โรคไขมันในเลือดสูง: เมื่อผลตรวจสุขภาพบอกว่ามีไขมันเกิน, เราต้องรับมืออย่างไรดี?

ผลตรวจสุขภาพออกแล้ว: ทำไมหมอถึงบอกว่าเราเป็นโรคไขมันในเลือดสูง

เวลาที่เปิดซองผลตรวจสุขภาพประจำปี หลายคนอาจจะใจหายวาบเมื่อเห็นตัวเลขคอเลสเตอรอลเกินเกณฑ์มาตรฐาน จนคุณหมอแปะป้ายให้ว่าเป็น โรคไขมันในเลือดสูง คำถามแรกๆ ที่หมอมักจะได้ยินจากคนไข้เสมอก็คือ "หมอครับ/ค่ะ กินอะไรผิดไปหรือเปล่า ทำไมไขมันถึงขึ้น?" ความจริงแล้ว ไขมันในเลือดไม่ได้มาจากอาหารที่เรากินเข้าไปเพียงอย่างเดียวครับ ร่างกายของเรา ไม่ว่าจะเป็นตับ ก็มีกระบวนการสร้างไขมันขึ้นมาเองด้วยเหมือนกัน

ประเภทของไขมันในเลือด: ตัวร้าย ตัวดี และไตรกลีเซอไรด์ ต่างกันอย่างไร

เวลาพูดถึงไขมันในเลือด เราไม่ได้มองกันแค่ตัวเลขรวมๆ ตัวเดียวครับ แต่เราต้องมาแกะดูข้างในกันว่ามีอะไรบ้าง เปรียบเหมือนทีมฟุตบอลที่มีทั้งตัวจริง ตัวสำรอง และตัวป่วน ดังนี้ครับ

คอเลสเตอรอลตัวร้าย (LDL): ต้นเหตุของหลอดเลือดอุดตัน

เจ้าตัวนี้มีหน้าที่ขนส่งไขมันไปตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย แต่ถ้ามีปริมาณมากเกินไป มันจะไปเกาะตามผนังหลอดเลือดแดง ทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง เหมือนท่อน้ำที่มีคราบไขมันสะสมนานวันเข้า จนเกิดภาวะหลอดเลือดอุดตันตามมา

คอเลสเตอรอลตัวดี (HDL): พระเอกขี่ม้าขาวคอยเก็บกวาด

ต่างจากตัวแรกครับ เจ้าตัวนี้ทำหน้าที่เก็บกวาดคอเลสเตอรอลส่วนเกินตามหลอดเลือดกลับไปทำลายที่ตับ ยิ่งเรามี HDL ในเลือดสูงเท่าไหร่ ก็ยิ่งแปลว่าหลอดเลือดของเราสะอาดและปลอดภัยมากขึ้นเท่านั้น

ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides): ไขมันสำรองจากพลังงานส่วนเกิน

ไขมันชนิดนี้เกิดจากการที่ร่างกายเผาผลาญพลังงานจากแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์ไม่หมด แล้วเปลี่ยนรูปไปเก็บสะสมไว้เป็นพลังงานสำรอง ถ้าใครชอบกินหวาน กินดึก หรือดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บ่อยๆ มักจะพบว่าไตรกลีเซอไรด์พุ่งสูงปรี๊ด

ไขมันสูงแบบนี้อันตรายไหม: อาหารและพฤติกรรมอะไรที่ต้องรีบปรับเปลี่ยน

ความน่ากลัวของ โรคไขมันในเลือดสูง คือมันไม่มีอาการเตือนเลยครับ หลายคนแข็งแรงดี เดินเหินปกติ แต่พอหลอดเลือดตีบตันจนเกิดโรคหัวใจขาดเลือดหรืออัมพฤกษ์อัมพาส ถึงตอนนั้นก็มักจะสายเกินไปแล้ว สาเหตุหลักมักหนีไม่พ้นเรื่องใกล้ตัว

• อาหารการกิน: ของทอด ของมัน เบเกอรี่ที่มีเนยหรือครีม รวมถึงเนื้อสัตว์ติดมัน
• น้ำตาลและแป้งขัดขาว: ขนมหวาน น้ำหวาน ชานมไข่มุก ที่แปลงร่างเป็นไตรกลีเซอไรด์
• การขาดการออกกำลังกาย: ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานช้าลง ไขมันจึงสะสมได้ง่าย
• กรรมพันธุ์และอายุ: บางคนควบคุมอาหารอย่างดี แต่ตับผลิตคอเลสเตอรอลออกมาเองสูงจากพันธุกรรม

วิธีดูแลตัวเอง: ลดไขมันในเลือดอย่างไรให้อยู่หมัดโดยไม่ต้องพึ่งยาตั้งแต่เริ่ม

เมื่อตรวจเจอว่าไขมันเกิน หมออยากให้ตั้งสติและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมดูก่อนครับ เป็นด่านแรกที่ได้ผลดีที่สุดและยั่งยืนที่สุด

เลือกกินไขมันดีและลดแป้งน้ำตาล

ลองเปลี่ยนจากไขมันอิ่มตัวในเนื้อสัตว์ติดมันและกะทิ มาเป็นไขมันไม่อิ่มตัวจากปลาทะเล น้ำมันมะกอก หรือถั่วต่างๆ พร้อมกับลดปริมาณข้าวแป้งขัดขาวและงดน้ำหวานอย่างเด็ดขาด

ขยับร่างกายให้มากขึ้นในชีวิตประจำวัน

การออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ เช่น การเดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ หรือปั่นจักรยาน อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที จะช่วยเพิ่มระดับ HDL และช่วยเผาผลาญไตรกลีเซอไรด์ได้เป็นอย่างดี

เมื่อไหร่ที่หมอจะพิจารณาให้ใช้ยาลดไขมัน

ถ้าเราปรับพฤติกรรมอย่างเต็มที่แล้ว แต่ตัวเลขไขมันยังคงสูงมาก หรือถ้าคำนวณความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในอีก 10 ปีข้างหน้าแล้วพบว่ามีความเสี่ยงสูง หมอจำเป็นต้องพิจารณาจ่ายยาลดไขมันกลุ่มสแตติน (Statins) ให้กินร่วมด้วย เพื่อความปลอดภัยระยะยาว ป้องกันไม่ให้เกิดโรคหลอดเลือดสมองหรือหัวใจวายเฉียบพลัน