ลูกติดเกมจนคุมไม่ได้ แก้ไขอย่างไรด้วยการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม

ทำไมการเล่นเกมถึงกลายเป็นปัญหาใหญ่ในบ้าน

เวลาเห็นลูกนั่งจ้องจอหน้าคอมพิวเตอร์หรือก้มหน้าเล่นมือถือจนไม่ยอมลุกไปไหน ไม่ยอมกินข้าว หรือโมโหร้ายเวลาถูกขัดจังหวะ พ่อแม่หลายคนมักจะรู้สึกกังวลว่าลูกกำลังเข้าข่ายติดเกมรุนแรง การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า CBT เป็นหนึ่งในเครื่องมือทางการแพทย์ที่จะช่วยปรับกระบวนการคิดและพฤติกรรมของเด็กให้กลับมาสมดุลอีกครั้งโดยไม่ต้องใช้วิธีบังคับขู่เข็ญ

เข้าใจการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม ว่าช่วยเด็กติดเกมได้อย่างไร

การบำบัดนี้ไม่ได้หมายถึงการไปนั่งสอนให้เด็กเลิกเล่นเกมแบบหักดิบ แต่เป็นการปรับวิธีที่เด็กมองโลกและจัดการกับอารมณ์ตัวเอง เมื่อลูกติดเกมบ่อยครั้งมักเกิดจากความคิดว่าเกมคือความสุขเดียว หรือเป็นที่ระบายความเครียดจากการเรียน เมื่อใช้วิธีนี้ คุณหมอจะช่วยให้เด็กค่อยๆ วิเคราะห์ว่าความคิดอะไรที่ทำให้เขาต้องวิ่งเข้าหาเกม และเปลี่ยนมาใช้วิธีแก้ปัญหาที่สร้างสรรค์กว่าเดิม

ปรับมุมมองใหม่ ช่วยให้ลูกรู้ทันความต้องการของตัวเอง

จุดเริ่มต้นของ CBT คือการทำให้เด็กสำรวจตัวเองว่า ในขณะที่เขากำลังกดดันหรือรู้สึกเหงา เขาใช้เกมเป็นเครื่องมือหลบหนีอย่างไร เราจะฝึกให้เด็ก:

• แยกแยะระหว่างความต้องการชั่วคราว กับความสุขที่ยั่งยืน
• ฝึกตั้งคำถามกับตัวเองว่า หากวางมือถือลงแล้ว ชีวิตจะดีขึ้นอย่างไรบ้าง
• ลดการจมดิ่งกับความผิดพลาดในโลกออนไลน์ ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้เด็กเครียดสะสม

เปลี่ยนนิสัยเดิมๆ ด้วยพฤติกรรมใหม่ที่ทำได้จริง

เมื่อเปลี่ยนความคิดได้แล้ว ขั้นตอนถัดมาคือการลงมือทำ การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมจะเน้นให้เด็กฝึกกิจกรรมทดแทน เช่น:

• การกำหนดตารางเวลาที่ชัดเจน โดยให้เด็กมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ไม่ใช่การสั่งจากพ่อแม่เพียงฝ่ายเดียว
• การฝึกควบคุมตนเองผ่านกิจกรรมที่กระตุ้นสารความสุขในสมองแบบอื่น เช่น การเล่นกีฬาหรืองานอดิเรกที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์
• การค่อยๆ ลดเวลาหน้าจอลงแบบขั้นบันได เพื่อให้สมองของเด็กปรับตัวได้โดยไม่รู้สึกว่าถูกตัดขาดจากสังคมเพื่อนในเกมทันที

ข้อดีและประโยชน์ของคนในครอบครัวกับการประคับประคองลูก

การบำบัดนี้จะได้ผลดีที่สุดเมื่อครอบครัวมีส่วนร่วม พ่อแม่ควรลดการใช้คำตำหนิและเปลี่ยนมาเป็นการสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ลูกกล้าคุยเรื่องเกมตรงๆ การสื่อสารด้วยความเข้าใจจะช่วยให้เด็กไม่รู้สึกว่าต้องหันหลังให้ครอบครัวเพื่อไปหาเพื่อนในโลกเสมือน หากทำตามกระบวนการอย่างสม่ำเสมอ พฤติกรรมการติดเกมจะค่อยๆ คลี่คลายลงจนเด็กกลับมาใช้ชีวิตในโลกความเป็นจริงได้อย่างปกติสุขอีกครั้ง