โรคมะเร็งท่อปัสสาวะ: เรื่องลับใกล้ตัวที่ผู้หญิงและผู้ชายควรรู้ทัน

เวลาที่คนไข้มาหาแล้วบ่นว่าปัสสาวะขัด มีเลือดปน หรือรู้สึกเจ็บแปล๊บแปลกๆ เวลาเข้าห้องน้ำ หมอมักจะนึกถึงโรคเบื้องต้นอย่างกระเพาะปัสสาวะอักเสบหรือนิ่วก่อนเป็นอันดับแรก แต่จะมีโรคหนึ่งที่พบได้ไม่บ่อยนัก แต่อันตรายและซ่อนตัวเก่งมาก นั่นคือ โรคมะเร็งท่อปัสสาวะ ซึ่งหลายคนอาจจะไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อนด้วยซ้ำ วันนี้หมอเลยอยากชวนมาทำความรู้จักกับโรคนี้ให้มากขึ้น แบบเข้าใจง่ายและนำไปสังเกตตัวเองกันครับ

ท่อปัสสาวะของเราอยู่ตรงไหน และมะเร็งตัวนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร?

ท่อปัสสาวะทำหน้าที่เป็นเหมือนท่อระบายน้ำทิ้งหลักของร่างกาย พาปัสสาวะจากกระเพาะปัสสาวะออกสู่ภายนอก แม้ท่อนี้จะสั้นในผู้หญิงและยาวกว่าในผู้ชาย แต่เซลล์เยื่อบุข้างในก็สามารถเกิดความผิดปกติและแบ่งตัวกลาย โรคมะเร็งท่อปัสสาวะ ได้เช่นเดียวกับอวัยวะอื่นๆ

สาเหตุที่แท้จริงยังบอกไม่ได้ชัดเจนร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราพบว่าปัจจัยกระตุ้นหลักๆ มักมาจากเรื่องใกล้ตัว เช่น การอักเสบเรื้อรังบริเวณนั้นเป็นเวลานาน การติดเชื้อไวรัสบางชนิด เช่น HPV (Human Papillomavirus) หรือการมีประวัติเคยเป็นโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบเรื้อรังซ้ำๆ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณอันตราย?

ความยากของโรคมะเร็งท่อปัสสาวะคือ ในระยะเริ่มต้นมักไม่มีอาการอะไรเลย หรือดันไปคล้ายกับโรคติดเชื้อทั่วไป ทำให้คนไข้หลายคนซื้อยาปฏิชีวนะกินเองจนอาการเรื้อรัง โดยสังเกตอาการผิดปกติที่ต้องระวังได้ดังนี้

• มีเลือดปนออกมากับปัสสาวะ หรือปัสสาวะมีสีแดงจางๆ โดยไม่มีอาการปวดแสบนำมาก่อน
• รู้สึกปัสสาวะไม่สุด ไหลช้าลง หรือต้องออกแรงเบ่งมากกว่าปกติ
• คลำพบก้อนเนื้อหรือมีติ่งเนื้อโผล่อ บริเวณปากท่อปัสสาวะ
• มีหนองหรือสิ่งขับคัดหลั่งผิดปกติไหลออกมาจากท่อปัสสาวะ
• รู้สึกเจ็บปวดเวลามีเพศสัมพันธ์หรือเวลาปัสสาวะแบบเรื้อรัง

ความแตกต่างระหว่างผู้ชายกับผู้หญิงในการเผชิญหน้ากับโรคนี้

ตำแหน่งของท่อปัสสาวะที่ต่างกัน ทำให้โรคนี้แสดงผลต่างกันเล็กน้อย ในผู้หญิงท่อปัสสาวะจะสั้นและอยู่ใกล้กับอวัยวะเพศภายนอก บางครั้งก้อนเนื้ออาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นติ่งเนื้อธรรมดาหรือโรคทางนรีเวช ส่วนในผู้ชายท่อปัสสาวะจะยาวกว่า อาการเด่นมักจะมาทางปัสสาวะไหลอ่อน ปัสสาวะสะดุด หรือมีก้อนแข็งบริเวณองคชาต

แพทย์วินิจฉัยโรคนี้อย่างไรเมื่อมาตรวจที่คลินิก?

เวลาที่หมอสงสัยว่าคนไข้มีความเสี่ยง เราไม่ได้แค่วิเคราะห์จากคำบอกเล่า แต่จะมีขั้นตอนตรวจวินิจฉัยที่ละเอียด เพื่อความแม่นยำ เช่น การส่องกล้องขนาดเล็กเข้าไปดูความผิดปกติภายในท่อปัสสาวะ การเก็บชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิสภาพเพื่อยืนยันเซลล์มะเร็ง รวมถึงการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อดูว่าโรคกระจายไปที่ต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะข้างเคียงแล้วหรือยัง

วิธีรักษาและการดูแลตัวเองในปัจจุบัน

การรักษา โรคมะเร็งท่อปัสสาวะ ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและตำแหน่งที่เป็น หากเจอตั้งแต่เนิ่นๆ โอกาสรักษาหายมีสูงมาก วิธีการรักษาหลักๆ มีตั้งแต่การผ่าตัดเอาเนื้อเยื่อส่วนที่เป็นมะเร็งออก การฉายแสงเพื่อทำลายเซลล์มะเร็ง หรือการให้เคมีบำบัด

สิ่งสำคัญที่สุดคือ อย่าอายที่จะมาพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติทางปัสสาวะ การตรวจพบเร็วช่วยลดความรุนแรงของการผ่าตัด และเพิ่มโอกาสหายขาดได้มากกว่าการปล่อยทิ้งไว้นานจนลุกลามครับ