เข้าใจเรื่องเชื้อโรคแพร่กระจายผ่านละอองฝอยและการสัมผัส เพื่อป้องกันตัวเองให้ดีขึ้น

ทำความเข้าใจเส้นทางของเชื้อโรคที่ลอยมากับลมหายใจ

เวลาที่เราคุยกับใครสักคน แล้วจู่ๆ เขาก็ไอหรือจามออกมาต่อหน้า เรามักจะรู้สึกขยาดและถอยห่างทันที ซึ่งเป็นสัญชาตญาณที่ถูกต้องแล้ว เพราะกระบวนการการแพร่กระจายของเชื้อผ่านละอองฝอยเป็นช่องทางหลักที่ทำให้เราติดหวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือแม้แต่โควิด-19 ละอองฝอยเหล่านี้ไม่ใช่แค่หยดน้ำเล็กๆ แต่มันคือพาหนะชั้นดีที่เชื้อโรคใช้เดินทางจากคนหนึ่งไปสู่คนหนึ่งผ่านทางจมูก ปาก หรือดวงตาของเรา

ละอองฝอยกับละอองลอยต่างกันอย่างไรในมุมมองหมอ

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า Airborne หรือละอองลอย ซึ่งฟังดูน่ากลัวกว่าละอองฝอยทั่วไป ความแตกต่างที่สำคัญอยู่ที่ขนาดของมัน

• ละอองฝอยขนาดใหญ่ (Droplets): มักมีขนาดเกิน 5 ไมครอน ออกจากปากเราแล้วจะตกลงพื้นอย่างรวดเร็วภายในระยะไม่เกิน 1-2 เมตร ถ้าเราอยู่ห่างพอ หรือใส่หน้ากากอนามัยไว้ ก็ถือว่าปลอดภัยจากละอองกลุ่มนี้ได้มาก
• ละอองลอยขนาดเล็ก (Aerosols): เป็นฝอยละอองที่เล็กจนมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า สามารถลอยตัวอยู่ในอากาศได้นานหลายชั่วโมงและเคลื่อนที่ไปได้ไกลกว่าที่คิด โดยเฉพาะในห้องปิดที่ไม่มีการถ่ายเทอากาศที่ดีพอ

เชื้อโรคที่ติดไปกับมือและพื้นผิวที่เรามองข้าม

นอกจากการหายใจเอาเชื้อเข้าไปตรงๆ อีกหนึ่งช่องทางที่ทำให้เราป่วยโดยไม่รู้ตัวคือ การสัมผัส สิ่งของรอบตัวอย่างลูกบิดประตู ราวบันได หรือปุ่มกดลิฟต์ มักเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค เมื่อเราไปแตะต้องสิ่งเหล่านี้แล้วเผลอนำมาขยี้ตาหรือหยิบอาหารเข้าปาก เชื้อโรคก็จะเข้าสู่ร่างกายทันที นี่คือเหตุผลว่าทำไมการล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์เจลถึงยังเป็นปราการด่านสำคัญที่สุดในการป้องกันโรค

เทคนิคง่ายๆ ในการตัดวงจรเชื้อโรคในชีวิตประจำวัน

การป้องกันตัวเองไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ซับซ้อน เพียงแค่ปรับพฤติกรรมเล็กน้อยก็ช่วยลดความเสี่ยงลงได้มหาศาล

• สวมหน้ากากอนามัยให้ถูกวิธี: ปิดทั้งจมูกและปาก โดยเฉพาะในที่แออัดหรือพื้นที่ปิด เพื่อดักละอองฝอยไม่ให้กระจายออกมาหรือหลุดเข้าไปหาเรา
• เว้นระยะห่างทางสังคม: การอยู่ห่างจากคนอื่นอย่างน้อย 1-2 เมตร ช่วยให้เราพ้นรัศมีการตกของละอองฝอยขนาดใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• หมั่นล้างมือเป็นนิสัย: โดยเฉพาะก่อนทานอาหาร หรือหลังจากจับพื้นผิวสาธารณะ เพราะมือคือพาหะชั้นดีที่นำเชื้อเข้าสู่ร่างกาย
• จัดบ้านและที่ทำงานให้โปร่ง: อากาศที่ถ่ายเทได้ดีช่วยเจือจางความเข้มข้นของละอองฝอยที่ลอยอยู่ในอากาศ ลดโอกาสการติดเชื้อลงได้อย่างมาก