ภาวะไตวายฉับพลัน: เมื่อไตหยุดทำงานกะทันหัน ร่างกายกำลังบอกอะไรเรา

ไตวายฉับพลันคืออะไร ทำไมถึงน่ากลัวกว่าที่คิด

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับคำว่าโรคไตเรื้อรังที่ค่อยเป็นค่อยไป แต่ภาวะไตวายฉับพลันนั้นต่างออกไปครับ มันเหมือนกับจู่ๆ เครื่องกรองของเสียในร่างกายหยุดทำงานลงกะทันหันภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงหรือกี่วัน ทำให้ของเสียและสารพิษคั่งค้างในเลือดอย่างรวดเร็ว หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษาทันเวลา อาจส่งผลกระทบต่ออวัยวะอื่นๆ และเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

สาเหตุที่ทำให้ไตงานเข้าจนน็อกไปกะทันหัน

ไตเราบอบบางกว่าที่คิดครับ สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะนี้มักแบ่งออกเป็นสามกลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

• เลือดไปเลี้ยงไตไม่พอ: อาจเกิดจากการเสียเลือดมาก อาเจียนรุนแรง ท้องเสียจนขาดน้ำหนัก หรือความดันโลหิตต่ำมากจนไตไม่มีแรงทำงาน
• เนื้อไตได้รับบาดเจ็บโดยตรง: เกิดจากการกินยาบางชนิดเกินขนาด การได้รับสารพิษ หรือการติดเชื้อในกระแสเลือดที่รุนแรงจนลามมาถึงไต
• ทางเดินปัสสาวะอุดตัน: เช่น นิ่วในไต ต่อมลูกหมากโต หรือก้อนเนื้อที่ไปขวางทางไหลของปัสสาวะ ทำให้ของเสียย้อนกลับไปทำลายเนื้อไต

สังเกตอาการเตือนภัยที่ร่างกายกำลังฟ้อง

ภาวะไตวายฉับพลันมักมาพร้อมกับสัญญาณเตือนที่ชัดเจน แต่หลายคนอาจมองข้าม อาการที่ต้องระวังมีดังนี้ครับ

• ปัสสาวะน้อยลงผิดปกติ หรือบางคนอาจไม่มีปัสสาวะเลย
• มีอาการบวมตามตัว เช่น บวมที่ขา เท้า หรือรอบดวงตา
• รู้สึกอ่อนเพลีย มึนงง หรือหายใจหอบเหนื่อย
• คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
• ในรายที่เป็นหนัก อาจมีอาการสับสน กระสับกระส่าย หรือชักได้

ทำอย่างไรเมื่อสงสัยว่ากำลังเกิดภาวะไตวายฉับพลัน

หากคุณพบว่าตัวเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการปัสสาวะน้อยลงมากร่วมกับอาการอ่อนเพลีย หรือมีประวัติได้รับยาบางชนิดหรือเสียน้ำในร่างกายไปมากในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา อย่ารอให้ถึงวันพรุ่งนี้ครับ ให้รีบไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันที การตรวจเลือดดูค่าของเสียในไตและการทำอัลตราซาวด์จะช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้เร็วและหาทางแก้ไขได้ก่อนที่ไตจะเสียหายถาวร

รักษาอย่างไรให้ไตกลับมาฟื้นตัว

ข่าวดีคือหากพบเร็วและแก้ไขสาเหตุได้ทันท่วงที ไตมีโอกาสฟื้นตัวกลับมาทำงานได้เกือบปกติครับ การรักษาหลักคือการหาสาเหตุต้นตอ เช่น ให้สารน้ำทดแทนหากขาดน้ำ การหยุดยาที่เป็นพิษต่อไต การรักษานิ่วที่อุดตัน หรือในกรณีที่รุนแรงมาก แพทย์อาจจำเป็นต้องพิจารณาการฟอกเลือดชั่วคราวเพื่อช่วยกำจัดของเสียระหว่างรอให้ไตกลับมาทำงานด้วยตัวเอง

ป้องกันไว้ก่อน ด้วยวิธีง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน

การป้องกันภาวะไตวายฉับพลันเริ่มต้นที่การดูแลตัวเองครับ

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะในช่วงที่อากาศร้อนหรือออกกำลังกายหนัก
• ระมัดระวังการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มเอนเสด (NSAIDs) ติดต่อกันเป็นเวลานาน เพราะยาเหล่านี้เป็นศัตรูตัวฉกาจของไต
• หากมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง ต้องควบคุมให้ดีและพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ
• สังเกตสีและปริมาณปัสสาวะของตัวเองอยู่เสมอ หากเริ่มผิดปกติอย่าชะล่าใจครับ