โรคพยาธิ Anisakiasis ในระบบทางเดินอาหาร: เจ็บท้องปั่นป่วนหลังกินซูซี่ปลาดิบ

อาการปวดท้องจี๊ดหลังกินอาหารญี่ปุ่น: สัญญาณเตือนที่มองข้ามไม่ได้

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์นั่งกินแซลมอนซาชิมิหรือซูซี่คำโตอย่างเอร็ดอร่อย แต่พอตกดึกกลับต้องสะดุ้งตื่นเพราะอาการปวดท้องรุนแรงแบบไม่เคยเป็นมาก่อน บางคนจุกเสียด แน่นท้อง หรือคลื่นไส้อยากอาเจียน อาอาการแบบนี้แหละที่มักทำให้หลายคนนึกถึงเจ้าตัวร้ายที่มากับอาหารทะเลสดๆ อย่างโรคพยาธิ Anisakiasis ในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นภัยเงียบที่คนรักอาหารญี่ปุ่นดิบๆ ควรทำความรู้จักเอาไว้

เจ้าพยาธิ Anisakiasis หน้าตาเป็นอย่างไรและหลบซ่อนอยู่ที่ไหน?

เจ้าพยาธิตัวนี้เป็นพยาธิตัวกลมขนาดจิ๋วที่มักอาศัยอยู่ในปะปนกับพวกปลาทะเลดิบ โดยเฉพาะปลาแซลมอน ปลาทูน่า ปลาหมึก หรือปลาแมคเคอเรล วงจรชีวิตของมันเริ่มต้นจากสัตว์ทะเล เมื่อเราเผลอกินเนื้อปลาที่ยังมีชีวิตหรือตัวอ่อนของพยาธิเข้าไปโดยผ่านกระบวนการปรุงที่ไม่สุกพอ เจ้าพยาธิเหล่านี้ก็จะได้ใจและเดินทางเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารของเราทันที โดยไม่ยอมถูกย่อยไปตามกระบวนการปกติ

ทำไมพยาธิถึงทำให้เราปวดท้องรุนแรงขนาดนี้?

เมื่อตัวอ่อนของพยาธิเดินทางไปถึงกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็ก มันจะพยายามใช้ส่วนหัวที่แหลมคมไชฝังตัวลงไปในเยื่อบุผนังทางเดินอาหาร ร่างกายของเราจึงมองเจ้าตัวนี้เป็นสิ่งแปลกปลอมและเกิดปฏิกิริยาอักเสบขึ้นทันที ความเสียหายที่เกิดขึ้นที่ผนังทางเดินอาหารนี่เองที่เป็นสาเหตุหลักทำให้เกิดอาการปวดท้องอย่างรุนแรง แน่นท้อง ท้องอืด และบางรายอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือไอเป็นเลือดหากพยาธิหลุดขึ้นมาบริเวณคอหอย

ช่วงเวลาที่อาการจะเริ่มแสดงตัวหลังมื้ออาหาร

ความน่ากลัวของพยาบิตัวนี้คือความรวดเร็วในการออกฤทธิ์ โดยปกติแล้วอาการปวดท้องมักจะเริ่มแสดงตัวขึ้นภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงหลังกินอาหาร หรืออาจกินเวลาตั้งแต่หนึ่งถึงสิบสองชั่วโมง บางคนอาจมีอาการปวดท้องเฉียบพลันจนต้องหามส่งโรงพยาบาลกลางดึก ซึ่งแพทย์มักจะต้องวินิจฉัยแยกโรคออกจากโรคกระเพาะอาหารอักเสบเฉียบพลันหรือไส้ติ่งอักเสบ

วิธีรับมือและแนวทางการรักษาเมื่อติดเชื้อพยาธิ

หากสงสัยว่ามีอาการจากการติดเชื้อพยาธิชนิดนี้ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด โดยแพทย์มักจะใช้การส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร ซึ่งนอกจากจะช่วยให้เห็นตัวพยาธิชัดเจนแล้ว คุณหมอยังสามารถใช้เครื่องมือคีบตัวพยาธิออกจากผนังกระเพาะอาหารได้ทันที ซึ่งวิธีนี้จะช่วยให้อาการปวดท้องหายไปได้แทบจะทันทีหลังการรักษา ส่วนการใช้ยาถ่ายพยาธิทั่วไปมักไม่ค่อยได้ผลดีนักกับการติดเชื้อชนิดนี้

เคล็ดลับกินอาหารทะเลดิบอย่างไรให้ปลอดภัยไกลจากพยาธิ

สำหรับคนที่ยังตัดใจจากอาหารญี่ปุ่นหรืออาหารทะเลสดๆ ไม่ได้ การป้องกันคือหัวใจสำคัญที่สุดในการหลีกเลี่ยงโรคพยาธิ Anisakiasis ในระบบทางเดินอาหาร โดยมีข้อปฏิบัติง่ายๆ ดังนี้

• เลือกรับประทานอาหารจากร้านอาหารที่ได้มาตรฐานและมีความน่าเชื่อถือ
• มั่นใจว่าเนื้อปลาผ่านกระบวนการแช่แข็งในอุณหภูมิต่ำกว่าลบยี่สิบองศาเซลเซียสติดต่อกันเป็นเวลาอย่างน้อยเจ็ดวันตามมาตรฐานความปลอดภัย
• หลีกเลี่ยงการกินปลาทะเลดิบที่จับจากธรรมชาติและยังไม่ผ่านการแช่แข็งฆ่าพยาธิ
• สังเกตเนื้อปลาด้วยตาเปล่าก่อนกิน หากพบเส้นใยสีขาวหรือแดงใสขดอยู่ควรหลีกเลี่ยงทันที

อาการแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ทันทีหลังกินของดิบ?

หากคุณเพิ่งกินอาหารทะเลดิบไปและเริ่มมีอาการปวดท้องรุนแรงชนิดที่กินยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น มีอาการอาเจียนต่อเนื่อง หรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือด ควรรีบเดินทางไปโรงพยาบาลโดยด่วนเพื่อให้แพทย์ประเมินอาการและทำการรักษาอย่างทันท่วงที เพราะปล่อยไว้อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น กระเพาะอาหารทะลุหรือลำไส้อุดตันได้