พ่อแม่เลยต้องคอยสังเกตความเปลี่ยนแปลงใกล้ตัวเหล่านี้ครับ

• พัฒนาการทางสมองและการเรียนรู้ช้าลง: ลูกดูเหม่อลอย ความจำสั้นลง หรือผลการเรียนตกลงอย่างเห็นได้ชัดโดยไม่มีสาเหตุ
• โตช้ากว่าเกณฑ์: ส่วนสูงไม่ค่อยเพิ่มขึ้น ใส่เสื้อผ้าชุดเดิมได้นานเกินไป หรือสัดส่วนร่างกายดูแปลกตา เช่น แขนขาสั้นกว่าลำตัว
• เหนื่อยง่าย ง่วงนอนตลอดเวลา: ดูไม่มีเรี่ยวแรง เล่นกับเพื่อนแป๊บเดียวก็เพลีย ขี้เซาตื่นยาก
• ระบบขับถ่ายรวน: มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ถ่ายยากเป็นประจำแม้จะกินผักผลไม้แล้วก็ตาม
• ผิวแห้ง ตัวเย็น ทนหนาวไม่ค่อยไหว: ผิวพรรณแห้งกร้าน ผมบางเปราะง่าย และมักจะขี้หนาวกว่าเด็กคนอื่น

คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไร และมีแนวทางรักษาอย่างไรบ้าง?

ถ้าคุณหมอตรวจร่างกายแล้วสงสัยภาวะนี้ ขั้นตอนต่อไปคือง่ายมากครับ แค่เจาะเลือดตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์ (TSH และ Free T4) ก็รู้ผลแน่ชัดแล้ว หากพบว่าเป็นจริง การรักษาก็ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ หมอจะให้ลูกกินยาเสริมฮอร์โมนไทรอยด์ ซึ่งเป็นฮอร์โมนตัวเดียวกับที่ร่างกายสร้างขึ้นตามธรรมชาติ เพื่อไปทดแทนส่วนที่ขาด

สิ่งที่พ่อแม่ต้องทำความเข้าใจคือ ลูกจะต้องกินยานี้ต่อเนื่องสม่ำเสมอ และมาพบแพทย์ตามนัดเพื่อเจาะเลือดปรับโดสยาเป็นระยะ เพราะเมื่อเด็กโตขึ้น ความต้องการฮอร์โมนก็เปลี่ยนไป การกินยาอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้ลูกกลับมาเติบโต สมองพัฒนาได้เต็มที่ และใช้ชีวิตได้เหมือนเด็กปกติทั่วไปทุกประการครับ