โรคไขมันในเลือดสูง เมื่อผลตรวจเลือดออกแล้วหมอชวนคุยเรื่องนี้

ผลตรวจสุขภาพประจำปีออกแล้วตกใจกับตัวเลขไขมันใช่ไหม

เวลาที่คนไข้เดินถือกระดาษผลตรวจสุขภาพเข้ามาในห้องตรวจ แล้วเปิดดูหน้าค่าไขมันในเลือด หลายคนมักจะทำหน้ากังวลเมื่อเห็นตัวเลขเกินเกณฑ์มาตรฐาน บางคนเพิ่งอายุสามสิบต้นๆ แต่ไขมันโคเลสเตอรอลกลับสูงปรี๊ดจนน่าตกใจ ความจริงแล้ว โรคไขมันในเลือดสูง ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย และไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับคนอ้วนท้วนอย่างที่หลายคนเข้าใจ

ทำไมร่างกายถึงมีไขมันในเลือดสูงเกินพิกัด

เวลากินอาหารเข้าไป ร่างกายจะย่อยสลายและเปลี่ยนไขมันบางส่วนให้กลายเป็นพลังงาน แต่ถ้าเรารับประทานอาหารจำพวกไขมันอิ่มตัว ของทอด ของมัน เบเกอรี่ หรือแป้งและน้ำตาลมากเกินกว่าที่ร่างกายจะเผาผลาญหมด ตับก็จะผลิตไขมันออกมาล่องลอยอยู่ในกระแสเลือดมากขึ้นเรื่อยๆ นอกจากเรื่องอาหารการกินแล้ว พันธุกรรมก็มีส่วนสำคัญ บางคนระวังเรื่องกินอย่างดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ แต่คุณพ่อคุณแม่เป็นโรคนี้ ลูกหลานก็มีโอกาสสูงที่จะเจอกับภาวะไขมันเกินได้เช่นกัน

ประเภทของไขมันในเลือดที่ต้องทำความรู้จัก

เวลาหมออธิบายให้คนไข้ฟัง จะแบ่งไขมันออกเป็นตัวเอกสามตัวหลักๆ ที่จำง่ายและมีความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง

• โคเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol): ปริมาณโคเลสเตอรอลทั้งหมดในเลือด ยิ่งน้อยยิ่งดี
• ไขมันตัวร้าย (LDL): ตัวการสำคัญที่คอยไปเกาะตามผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบตันและแข็งกระด้าง
• ไขมันตัวดี (HDL): พี่ใหญ่ใจดีคอยทำหน้าที่เก็บกวาดไขมันส่วนเกินในหลอดเลือดกลับไปทำลายที่ตับ ยิ่งมีค่าสูงยิ่งเป็นผลดี
• ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides): ไขมันที่ได้จากพลังงานส่วนเกินของแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์ ถ้าสูงมากๆ เสี่ยงตับอ่อนอักเสบ

อันตรายเงียบๆ ที่มากับหลอดเลือดอุดตัน

ความน่ากลัวของ โรคไขมันในเลือดสูง คือมันไม่มีอาการเตือนอะไรเลย เราจะไม่รู้สึกเวียนหัว ปวดหัว หรือเหนื่อยง่ายจากไขมันโดยตรง คนไข้ส่วนใหญ่ยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ จนกระทั่งวันหนึ่งไขมันไปสะสมพอกพูนจนหลอดเลือดสมองตีบกลายเป็นอัมพฤกษ์อัมพาต หรือหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลันกลายเป็นโรคหัวใจขาดเลือด ซึ่งนั่นคือความรุนแรงระดับที่เรียกว่าภัยเงียบของจริง

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไรให้ตัวเลขไขมันลดลง

ข่าวดีคือ ไขมันในเลือดสูงสามารถจัดการให้ดีขึ้นได้ด้วยการปรับวิถีชีวิต เริ่มต้นจากการลดละอาหารจำพวกของทอด ขนมขบเคี้ยว อาหารฟาสต์ฟู้ด และเครื่องดื่มรสหวานจัด หันมาเน้นการกินผัก ผลไม้ ปลา และธัญพืชไม่ขัดสีที่มีกากใยสูง ซึ่งช่วยดักจับไขมันในลำไส้ได้ดี พร้อมๆ กับการขยับร่างกายออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ เช่น การเดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ หรือปั่นจักรยาน อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายดึงไขมันสะสมออกมาใช้

ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการกินยาลดไขมัน

คนไข้หลายคนมักปฏิเสธหมอเสียงแข็งเมื่อได้ยินคำว่าต้องกินยา เพราะกลัวว่าตับพังหรือต้องกินไปตลอดชีวิต ความจริงแล้ว ยาลดไขมันในเลือดกลุ่มสแตติน (Statins) เป็นยาที่มีความปลอดภัยสูงและใช้กันมาอย่างยาวนาน หากปรับพฤติกรรมอย่างเต็มที่แล้ว 3 ถึง 6 เดือน ค่าไขมันยังไม่ลดลง หรือในกลุ่มคนที่แพทย์ประเมินแล้วว่ามีความเสี่ยงสูงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด การกินยาคือเกราะป้องกันชีวิตที่ดีที่สุด ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันได้อย่างมีนัยสำคัญ การกินยาภายใต้การดูแลของแพทย์จึงเป็นเรื่องที่ปลอดภัยและวางใจได้