ลูกติดเกมแก้ได้ไหม? ทำความรู้จักการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม

ทำไมลูกถึงวางมือถือหรือจอยเกมไม่ลง

หลายครอบครัวที่เดินเข้ามาปรึกษาหมอในคลินิก มักจะเริ่มด้วยประโยคที่ว่า ลูกติดเกมจนเสียการเรียน อารมณ์ฉุนเฉียวเมื่อถูกห้าม และไม่ยอมทำกิจกรรมอย่างอื่นเลย หลายคนเข้าใจผิดว่านี่เป็นเพียงความเกียจคร้าน แต่ในทางการแพทย์ เรามองว่านี่คือปัญหาที่เกี่ยวข้องกับสมองส่วนการควบคุมพฤติกรรมและการจัดการอารมณ์ ซึ่งเราสามารถแก้ไขได้ด้วยการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม

การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมคืออะไร

การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า CBT เป็นวิธีการปรับจูนวิธีคิดของเด็กที่ติดเกมให้เปลี่ยนไป การบำบัดนี้ไม่ได้หมายถึงการบังคับให้ลูกเลิกเล่นทันที แต่เป็นการพาเขาไปสำรวจว่า อะไรคือสาเหตุที่ทำให้เขาต้องโหยหาเกมตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นความเหงา ความเครียดจากโรงเรียน หรือการแสวงหาการยอมรับในโลกเสมือนจริง เมื่อเด็กเข้าใจที่มาที่ไปของความคิดตัวเอง เขาจะเริ่มเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อเกมจากที่เคยเป็นทางออกเดียว กลายเป็นเพียงกิจกรรมยามว่างกิจกรรมหนึ่ง

ปรับพฤติกรรมเดิม เพิ่มกิจกรรมใหม่

เมื่อวิธีคิดเปลี่ยน สิ่งที่จะตามมาคือการเปลี่ยนการกระทำ หมอจะช่วยแนะนำให้ผู้ปกครองทำงานร่วมกับลูกในการออกแบบตารางกิจกรรมใหม่ๆ ที่มีความน่าสนใจไม่แพ้กัน โดยใช้หลักการเสริมแรงทางบวก เช่น หากลูกสามารถจัดสรรเวลาเล่นเกมและทำการบ้านได้ตามที่ตกลงกัน ก็จะได้รับรางวัลเป็นกิจกรรมที่เขาชื่นชอบ แทนที่จะเป็นการดุด่าหรือยึดของเล่น ซึ่งมักจะส่งผลเสียมากกว่าผลดี

วิธีสื่อสารกับลูกให้ได้ผล

เปลี่ยนการสั่งเป็นการตั้งกติการ่วมกัน

ปัญหาใหญ่ที่หมอพบเสมอคือการใช้อำนาจเข้าข่ม แทนที่จะสั่งให้เลิกเล่นทันที ลองเปลี่ยนมาเป็นตกลงกันล่วงหน้าว่าวันหนึ่งจะให้เวลาหน้าจอเท่าไหร่ และมีเงื่อนไขอะไรบ้างที่ต้องทำก่อนถึงจะมีสิทธิ์เล่น เมื่อเด็กมีส่วนร่วมในการวางกติกา เขาจะรู้สึกถึงการให้เกียรติและมีแนวโน้มที่จะทำตามมากกว่าการโดนบังคับ

รับมือกับอารมณ์พุ่งพล่านเมื่อถูกห้าม

เด็กติดเกมมักมีอาการหงุดหงิดง่ายเมื่อถูกขัดจังหวะ ในช่วงการบำบัด เราจะสอนให้เด็กฝึกรับรู้สัญญาณความโกรธของตัวเอง เช่น รู้สึกร้อนหน้าหรือกำหมัด แล้วสอนวิธีผ่อนคลายด้วยการหายใจ หรือการถอยออกมาจากหน้าจอก่อนที่อารมณ์จะระเบิดออกไป

บทบาทสำคัญของพ่อแม่ในระหว่างการรักษา

การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมจะไม่สำเร็จเลยหากขาดความร่วมมือจากที่บ้าน พ่อแม่ต้องเป็นแบบอย่างที่ดีในการใช้เทคโนโลยี การสร้างบรรยากาศในครอบครัวให้อบอุ่น เป็นพื้นที่ปลอดภัยที่ลูกสามารถพูดคุยระบายความในใจได้โดยไม่ต้องใช้เกมเป็นที่พึ่ง จะเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้เด็กค่อยๆ ปรับตัวกลับมาใช้ชีวิตในโลกความเป็นจริงได้อย่างมีความสุขและยั่งยืน