โรคไขมันในเลือดสูง: เมื่อไหร่ที่เลือดของเราเริ่มข้นหนืดเกินไป?

เพิ่งรู้ตัวว่าตรวจสุขภาพแล้วเจอไขมันในเลือดสูง ต้องตกใจไหม?

หลายคนเดินถือใบตรวจสุขภาพออกจากห้องแล็บ แล้วขมวดคิ้วด้วยความสงสัย เมื่อเห็นตัวเลขคอเลสเตอรอลพุ่งสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน ทั้งที่ตัวเองก็ไม่ได้รู้สึกอ้วนท้วนอะไร หรือบางคนกินน้อยออกจะตายไป ทำไมผลตรวจถึงฟ้องว่าเราเป็นโรคไขมันในเลือดสูงเสียได้

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้เรื่องนี้อยู่ทุกวัน ผมมักจะบอกคนไข้เสมอว่า ไขมันในเลือดสูงเป็นเรื่องใกล้ตัวมาก เปรียบเสมือนขยะที่สะสมอยู่ในท่อประปาบ้านเราทีละนิดทีละหน่อยโดยที่เราไม่รู้ตัว กว่าจะแสดงอาการ ท่อก็อาจจะตีบตันไปมากแล้ว วันนี้เรามาทำความเข้าใจเจ้าไขมันตัวร้ายนี้กันแบบง่ายๆ สไตล์พี่น้องคุยกันครับ

ประเภทของไขมันในเลือดที่ต้องทำความรู้จัก

เวลาเจาะเลือดตรวจไขมัน หมอไม่ได้ดูแค่ตัวเลขเดียวนะครับ แต่เราดูองค์ประกอบหลักๆ อยู่ 4 ตัวด้วยกัน ซึ่งแต่ละตัวมีบทบาทต่างกันสิ้นเชิง

ไขมันตัวร้าย แอลดีแอล คอเลสเตอรอล

ตัวนี้แหละคือตัวการหลักที่ชอบไปเกาะตามผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดแข็งและตีบแคบ ยิ่งมีค่าสูงมากเท่าไหร่ ความเสี่ยงเรื่องโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองก็ยิ่งพุ่งสูงตามไปด้วย

ไขมันตัวดี เอชดีแอล คอเลสเตอรอล

อันนี้เป็นพระเอกขี่ม้าขาว คอยทำหน้าที่เก็บกวาดไขมันร้ายจากตามเนื้อเยื่อและหลอดเลือดกลับไปทำลายที่ตับ ยิ่งตัวนี้สูงยิ่งดี เปรียบเสมือนมีหน่วยกล้าตายคอยปกป้องหลอดเลือดของเรา

ไตรกลีเซอไรด์ ไขมันส่วนเกินจากน้ำตาลและแป้ง

ไขมันชนิดนี้ร่างกายสร้างขึ้นมาจากพลังงานส่วนเกิน โดยเฉพาะแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์ที่เรากินเข้าไปเกินความจำเป็น ถ้ามีมากเกินไปก็อ้วนลงพุงแถมเสี่ยงตับอักเสบอีกด้วย

ต้นตอจริงๆ ที่ทำให้ไขมันในเลือดสูงเกิดจากอะไร?

หลายคนโทษว่าเพราะกินของมันๆ อย่างเดียว แต่ความจริงแล้วเบื้องหลังโรคไขมันในเลือดสูงมีหลายสาเหตุประกอบกัน

• กรรมพันธุ์และอายุ: บางคนตับทำงานในการกำจัดคอเลสเตอรอลได้ไม่ดีตั้งแต่เกิด หรืออายุที่มากขึ้นทำให้ระบบเผาผลาญทำงานช้าลง
• พฤติกรรมการกิน: ติดกินหวาน ขอบJunk Food ชอบกินของทอด ของมัน หรือกินแป้งและน้ำตาลในปริมาณที่สูงเกินไป
• ขาดการเคลื่อนไหวร่างกาย: นั่งทำงานหน้าจอคอมพิวเตอร์ทั้งวัน ไม่ค่อยได้ออกกำลังกาย ทำให้ร่างกายเผาผลาญไขมันได้น้อยลง
• โรคประจำตัวและยาบางชนิด: เช่น โรคเบาหวาน โรคไต หรือการกินยาบางประเภทที่มีผลต่อระดับไขมัน

วิธีปรับพฤติกรรมลดไขมันในเลือดฉบับทำได้จริง

ข่าวดีคือ ไขมันในเลือดสูงสามารถลดลงได้ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต โดยไม่ต้องพึ่งยาตั้งแต่เริ่มต้นเสมอไป หากเราตั้งใจทำตามแนวทางเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง

เลือกกินอาหารให้เป็น เน้นลดแป้งและน้ำตาล

การลดไขมันในเลือดไม่ได้หมายความว่าต้องงดไขมันทุกชนิดนะครับ สิ่งที่ควรลดจริงๆ คือไขมันอิ่มตัวจากเนื้อสัตว์ติดมัน กะทิ และของทอด รวมถึงต้องระวังน้ำตาลและแป้งขัดขาวให้มาก เพราะตับจะเปลี่ยนน้ำตาลส่วนเกินเหล่านี้ให้กลายเป็นไตรกลีเซอไรด์ หันมากินปลา ผัก ผลไม้ที่ไม่หวานจัด และธัญพืชไม่ขัดสีให้มากขึ้น

ขยับร่างกายให้สม่ำเสมอเพื่อเพิ่มไขมันดี

การออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ เช่น การเดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ หรือปั่นจักรยาน อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที จะช่วยเพิ่มระดับเอชดีแอล หรือไขมันตัวดี ให้กลับมาทำหน้าที่เก็บกวาดหลอดเลือดได้ดีขึ้น

เมื่อไหร่ที่คุณหมอต้องพิจารณาให้ยากลดไขมัน?

คนไข้หลายคนกลัวการกินยากลดไขมันมาก กลัวตับพัง กลัวต้องกินไปตลอดชีวิต ความจริงคือหมอจะพิจารณาจ่ายยาให้ก็ต่อเมื่อปรับพฤติกรรมแล้วตัวเลขยังสูงน่ากลัว หรือคนไข้มีความเสี่ยงสูง เช่น สูบบุหรี่ เป็นเบาหวาน หรือมีความดันโลหิตสูงร่วมด้วย การกินยาภายใต้การดูแลของแพทย์จะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือโรคหัวใจวายเฉียบพลันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าการปล่อยให้หลอดเลือดตีบตันไปเรื่อยๆ ครับ