ลูกมีเสมหะเต็มคอ หายใจคร่อกแคร่: คู่มือคุณหมอพาเคลียร์จมูกด้วยน้ำเกลือ

เวลาลูกน้อยเป็นหวัดแล้วมีเสมหะข้นเหนียวติดคอ นอนกรน หรือหายใจแล้วมีเสียงคร่อกแคร่ คนเป็นพ่อแม่ย่อมรู้สึกกังวลใจและสงสารลูกจับใจ เพราะเด็กเล็กยังสั่งน้ำมูกเองไม่เป็น เสมหะหรือน้ำมูกที่ตกค้างอยู่ในโพรงจมูกจึงไหลลงคอ ทำให้ลูกไอ หงุดหงิด และดูดนมหรือกินข้าวได้น้อยลง หนึ่งในวิธีทางการแพทย์ที่ช่วยแก้ปัญหานี้ได้อย่างตรงจุดและปลอดภัยที่สุดก็คือ การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ซึ่งหลายบ้านมักจะกังวลว่าลูกจะสำลักหรือทำไม่เป็น วันนี้หมอจะมาเล่าขั้นตอนและวิธีปฏิบัติแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่นำไปลองทำตามได้ที่บ้านอย่างมั่นใจครับ

ทำไมการล้างจมูกด้วยน้ำเกลือถึงช่วยลดเสมหะในเจ้าตัวเล็กได้ดีที่สุด

หลายคนสงสัยว่าน้ำมูกหรือเสมหะอยู่ในคอ ทำไมต้องล้างจมูก? ความจริงแล้วโพรงจมูกและลำคอของเด็กเชื่อมต่อกันอยู่ น้ำมูกข้นๆ ที่ค้างอยู่ข้างบนมักจะไหลลงไปสะสมกลายเป็นเสมหะเหนียวๆ ในคอหอย เมื่อเราใช้น้ำเกลือล้างจมูก น้ำเกลือความเข้มข้นที่เหมาะสม (0.9% Normal Saline) จะช่วยชะล้างน้ำมูกเหนียวข้น เชื้อโรค และสิ่งสกปรกให้ออกมาจากโพรงจมูกโดยตรง เมื่อทางเดินหายใจโล่งขึ้น น้ำมูกก็จะไม่ไหลลงคอ ช่วยลดอาการไอและเสมหะลงได้อย่างชัดเจน แถมยังช่วยให้เยื่อบุโพรงจมูกทำงานได้ดีขึ้น ลูกจะกลับมาหายใจโล่งสบายจมูกและนอนหลับได้สนิทตลอดคืน

อุปกรณ์ที่ต้องเตรียมก่อนลงมือล้างจมูกให้ลูกน้อย

การเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมก่อนเริ่มกระบวนการจะช่วยให้ทุกอย่างราบรื่นและรวดเร็ว ลดความเครียดของเด็กๆ ลงได้มาก โดยสิ่งที่ต้องเตรียมมีดังนี้ครับ

• น้ำเกลือปราเชื้อ 0.9% ควรเลือกซื้อชนิดที่ได้มาตรฐานทางการแพทย์จากร้านขายยา
• ไซริงค์ (Syringe) หรือกระบอกฉีดยาขนาดเล็ก สำหรับเด็กเล็กมักใช้ขนาด 3 ถึง 5 ซีซี เพื่อให้ควบคุมแรงดันของน้ำเกลือได้ง่าย
• จุกยางสวมปลายไซริงค์ หากมี จะช่วยลดความคมหรือความแข็งของปลายกระบอกฉีดยา ไม่ให้ไปโดนเนื้อเยื่อในจมูกของลูกเจ็บ
• ถ้วยสะอาดสำหรับรินน้ำเกลือ และกระดาษทิชชูหรือผ้าอ้อมสะอาดสำหรับซับน้ำมูก

ขั้นตอนการล้างจมูกให้ลูกน้อยแบบละเอียดยิบ ทีละสเต็ป

เมื่อเตรียมอุปกรณ์พร้อมแล้ว ให้เลือกเวลาที่ลูกอารมณ์ดี ไม่เพิ่งกินนมหรืออาหารอิ่มใหม่ๆ เพื่อป้องกันการอาเจียน แล้วทำตามขั้นตอนเหล่านี้ได้เลยครับ

• เทน้ำเกลือสะอาดลงในถ้วย แล้วใช้ไซริงค์ดูดน้ำเกลือขึ้นมาในปริมาณที่เหมาะสมกับวัย เช่น เด็กเล็กประมาณ 1 ถึง 3 ซีซีต่อข้าง
• จัดท่าให้ลูกนั่งหรือนอนหันหน้าตะแคงเล็กน้อย เพื่อให้น้ำเกลือไหลออกทางรูจมูกอีกข้างได้อย่างสะดวก ไม่สำลักลงคอ
• ค่อยๆ สอดปลายไซริงค์เข้าไปที่รูจมูกด้านบนเบาๆ อย่าให้ลึกเกินไป
• แนวทางการใช้น้ำเกลือล้างจมูกเพรื่องแรงดันเป็นสิ่งสำคัญ ให้กดก้านไซริงค์ฉีดน้ำเกลือเข้าไปในจมูกด้วยความเร็วปานกลางในจังหวะเดียว น้ำเกลือจะเข้าไปชะล้างน้ำมูกแล้วไหลออกทางรูจมูกอีกข้างทันที
• ทำซ้ำในรูจมูกอีกข้างด้วยวิธีเดียวกัน จากนั้นใช้กระดาษทิชชูเช็ดทำความสะอาดรอบจมูกให้แห้ง

ข้อควรระวังและความปลอดภัยที่พ่อแม่ห้ามมองข้ามเด็ดขาด

แม้ว่าการล้างจมูกจะเป็นวิธีที่ปลอดภัยและไม่มีผลข้างเคียงอันตราย แต่ก็มีจุดที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะโพรงจมูกของเด็กมีความบอบบางมาก

• ห้ามใช้แรงดันที่รุนแรงเกินไป เพราะอาจทำให้เยื่อบุจมูกช้ำ มีเลือดกำเดาไหล หรือทำให้น้ำเกลือสำลักเข้าหลอดลมได้
• หลีกเลี่ยงการใช้น้ำเกลือทำเองจากเกลือแกงผสมน้ำเปล่าเด็ดขาด เพราะความเข้มข้นจะไม่เท่ากัน อาจทำให้แสบจมูกและติดเชื้อเพิ่มขึ้น
• หากลูกมีอาการหูอื้อ ปวดหู หรือมีไข้สูงร่วมด้วย ควรปรึกษากุมารแพทย์ก่อนทำการล้างจมูกทุกครั้ง