กินยาพาราเซตามอลลดไข้ยังไงให้ปลอดภัย ไม่เป็นอันตรายต่อตับ

เวลาเป็นไข้ ไม่สบาย ทำไมหลายคนถึงนึกถึงยาพาราเซตามอลเป็นอย่างแรก?

เวลาที่ตัวร้อนรุมๆ หรือมีอาการปวดหัวจากการทำงาน หลายคนมักจะเดินไปหยิบแผงยาพาราเซตามอลติดบ้านมากินกันใช่มั้ยครับ ยานี้กลายเป็นสามัญประจำบ้านที่หยิบใช้ง่าย หาซื้อง่าย และได้ผลดีในเวลาสั้นๆ แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน ผมมักจะเจอเคสที่กินยาตัวนี้ผิดวิธีอยู่เรื่อยๆ ทั้งกินถี่เกินไป กินโดสสูงเกินน้ำหนักตัว หรือจำสับสนกับยาแก้ปวดตัวอื่น ซึ่งเรื่องพวกนี้อันตรายถึงขั้นตับพังได้เลยนะครับ

หลักการง่ายๆ ในการคำนวณปริมาณยาพาราเซตามอลให้พอดีกับตัวเรา

หัวใจสำคัญที่สุดของการกินยาพาราเซตามอลลดไข้คือ ขนาดของยาต้องสัมพันธ์กับน้ำหนักตัวครับ ไม่ใช่ว่าใครปวดมากก็ซัดทีละสองสามเม็ดเพราะคิดว่าจะหายเร็วขึ้น สูตรคำนวณที่ถูกต้องสำหรับผู้ใหญ่คือ กินในปริมาณ 10 ถึง 15 มิลลิกรัม่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม

ถ้าพูดให้เห็นภาพง่ายๆ สำหรับคนทั่วไปที่มีน้ำหนักประมาณ 50 กิโลกรัมขึ้นไป ยาขนาดมาตรฐานเม็ดละ 500 มิลลิกรัม จะกินครั้งละ 1 เม็ด หรือบางคนน้ำหนักตัวเยอะหน่อยก็กินครั้งละ 2 เม็ดได้ แต่ห้ามเกินนี้ครับ และที่สำคัญที่สุดคือต้องเว้นระยะห่างระหว่างมื้ออย่างน้อย 4 ถึง 6 ชั่วโมง ห้ามกินติดต่อกันถี่ๆ เด็ดขาด

ขีดจำกัดที่ตับจะรับไหว กินเกินขนาดนี้น่ากลัวกว่าที่คิด

หลายคนคิดว่ายาแก้ปวดสามัญคงไม่อันตรายอะไร กินซ้ำๆ บ่อยๆ หน่อยคงไม่เป็นไร ความจริงคือยาพาราเซตามอลถูกขับออกและเผาผลาญที่ตับครับ หากเรากินสะสมเกินปริมาณที่ร่างกายจะรับไหว ตับจะเริ่มทำงานหนักและเกิดภาวะตับวายเฉียบพลันได้

สำหรับผู้ใหญ่ ขีดจำกัดสูงสุดคือไม่ควรเกิน 4,000 มิลลิกรัม หรือเท่ากับยาขนาด 500 มิลลิกรัม จำนวน 8 เม็ดต่อวัน และไม่ควรติดต่อกันนานเกิน 5 วันโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์ ถ้ามีอาการไข้สูงติดต่อกันหลายวันแล้วกินยาเองไม่หาย แบบนั้นไม่ใช่เรื่องปกติแล้วครับ ต้องมาให้หมอตรวจหาสะเก็ดโรคที่แท้จริง

ข้อควรระวังสำหรับคนกลุ่มพิเศษที่ต้องระวังเรื่องยาพาราเซตามอลเป็นพิเศษ

ไม่ใช่ทุกคนที่จะกินยาพาราเซตามอลลดไข้ได้เหมือนกันหมดนะครับ มีบางกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษเพื่อความปลอดภัยสูงสุด:

• คนที่เป็นโรคตับหรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ: กลุ่มนี้ตับทำงานได้ไม่เต็มที่อยู่แล้ว การรับยาพาราเซตามอลเข้าไปเพิ่มจะยิ่งเร่งให้ตับพังเร็วขึ้น
• คนที่เป็นโรคไต: ต้องปรับลดปริมาณลงตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
• คุณแม่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร: แม้จะเป็นยาที่ค่อนข้างปลอดภัยที่สุดในกลุ่มแก้ปวดลดไข้ แต่ก็ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินทุกครั้ง

อาการแบบไหนที่กินยาพาราเซตามอลแล้วไม่หาย และควรไปหาหมอทันที?

ถ้าเรากินยาพาราเซตามอลลดไข้ไปแล้ว 2 วัน อาการไข้ไม่ยอมลดลงเลย หรือไข้สูงลอย กินยาแล้วลดลงแป๊บเดียวก็กลับมาสูงอีก รวมถึงมีอาการร่วมอื่นๆ เช่น แน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม ผื่นขึ้นตามตัว หรือปวดท้องรุนแรง แบบนี้ไม่อนุญาตให้นอนซดน้ำขิงอยู่ที่บ้านแล้วนะครับ ควรเดินทางมาโรงพยาบาลให้คุณหมอตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงจะปลอดภัยที่สุดครับ