กินยาพาราเซตามอลลดไข้อย่างไรให้ปลอดภัยและได้ผลจริงจากปากหมอ

เวลาเป็นไข้ ทำไมยาพาราเซตามอลถึงเป็นตัวเลือกแรกในใจหมอ?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจด้วยอาการตัวร้อนุมๆ ปวดหัวเนื้อตัวรวดร้าว สิ่งแรกที่หมอมักจะนึกถึงและจ่ายให้เสมอก็คือยาพาราเซตามอลนี่แหละครับ ตัวยาตัวนี้มีความพิเศษตรงออกฤทธิ์ได้ดีทั้งในเรื่องของการลดไข้และบรรเทาอาการปวดในระดับน้อยถึงปานกลาง โดยมีความปลอดภัยสูงมากหากใช้ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหารเหมือนยาแก้ปวดลดอักเสบกลุ่มอื่นๆ และยังหาซื้อได้ง่ายตามร้านขายยาทั่วไป

คำนวณน้ำหนักตัวให้ชัวร์ ก่อนหยิบยาพาราเซตามอลขึ้นมากิน

ปัญหาคลาสสิกที่หมอเจอประจำคือการกะปริมาณยาผิด โดยเฉพาะในเด็กและคนที่มีรูปร่างเล็กหรือน้ำหนักตัวน้อยกว่ามาตรฐาน หลักการจำง่ายๆ ที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับผู้ใหญ่คือ กินในปริมาณ 10 ถึง 15 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ซึ่งคนทั่วไปน้ำหนักประมาณ 50 ถึง 60 กิโลกรัม จะกินขนาดมาตรฐานอยู่ที่ 1 เม็ด หรือ 500 มิลลิกรัมต่อครั้ง ห้ามกินเกินนี้เด็ดขาดในแต่ละรอบ และต้องเว้นระยะห่างระหว่างมื้ออย่างน้อย 4 ถึง 6 ชั่วโมง เพื่อให้ตับได้มีเวลาขับยาออก อย่าใจร้อนกินถี่เกินไปเพราะคิดว่าจะหายไวขึ้นนะครับ

อันตรายจากยาพาราเซตามอลเกินขนาดที่หลายคนมองข้าม

หลายคนคิดว่ายาพาราเซตามอลเป็นยา สามัญประจำบ้านที่ปลอดภัย จะกินเท่าไหร่ก็ได้ไม่มีอันตราย หมอต้องขอเตือนตรงนี้เลยว่าความคิดนี้อันตรายมากครับ เพราะถ้ากินเกินขนาดที่กำหนด เช่น กินติดต่อกันหลายเม็ดในครั้งเดียว หรือกินถี่เกินไปโดยไม่เว้นระยะ ตับจะต้องทำงานหนักมากในการเผาผลาญยา จนเกิดภาวะตับวายเฉียบพลันได้ ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตเลยทีเดียว ทางที่ดีจำตัวเลขกลมๆ ไว้ว่า ในหนึ่งวันผู้ใหญ่ไม่ควรกินเกิน 4,000 มิลลิกรัม หรือประมาณ 8 เม็ด (สำหรับขนาด 500 มิลลิกรัม)

เช็กให้ดีก่อนกลืน ยาตัวไหนบ้างที่มีพาราเซตามอลซ่อนอยู่

อีกหนึ่งความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือ เวลาเป็นหวัดแล้วคนไข้มักจะกินยาชุด ยาแก้หวัดสูตรผสม หรือยาแก้ปวดไมเกรน พร้อมกับยาพาราเซตามอลเม็ดเดี่ยวๆ โดยไม่รู้ตัวว่าในยาแก้หวัดเหล่านั้นมีส่วนผสมของพาราเซตามอลอยู่แล้ว กลายเป็นว่ากินยาซ้ำซ้อนเกินขนาดไปโดยไม่รู้ตัว ก่อนจะหยิบยาอะไรเข้าปาก ลองพลิกดูฉลากด้านหลังสักนิดว่ามีตัวยาอะเซตามิโนเฟนรวมอยู่ด้วยหรือเปล่า เพื่อป้องกันตับทำงานหนักเกินความจำเป็น

อาการไข้แบบไหนที่ไม่ควรซื้อยากินเองและควรมาพบแพทย์

แม้ว่ายาพาราเซตามอลจะช่วยบรรเทาอาการเบื้องต้นได้ดี แต่ก็ไม่ใช่ยาวิเศษที่จะรักษาทุกโรคได้ ถ้ากินยาไปแล้ว 2 ถึง 3 วัน อาการไข้ยังไม่ยอมลดลง หรือมีไข้สูงร่วมกับอาการอื่นๆ เช่น แน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม ผื่นขึ้นตามตัว ปวดท้องรุนแรง หรือซึมลง แบบนี้ไม่ควรฝืนนอนพักอยู่ที่บ้านแล้วนะครับ ควรมาให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงจะปลอดภัยที่สุดครับ