ท้องเสีย อาเจียน ปวดท้องกะทันหัน: รู้จักโรคกระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลันจากไวรัสและวิธีดูแลตัวเอง

ช่วงนี้ใครมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย ปวดมวนท้องจนตัวงอ แล้วตามด้วยไข้ต่ำๆ บอกเลยว่าไม่ได้อาหารเป็นพิษจากร้านส้มตำเมื่อวานเสมอไป แต่อาจเป็นฝีมือของเจ้าไวรัสตัวร้ายที่กำลังระบาดกันอยู่ ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกอาการแบบนี้ว่าโรคกระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน

เชื้อไวรัสตัวแสบเข้ามาป่วนท้องเราได้อย่างไร

เวลาที่เราพูดถึงโรคกระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน หลายคนมักนึกถึงอาหารบูด แต่ความจริงแล้วตัวการหลักส่วนใหญ่มาจากเชื้อไวรัส โดยเฉพาะโนโรไวรัสและโรตาไวรัส ซึ่งติดต่อง่ายมาก แค่เราเผลอไปสัมผัสลูกบิดประตู ราวบันได หรือใช้ช้อนร่วมกับคนที่เป็น แล้วเผลอเอามือมาจับปากตัวเอง เจ้าไวรัสพวกนี้ก็พร้อมเดินทางเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารทันที เมื่อเข้าไปถึงกระเพาะและลำไส้ มันจะเริ่มทำลายเยื่อบุผิว ทำให้การดูดซึมน้ำและอาหารรวนไปหมด เกิดเป็นอาการถ่ายเหลวเป็นน้ำและอาเจียนพรั่งพรูออกมาแบบหยุดไม่อยู่

ช่วง 1 ถึง 2 วันแรกที่อาการกำลังพีค: รับมืออย่างไรดี

ช่วงสองวันแรกหลังจากเริ่มมีอาการ จะเป็นช่วงที่ร่างกายเสียน้ำและเกลือแร่มากที่สุดจากการอาเจียนและท้องเสีย สิ่งสำคัญที่สุดคือการจิบสารละลายเกลือแร่หรือที่เรารู้จักกันว่าผงเกลือแร่โออาร์เอสทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อชดเชยน้ำที่สูญเสียไป ห้ามดื่มรวดเดียวหมดขวดเพราะจะยิ่งกระตุ้นให้อาเจียนหนักขึ้น ส่วนเรื่องอาหารในช่วงนี้ เน้นทานอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มปั่น โจ๊ก หรือซุปใส หลีกเลี่ยงนม เนย อาหารรสจัด และอาหารไขมันสูงเด็ดขาด เพราะลำไส้ยังอ่อนแอและย่อยไขมันไม่ได้ดีในช่วงนี้

ยาปฏิชีวนะช่วยได้ไหม และมียาอะไรบ้างที่ควรมีติดบ้าน

คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยคือ เป็นแบบนี้ต้องกินยาฆ่าเชื้อไหม? คำตอบคือ ไม่ต้องครับ เพราะต้นเหตุมาจากไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย การกินยาปฏิชีวนะจึงไม่ได้ช่วยให้อาหายเร็วขึ้นแถมยังทำให้เกิดเชื้อดื้อยาได้อีกด้วย การรักษาหลักจึงเป็นการรักษาตามอาการ เช่น กินยาลดไข้พาราเซตามอลเมื่อมีไข้ กินยาแก้คลื่นไส้ หรืออาจใช้ยาคาร์บอนเพื่อดูดซับสารพิษในทางเดินอาหารภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร

สัญญาณอันตรายแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบไปโรงพยาบาล

โดยทั่วไปอาการจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายได้เองภายใน 3 ถึง 5 วัน หากร่างกายได้พักผ่อนและดื่มน้ำทดเชยเพียงพอ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่านอนรออยู่ที่บ้านเด็ดขาด ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

• อาเจียนหรือถ่ายท้องตลอดเวลาจนดื่มน้ำอะไรก็พุ่งออกหมด
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
• ปวดท้องรุนแรงมากจนหน้ามืด
• อ่อนเพลียมาก ปัสสาวะน้อยลง หรือปัสสาวะมีสีเข้มจัด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายขาดน้ำอย่างรุนแรง
• ถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปน

วิธีป้องกันไม่ให้ไวรัสกลับมาเยือนซ้ำ

โรคนี้หายแล้วก็กลับมาเป็นใหม่ได้อีกถ้าไม่ระวัง การป้องกันที่ดีที่สุดจึงหนีไม่พ้นเรื่องความสะอาด ล้างมือให้บ่อยด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างน้อย 20 วินาที โดยเฉพาะก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ รวมถึงการเลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ ใช้ช้อนกลางส่วนตัว และหลีกเลี่ยงการคลุกคลีใกล้ชิดกับคนที่มีอาการป่วยในบ้าน เพียงเท่านี้ก็ช่วยลดความเสี่ยงในการรับเชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกายได้เป็นอย่างดีแล้ว