โรคปอดบวมในเด็ก: คุณพ่อคุณแม่มือใหม่ต้องสังเกตอาการอย่างไรให้ทันเวลา

ลูกไอมาก มีไข้ หายใจเร็วเกินไปหรือเปล่า?

เวลาเห็นลูกตัวเล็กๆ เริ่มมีอาการไอหนัก หรือหายใจหอบเหนื่อย คนเป็นพ่อเป็นแม่คงรู้สึกใจคอไม่ดี โดยเฉพาะเมื่ออาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคปอดบวมในเด็ก ซึ่งเป็นโรคที่ต้องอาศัยการสังเกตอย่างใกล้ชิด เพราะถ้ารักษาไม่ทันท่วงทีอาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้ วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังว่าโรคนี้คืออะไร และทำไมเราถึงประมาทไม่ได้เลย

ปอดบวมในเด็กเกิดจากอะไรกันแน่

จริงๆ แล้วปอดบวมไม่ได้เกิดจากแค่เชื้อไวรัส แต่ยังมีเชื้อแบคทีเรียและเชื้อไมโคพลาสมาที่เป็นตัวการสำคัญ โดยเชื้อเหล่านี้จะเข้าไปทำให้เนื้อเยื่อปอดเกิดการอักเสบจนมีของเหลวหรือหนองเข้าไปแทนที่อากาศ ทำให้ลูกน้อยหายใจลำบากและได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ซึ่งมักจะตามหลังอาการหวัดธรรมดาหรือไข้หวัดใหญ่ที่รักษาไม่หายเสียที

วิธีสังเกตสัญญาณอันตรายที่ลูกกำลังบอกเรา

อาการเริ่มแรกมักจะดูเหมือนเด็กเป็นหวัดธรรมดา แต่ถ้าเริ่มสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ให้ระวังไว้ก่อนว่าอาจไม่ใช่แค่หวัดแล้ว

• ไข้สูงต่อเนื่อง: ไข้ไม่ยอมลดลงง่ายๆ แม้จะเช็ดตัวหรือกินยาลดไข้แล้ว
• อาการไอเปลี่ยนไป: ไอถี่ขึ้น ไอแห้งๆ หรือไอแบบมีเสมหะรุนแรง
• หายใจเหนื่อยหอบ: สังเกตจากจมูกบานเวลาหายใจ หรือหน้าอกบุ๋มขณะหายใจเข้า
• ซึมลง ไม่ทานอาหาร: ลูกดูอ่อนเพลียผิดปกติ ไม่ยอมดื่มนมหรือน้ำ

นับจังหวะหายใจแบบง่ายๆ ให้ลูกน้อย

วิธีที่หมออยากแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่ทำเป็น คือการนับจังหวะหายใจของลูกตอนที่เขานิ่งที่สุด โดยให้ดูว่าหน้าอกขยับขึ้นลงกี่ครั้งใน 1 นาที หากพบตัวเลขดังนี้ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

• เด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน: หายใจตั้งแต่ 60 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป
• เด็กอายุ 2 เดือน - 1 ปี: หายใจตั้งแต่ 50 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป
• เด็กอายุ 1 ปี - 5 ปี: หายใจตั้งแต่ 40 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป

ทำอย่างไรเมื่อสงสัยว่าลูกเป็นปอดบวม

หากลูกเข้าข่ายอาการข้างต้น อย่าเพิ่งซื้อยาปฏิชีวนะมาให้ทานเองโดยไม่ผ่านการวินิจฉัยจากแพทย์ เพราะยาแต่ละชนิดใช้รักษาเชื้อที่ต่างกัน การให้ยาไม่ตรงโรคอาจทำให้เชื้อดื้อยาได้ สิ่งที่ควรทำคือรีบพาไปพบกุมารแพทย์ เพื่อฟังเสียงปอด หรืออาจต้องมีการเอกซเรย์ทรวงอกเพื่อดูความรุนแรงของอาการอักเสบ ซึ่งจะช่วยให้วางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้อง

ป้องกันลูกน้อยให้ห่างจากปอดบวมได้อย่างไร

การสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีที่สุดคือการให้ลูกได้รับวัคซีนพื้นฐานและวัคซีนเสริม เช่น วัคซีนป้องกันไอพีดี (IPD) หรือวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี นอกจากนี้ การรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน ล้างมือบ่อยๆ และหลีกเลี่ยงการพาเด็กเล็กไปอยู่ในที่ที่คนพลุกพล่านในช่วงที่มีการระบาดของโรค จะช่วยลดโอกาสเสี่ยงที่ลูกน้อยจะติดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ