แนวทางการใช้ยาเพื่อลดกรดในกระเพาะอาหารสำหรับทารก

ลูกน้อยร้องกวนหลังให้นม อาการแหวะนมบ่อยๆ แบบนี้ใช่โรคกรดไหลย้อนหรือเปล่า?

เวลาเห็นลูกน้อยวัยแบเบาะร้องไห้งอแงไม่ยอมหยุดหลังมื้อนม หรือแหวะนมพุ่งออกมาบ่อยจนน่าตกใจ คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงรู้สึกใจคอไม่ดีและกังวลว่าลูกจะเป็นโรคกรดไหลย้อนในเด็กหรือไม่ ในฐานะหมอเด็กที่ตรวจเคสแบบนี้อยู่ทุกวัน ต้องบอกก่อนว่าระบบย่อยอาหารของเจ้าตัวเล็กยังทำงานได้ไม่เต็มที่ กล้ามเนื้อหูรูดส่วนปลายหลอดอาหารยังปิดตัวไม่สนิท ทำให้เกิดอาการแหวะนมหรือสำลักกรดได้เป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าอาการเหล่านี้เริ่มรุนแรงจนลูกน้อยน้ำหนักไม่ขึ้น งอแงตลอดเวลา หรือนอนหลับไม่สนิท คุณหมอมักจะเริ่มพิจารณาเรื่องแนวทางการใช้ยาเพื่อลดกรดในกระเพาะอาหารสำหรับทารกเพื่อให้ลูกสบายตัวขึ้น

ลูกน้อยวัยไหนบ้างที่จำเป็นต้องใช้ยาลดกรด และยาทำงานอย่างไร?

ก่อนจะจ่ายยาใดๆ ให้ทารกกิน หมอต้องตรวจประเมินอย่างละเอียดก่อนเสมอว่าอาการที่เกิดขึ้นมาจากโรคกรดไหลย้อนจริงๆ หรือเป็นแค่ภาวะแหวะนมธรรมดาที่โตขึ้นก็จะหายไปเอง โดยกลไกของยาลดกรดในเด็กหลักๆ จะแบ่งออกเป็นกลุ่มที่ช่วยเคลือบกระเพาะ กลุ่มที่ช่วยลดปริมาณกรดที่หลั่งออกมา และกลุ่มที่ช่วยขับลมหรือปรับการเคลื่อนตัวของทางเดินอาหารให้ดีขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้กรดไหลย้อนขึ้นมาทำร้ายเนื้อเยื่อบุหลอดอาหารอันบอบบางของทารก

ประเภทของยาลดกรดที่หมอเด็กมักจะพิจารณาจ่ายให้ทารก

เมื่อพูดถึงยาที่ใช้ในเด็กเล็ก ความปลอดภัยต้องมาเป็นอันดับหนึ่งเสมอ ยาที่ใช้จึงมีความแตกต่างจากผู้ใหญ่อย่างสิ้นเชิง ทั้งในแง่ของปริมาณและรูปแบบยา

• ยากลุ่มยาลดการหลั่งกรด: เช่น ยากลุ่ม H2 blockers หรือ Proton Pump Inhibitors (PPIs) ซึ่งแพทย์จะใช้ในกรณีที่เด็กมีอาการอักเสบที่หลอดอาหารอย่างชัดเจน
• ยากลุ่มเคลือบกระเพาะและลดฟอง: มักใช้เพื่อบรรเทอาการแน่นท้อง จุกเสียด และช่วยให้อาหารเคลื่อนตัวลงสู่ลำไส้ได้ดีขึ้น ลดโอกาสการสำลัก

วิธีป้อนยาและข้อควรระวังสำคัญที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้

การให้ยาเด็กเล็กไม่ใช่เรื่องง่าย ยาสำหรับทารกส่วนใหญ่จะมาในรูปแบบยาน้ำแขวนตะกอน สิ่งสำคัญที่สุดคือการใช้กระบอกฉีดยาหรือช้อนตวงที่ได้มาตรฐานตามที่แพทย์หรือเภสัชกรกำหนด ห้ามกะปริมาณด้วยช้อนกินข้าวทั่วไปเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ได้รับยาเกินขนาด นอกจากนี้ การให้ยาควรทำด้วยความนุ่มนวล ค่อยๆ ป้อนข้างกระพุ้งแก้มทีละน้อยเพื่อป้องกันการสำลักยาลงหลอดลม

ผลข้างเคียงจากการใช้ยาและสัญญาณที่ต้องพาลูกไปหาหมอทันที

ถึงแม้ว่ายาลดกรดจะช่วยให้ลูกน้อยสบายท้องขึ้น แต่การใช้ยาติดต่อกันเป็นเวลานานโดยไม่จำเป็นอาจส่งผลกระทบต่อระบบย่อยอาหารและการดูดซึมแร่ธาตุบางชนิดของทารกได้ หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตว่าหลังจากกินยาแล้วลูกมีอาการท้องอืดมากขึ้น ท้องเสีย อาเจียนพุ่ง หรือมีผื่นขึ้นตามตัว ควรหยุดยาและรีบพาลูกน้อยกลับมาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการใหม่อีกครั้งทันที

ปรับพฤติกรรมการให้นมควบคู่กับการใช้ยา เพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุด

การพึ่งพาแต่ยาอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ การดูแลเรื่องท่าทางการให้นมจึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยลดกรดไหลย้อนในทารกได้อย่างยั่งยืน

• อุ้มลูกเรอหลังมื้อนมทุกครั้งอย่างน้อยสิบถึงสิบห้านาที
• หลีกเลี่ยงการวางลูกให้นอนราบทันทีหลังกินนมเสร็จ ควรให้ศีรษะสูงขึ้นเล็กน้อย
• แบ่งมื้อนมให้เล็กลงแต่บ่อยขึ้น เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารทำงานหนักจนเกินไป