โรคกระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลันจากไวรัส: เมื่อท้องเสียและอาเจียนจู่โจมพร้อมกัน

ช่วงนี้หลายคนคงเคยเจอประสบการณ์แย่ๆ ที่จู่ๆ ก็ปวดท้องขึ้นมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย ตามมาด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน และวิ่งเข้าห้องน้ำแทบไม่ทัน ตื่นเช้ามาไม่มีแรงแม้แต่จะลุกจากเตียง อาการแบบนี้แหละครับที่หมอเจอในห้องตรวจบ่อยมากในช่วงที่เชื้อโรคระบาด ซึ่งตัวการหลักมักจะไม่ใช่ใครอื่นไกล แต่เป็นเจ้าไวรัสตัวร้ายที่เข้ามาป่วนระบบทางเดินอาหารของเราโดยไม่ทันตั้งตัว

รู้จักเจ้าไวรัสตัวแสบที่ทำให้ท้องเสียและอาเจียน

เวลาที่เราพูดถึง โรคกระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน หลายคนมักจะนึกถึงอาหารเป็นพิษจากแบคทีเรียหรือกินของไม่สะอาด แต่ในความเป็นจริงแล้ว ส่วนใหญ่ที่เราป่วยกันมักเกิดจากการติดเชื้อไวรัส โดยเฉพาะเจ้าไวรัสโนโรและไวรัสโรตา ซึ่งเจ้าพวกนี้ติดต่อกันง่ายมาก แค่เราเผลอไปจับลูกบิดประตู ราวบันได หรือใช้ช้อนร่วมกับคนที่เป็น แล้วเผลอเอามือมาหยิบอาหารเข้าปาก เชื้อก็พร้อมจะเดินทางเข้าไปก่อกวนกระเพาะและลำไส้ของเราทันที

เช็กอาการแบบนี้ แปลว่าโดนไวรัสเล่นงานเข้าแล้ว

เมื่อเชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกาย มันจะเข้าไปอักเสบท่อทางเดินอาหาร ทำให้ระบบการดูดซับน้ำพังไม่เป็นท่า ส่งผลให้เกิดอาการเหล่านี้ขึ้นมาพร้อมๆ กัน:

• คลื่นไส้และอาเจียน: มักจะเป็นอาการแรกๆ ที่มาเยือน กินอะไรเข้าไปก็พุ่งออกหมด แม้แต่น้ำเปล่ายังยากที่จะประคับประคองไว้ในท้อง
• ท้องเสียถ่ายเป็นน้ำ: ถ่ายเหลวบ่อยครั้ง บางคนวันหนึ่งเป็นสิบรอบ จนรู้สึกอ่อนเพลียและหมดแรง
• ปวดเกร็งช่องท้อง: มีอาการบิดมวนเป็นพักๆ จากการที่ลำไส้พยายามบีบตัวเพื่อขับเชื้อโรคออก
• มีไข้ต่ำๆ ปวดเมื่อยเนื้อตัว: บางคนอาจมีอาการครั่นเนื้อครั่นตัวร่วมด้วยเหมือนจะเป็นไข้หวัด

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นตอนนอนซมอยู่ที่บ้าน

ข่าวดีก็คือ โรคนี้ส่วนใหญ่หายเองได้หากร่างกายแข็งแรงพอครับ สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การรีบกินยาหยุดถ่ายทันที แต่เป็นการประคับประคองไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ ดังนี้

• จิบเกลือแร่ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง: ห้ามดื่มน้ำเปล่าพรวดเดียวหมดแก้วเด็ดขาดเพราะจะกระตุ้นให้อาเจียน ให้ใช้การจิบเกลือแร่ออร์อร์เอส (ORS) ทีละช้อนชา เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ดูดซึมน้ำและเกลือแร่กลับคืนไป
• เลือกกินอาหารอ่อนย่อยง่าย: เมื่อเริ่มอาเจียนน้อยลงและพอกินไหว ให้ลองทานข้าวต้มเปล่าๆ โจ๊ก หรือซุปใส หลีกเลี่ยงอาหารมันจัด นมวัว และอาหารรสจัดเด็ดขาด
• พักผ่อนให้เพียงพอ: นอนหลับให้เต็มที่เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันได้ทำงานเต็มกำลังในการขับเชื้อไวรัสออกไป

สัญญาณเตือนอันตรายแบบไหนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

แม้โรคนี้จะหายได้เอง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ถือว่าเริ่มอันตรายและควรมาพบแพทย์โดยด่วน:

• อาเจียนหรือถ่ายท้องรุนแรงจนดื่มน้ำหรือเกลือแร่ไม่ไหวเลย
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้งสนิท หน้ามืดเวลาลุกขึ้นยืน ปัสสาวะไม่ออกหรือเป็นสีเหลืองเข้มจัด
• ถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปน หรือมีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
• ปวดท้องรุนแรงมากจนทนไม่ไหวและกินยาอะไรก็ไม่บรรเทา

วิธีป้องกันไม่ให้เชื้อไวรัสกลับมาวนเวียนซ้ำ

เนื่องจากไวรัสกลุ่มนี้ติดต่อง่ายและทนทานต่อสภาพแวดล้อมพอสมควร การป้องกันที่ดีที่สุดคือการล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างน้อย 20 วินาที โดยเฉพาะก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ หลีกเลี่ยงการใช้อุปกรณ์รับประทานอาหารร่วมกับผู้อื่น และหมั่นทำความสะอาดจุดสัมผัสร่วมภายในบ้าน เพียงเท่านี้ก็จะช่วยลดโอกาสการติดเชื้อ โรคกระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน ได้อย่างมีประสิทธิภาพแล้วครับ