ผลกระทบของภูมิแพ้ต่อพัฒนาการและการเจริญเติบโตของทารก: เมื่อลูกน้อยป่วยเรื้อรังจนโตช้ากว่าวัย

เวลาที่อุ้มลูกน้อยแล้วรู้สึกว่าตัวเล็กจิ๋ว น้ำหนักไม่ค่อยขยับ หรือเห็นลูกนอนหลับไม่สนิท หายใจครืดคราด มีผื่นคันขึ้นตามตัว เชื่อว่าหัวใจของคนเป็นพ่อแม่คงไม่ค่อยสบายใจนัก หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของเด็กเล็ก แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้เด็กอยู่บ่อยๆ อยากชวนมามองให้ลึกกว่านั้น เพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคภูมิแพ้ ที่กำลังแอบขโมยพลังงานและขัดขวางการเติบโตของลูกรักอยู่โดยที่เราไม่รู้ตัว

ลูกน้อยเป็นภูมิแพ้ได้อย่างไร และทำไมถึงกระทบตัวเล็กลงได้ขนาดนี้?

โรคภูมิแพ้ในเด็กทารกไม่ได้หมายถึงแค่การจามหรือคัดจมูกเวลาเจอฝุ่นเท่านั้น แต่หมายรวมถึงภูมิแพ้อาหาร เช่น แพ้นมวัว และโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังด้วย กลไกคือ ร่างกายของทารกที่มีภูมิคุ้มกันไวเกินไป จะเกิดการอักเสบเรื้อรัง พลังงานและสารอาหารที่ควรจะเอาไปใช้สร้างกล้ามเนื้อและสมอง กลับต้องถูกดึงมาใช้ในการต่อสู้กับอาการอักเสบเหล่านี้แทน เปรียบเสมือนรถยนต์ที่เหยียบคันเร่งและเบรกพร้อมกัน น้ำมันก็หมดเร็ว ตัวรถก็วิ่งไปได้ไม่เต็มที่

นอนไม่สนิท กินได้น้อย: จุดเริ่มต้นของปัญหาการเจริญเติบโตสะดุด

ทารกในช่วงขวบปีแรกต้องการการนอนหลับที่มีคุณภาพเพื่อหลั่งโกรทฮอร์โมน (Growth Hormone) ออกมาซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและกระตุ้นการเจริญเติบโต แต่ถ้าลูกมีอาการคัดจมูกเรื้อรังจากภูมิแพ้ หรือมีอาการคันจากผื่นผิวหนังจนตื่นกลางดึกบ่อยๆ ฮอร์โมนตัวนี้ก็จะหลั่งได้ไม่เต็มที่ ประกอบกับเวลาที่แน่นจมูกหรือปวดท้องจากภูมิแพ้อาหาร ลูกมักจะดูดนมได้น้อยลง เบื่ออาหาร น้ำหนักตัวจึงไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์มาตรฐานที่ควรจะเป็น

พัฒนาการทางสมองและกล้ามเนื้อที่อาจช้ากว่าเพื่อนรุ่นเดียวกัน

เมื่อร่างกายต้องเหนื่อยล้ากับการต่อสู้กับโรคภูมิแพ้ พลังงานที่จะนำไปใช้เรียนรู้สิ่งรอบตัวและการพัฒนาทางระบบประสาทก็พลอยลดน้อยลงตามไปด้วย เด็กทารกบางคนอาจมีพัฒนาการด้านการพลิกตัว คลาน หรือยืน ช้ากว่าเด็กวัยเดียวกันเล็กน้อย เนื่องจากกล้ามเนื้อไม่ได้รับสารอาหารและพลังงานที่เพียงพอ นอกจากนี้ ความหงุดหงิด งอแง จากอาการไม่สบายตัวตลอดเวลาก็ทำให้โอกาสในการปฏิสัมพันธ์และเรียนรู้โลกลดลงไปด้วย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าภูมิแพ้กำลังเริ่มทำร้ายพัฒนาการลูก?

คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตความผิดปกติได้จากสัญญาณรอบตัวเหล่านี้:

• กราฟน้ำหนักและส่วนสูงตัดตก: ไปฉีดวัคซีนทีไร น้ำหนักไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์ หรือตกลงมาจากเส้นกราฟเดิม
• นอนกรน อ้าปากหายใจ: ทารกหายใจทางปากเวลานอนเพราะจมูกตันจากเยื่อบุจมูกอักเสบเรื้อรัง
• ผิวแห้ง คัน มีผื่นแดงอักเสบ: เป็นๆ หายๆ บริเวณแก้ม ข้อพับ หรือลำตัว จนลูกชอบเอาตัวไปถูที่นอน
• ระบบย่อยมีปัญหา: แหวะนมบ่อย ท้องอืด ร้องกวนอุราโดยหาสาเหตุไม่พบหลังมื้อนม

วิธีดูแลและปรับสิ่งแวดล้อมเพื่อทวงคืนการเติบโตให้ลูกรัก

ข่าวดีคือ หากเราดูแลรักษาโรคภูมิแพ้ได้ดีตั้งแต่เนิ่นๆ พัฒนาการและการเจริญเติบโตของลูกสามารถกลับมาทันเพื่อนได้แน่นอน สิ่งที่พ่อแม่ทำได้ทันทีคือการควบคุมสิ่งแวดล้อมรอบตัว เช่น กำจัดไรฝุ่นในห้องนอน เลี่ยงควันบุหรี่หรือสารเคมีระคายเคือง หากสงสัยว่าแพ้อาหาร เช่น แพ้นมวัว ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับนมหรือปรับอาหารของคุณแม่ในกรณีที่ให้นมบุตร ควบคู่ไปกับการทาครีมบำรุงผิวให้ชุ่มชื้นเพื่อลดการอักเสบ

เมื่อไหร่ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

ถ้าคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกน้ำหนักนิ่งสนิทติดต่อกันหลายเดือน มีอาการภูมิแพ้กำเริบถี่จนกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน การนอน หรือการกินนม อย่ารอให้โตแล้วจะหายเองครับ ควรพามาพบกุมารแพทย์ด้านโรคภูมิแพ้เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริง ไม่ว่าจะเป็นการทดสอบการแพ้อาหารหรือการแพ้อากาศ การได้รับการรักษาที่ตรงจุดตั้งแต่วันนี้ จะช่วยเปิดทางให้ลูกน้อยกลับมาเติบโต สมส่วน และมีพัฒนาการสมวัยได้อย่างมีความสุขครับ