สายตาเริ่มมัวเหมือนคนสั้น ทั้งที่ไม่ได้สั้นจริง: รู้จักภาวะสายตาสั้นเทียมจากอาการเพ่ง

อาการตาพร่ามัวหลังจ้องหน้าจอนานๆ เกิดจากอะไรกันแน่

หลายคนมักเจอปัญหาช่วงเย็นหลังเลิกงาน หรือหลังนั่งหน้าคอมพิวเตอร์มาทั้งวันว่ามองกระดานหน้าห้อง มองป้ายบอกทาง หรือมองหน้าเพื่อนที่อยู่ไกลๆ แล้วภาพมันเบลอไปหมด พอกระพริบตาหรือพักสักพักก็กลับมาชัดเหมือนเดิม อาการนี้ไม่ได้แปลว่าคุณสายตาสั้นเพิ่มขึ้นแบบถาวรเสมอไป แต่มันคือ ภาวะสายตาสั้นเทียมจากอาการเพ่ง ที่เกิดจากการใช้กล้ามเนื้อตาหนักเกินไปจนมันเกิดอาการล้าและค้างอยู่ในท่าเกร็ง

กลไกที่ทำให้ตาเราเพ่งจนล้า

ภายในดวงตาของเราจะมีกล้ามเนื้อเล็กๆ ที่ทำหน้าที่ปรับเลนส์ตาเพื่อโฟกัสภาพให้ชัดในระยะต่างๆ ตามปกติเวลาเรามองใกล้ กล้ามเนื้อตัวนี้จะหดตัว และเมื่อมองไกลก็จะคลายตัว แต่การที่เราจ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือสมาร์ทโฟนติดต่อกันหลายชั่วโมงโดยไม่พัก กล้ามเนื้อตาจะค้างอยู่ในสภาวะหดตัวเพื่อโฟกัสระยะใกล้ตลอดเวลา เมื่อเราเงยหน้าขึ้นมองไกล กล้ามเนื้อนี้จึงคลายตัวไม่ทัน ทำให้ภาพที่เห็นมัวลงเหมือนคนมีสายตาสั้นนั่นเอง

วิธีสังเกตว่าเรากำลังตกอยู่ในภาวะสายตาสั้นเทียมหรือไม่

• มองภาพไกลๆ แล้วไม่ชัดเหมือนช่วงเช้า
• มีอาการปวดกระบอกตา ปวดขมับ หรือปวดหัวตุบๆ
• รู้สึกแสบตา ตาแห้ง หรือสู้แสงไม่ค่อยได้
• อาการจะดีขึ้นชัดเจนหลังจากได้หลับตาพักสายตาเป็นเวลานานๆ

ทำอย่างไรให้กล้ามเนื้อตาคลายความตึงเครียด

หัวใจสำคัญคือการให้กล้ามเนื้อตาได้พักจากสภาวะหดตัว วิธีที่ง่ายที่สุดคือการใช้กฎ 20-20-20 กล่าวคือ ทุกๆ การทำงานหน้าจอครบ 20 นาที ให้พักสายตามองไปที่ระยะไกลประมาณ 20 ฟุต (หรือมองออกไปนอกหน้าต่าง) เป็นเวลา 20 วินาที เพื่อให้กล้ามเนื้อตาได้เปลี่ยนระยะการโฟกัสและคลายตัวจากอาการเพ่ง

เมื่อไหร่ที่อาการนี้อาจไม่ใช่แค่เรื่องสายตาสั้นเทียม

แม้ภาวะนี้จะไม่อันตรายร้ายแรง แต่หากลองพักสายตาแล้วอาการมัวยังคงอยู่ตลอดเวลา หรือมีอาการเห็นภาพซ้อน เห็นแสงกระจายผิดปกติ รวมถึงมีอาการปวดตาอย่างรุนแรงร่วมด้วย นั่นอาจเป็นสัญญาณของโรคตาอื่นๆ เช่น ต้อหิน หรือปัญหาสายตาสั้น-เอียงจริงที่เพิ่มขึ้นจนกล้ามเนื้อตาปรับตัวไม่ไหว ในกรณีนี้การไปพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจวัดค่าสายตาและสุขภาพตาอย่างละเอียดถือเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด

ปรับพฤติกรรมการใช้หน้าจอเพื่อถนอมสายตา

• จัดตำแหน่งหน้าจอให้อยู่ในระดับที่ต่ำกว่าสายตาเล็กน้อย เพื่อให้เปลือกตาปิดลงบ้าง ลดการระเหยของน้ำตา
• เพิ่มความชื้นในดวงตาด้วยน้ำตาเทียมแบบไม่มีสารกันเสีย หากต้องอยู่ในห้องแอร์นานๆ
• ปรับแสงสว่างในห้องทำงานให้สมดุลกับความสว่างของหน้าจอ ไม่ให้หน้าจอสว่างโดดเด่นออกมาจนดวงตาต้องเพ่งหนักขึ้น