ปวดท้องรุนแรงแบบนี้ไม่ธรรมดา: รู้จักภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ mesenteric

ปวดท้องแบบไหนที่หมอฟังแล้วต้องรีบส่งตรวจ

เวลาคนไข้เดินเข้ามาบ่นว่าปวดท้อง หมอมักจะถามต่อว่าปวดแบบไหน ท้องเสียไหม หรือกินอะไรผิดสำแดงมาหรือเปล่า แต่มีอาการปวดท้องอยู่แบบหนึ่งที่น่ากลัวมากและหมออยากให้ทุกคนรู้จัก นั่นคืออาการปวดท้องรุนแรงเฉียบพลันแต่ตรวจด้วยอัลตราซาวนด์ธรรมดาแล้วไม่ค่อยเจออะไรชัดเจนในตอนแรก คนไข้จะบอกว่าปวดมาก มากจนกินยาแก้ปวดก็เอาไม่อยู่ นอนก็ไม่ได้ งอตัวก็ไม่หาย ซึ่งนี่อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ mesenteric ที่อันตรายถึงชีวิตถ้าปล่อยไว้ช้า

เส้นเลือด mesenteric ทำหน้าที่อะไร ทำไมอุดตันแล้วถึงอันตราย

เพื่อให้เห็นภาพง่ายๆ หลอดเลือดดำ mesenteric เปรียบเสมือนถนนสายหลักที่คอยขนถ่ายเลือดดำออกจากลำไส้ของเราเพื่อกลับไปฟอกที่หัวใจ เมื่อเกิดลิ่มเลือดขึ้นมาอุดกั้นถนนเส้นนี้ เลือดก็ระบายออกไม่ได้ เลือดใหม่ที่สะอาดก็ไหลเข้าไปเลี้ยงลำไส้ไม่ได้เช่นกัน ส่งผลให้ลำไส้เริ่มขาดเลือดและตายลงอย่างรวดเร็ว นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคนไข้ถึงปวดท้องรุนแรงมาก เพราะเนื้อเยื่อลำไส้กำลังส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือขั้นสุดยอดนั่นเอง

ใครบ้างเสี่ยงเป็นโรคนี้

โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคนโดยบังเอิญ แต่มักจะมีผู้ร้ายเบื้องหลังคอยกระตุ้น หมอมักจะพบในกลุ่มคนไข้ที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด หรือมีภาวะเลือดข้นกว่าปกติ นอกจากนี้ คนที่มีโรคประจำตัวอย่างโรคตับแข็ง โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง ผู้ที่เพิ่งผ่านการผ่าตัดใหญ่ในช่องท้อง หรือแม้แต่คุณผู้หญิงที่ใช้ยาคุมกำเนิดและมีปัจจัยเสี่ยงร่วมด้วย ก็มีโอกาสเจอแจ็กพ็อตนี้ได้สูงกว่าคนทั่วไป

เช็กอาการเตือน: สัญญาณแบบไหนที่ต้องระวัง

อาการของภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ mesenteric มักจะมาแบบไม่ทันตั้งตัว โดยมีจุดสังเกตหลักๆ ดังนี้

• ปวดท้องเฉียบพลันและรุนแรงมาก: ความปวดจะไม่สอดคล้องกับผลตรวจร่างกายตอนกดท้อง คือหมอกดอาจจะรู้สึกเจ็บไม่มาก แต่คนไข้ร้องโอดครวญด้วยความเจ็บปวดอย่างเหลือเชื่อ
• คลื่นไส้ อาเจียน: มักตามมาหลังจากอาการปวดท้องเริ่มกำเริบ
• ท้องอืด ท้องเฟ้อ หรือท้องเสีย: ในระยะแรกบางคนอาจถ่ายเหลวปนเลือดเนื่องจากลำไส้เริ่มเสียหาย
• ไข้ต่ำๆ และอ่อนเพลีย: เกิดจากการอักเสบภายในร่างกาย

แพทย์วินิจฉัยอย่างไรเมื่อสงสัยโรคร้ายนี้

เนื่องจากอาการปวดท้องมันคล้ายกับโรคอื่นๆ หลายโรค หมอจึงต้องอาศัยเครื่องมือพิเศษในการมองหาตัวการ โดยวิธีที่ดีที่สุดและแม่นยำที่สุดในปัจจุบันคือการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้องพร้อมฉีดสารทึบรังสี (CT angiography) ซึ่งจะช่วยให้หมอเห็นชัดเจนเลยว่ามีลิ่มเลือดไปอุดตันอยู่ที่จุดไหนของหลอดเลือดดำ mesenteric และลำไส้มีความเสียหายมากน้อยแค่ไหนแล้ว

วิธีรักษาเมื่อเจอลิ่มเลือดอุดตัน

เป้าหมายหลักของการรักษาคือการทำให้เลือดกลับมาไหลเวียนได้ปกติและป้องกันไม่ให้ลำไส้เน่าตาย โดยแพทย์จะพิจารณาตามความรุนแรง

• การใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด: เหมาะสำหรับเคสที่ตรวจพบเร็วและลำไส้ยังไม่ตาย เพื่อช่วยละลายก้อนเลือดที่อุดตัน
• การผ่าตัดเร่งด่วน: ถ้าหากลำไส้เริ่มขาดเลือดจนเน่าเสียหายแล้ว ศัลยแพทย์จำเป็นต้องผ่าตัดเพื่อตัดลำไส้ส่วนที่ตายออกทันที เพื่อไม่ให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดตามมา

วิธีดูแลตัวเองห่างไกลจากความเสี่ยง

แม้โรคนี้อาจจะดูน่ากลัวและป้องกันได้ยากเพราะเกี่ยวข้องกับระบบภายใน แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการดูแลสุขภาพหลอดเลือดโดยรวม ดื่มน้ำให้เพียงพอ ขยับร่างกายบ่อยๆ ไม่นั่งทำงานท่าเดิมนานเกินไป หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และที่สำคัญที่สุดคือหากมีอาการปวดท้องรุนแรงผิดปกติที่ไม่เคยเป็นมาก่อน อย่าทนเด็ดขาด รีบมาโรงพยาบาลให้หมอตรวจหาสสาเหตุที่แท้จริงจะปลอดภัยที่สุด