หน้ากากอนามัยและการล้างมือ: เกราะป้องกันง่ายๆ ที่ช่วยตัดวงจรโรคได้อยู่หมัด

ช่วงนี้เวลาเดินไปไหนมาไหน เรามักจะเห็นคนไอจามหรือเป็นหวัดกันบ่อยขึ้น หลายคนเริ่มกังวลว่าเชื้อโรคจะแพร่กระจายมาถึงตัวเราได้อย่างไร ทั้งที่บางทีเราก็ไม่ได้ไปสัมผัสใครใกล้ชิดเลย ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้ทุกวัน ผมมักจะย้ำเสมอว่า การป้องกันโรคติดต่อในชีวิตประจำวันนั้นไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด หัวใจสำคัญอยู่ที่การตัดวงจรการแพร่เชื้อที่ต้นตอ ซึ่งพระเอกของเราก็คือ บทบาทของหน้ากากอนามัยและการล้างมือ สองสิ่งนี้เปรียบเสมือนกำแพงด่านแรกที่ช่วยปกป้องร่างกายเราจากเชื้อโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เชื้อโรคเดินทางอย่างไร ทำไมเราต้องป้องกันตั้งแต่ต้นทาง

เวลาที่เราพูด ไอ หรือจาม ละอองฝอยขนาดเล็กจำนวนมากจะพุ่งออกมาสู่อากาศโดยที่เรามองไม่เห็น หากละอองฝอยเหล่านี้มีเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย และมีคนสูดดมเข้าไป เชื้อก็จะเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจทันที นอกจากนี้ ละอองฝอยยังตกลงไปเกาะตามพื้นผิวสัมผัสต่างๆ เช่น ลูกบิดประตู ราวบันได หรือหน้าจอโทรศัพท์ เมื่อเราใช้มือไปจับแล้วเผลอมาขยี้ตา แคะจมูก หรือหยิบอาหารเข้าปาก เชื้อโรคก็พร้อมจะเข้าสู่ร่างกายได้ทันที

ใส่หน้ากากอนามัยอย่างไรให้บล็อกเชื้อโรคได้อยู่หมัด

การสวมหน้ากากอนามัยไม่ได้มีไว้สำหรับตอนที่เราป่วยเท่านั้น แต่คนปกติก็ควรใส่เพื่อป้องกันการรับเชื้อเช่นกัน หน้ากากอนามัยทำหน้าที่เสมือนตัวกรองที่คอยดักจับละอองฝอยจากการไอหรือจาม ไม่ให้แพร่ออกไปในอากาศและไม่ให้เข้ามาสู่จมูกและปากของเรา

สิ่งสำคัญคือต้องสวมให้ถูกวิธี โดยให้ด้านที่มีสีเข้มหรือด้านกันน้ำอยู่ด้านนอก ขอบลวดด้านบนต้องดัดให้แนบสนิทกับสันจมูก และตัวหน้ากากต้องแนบชิดกับใบหน้า ไม่มีช่องว่างด้านข้าง หากหน้ากากเริ่มเปียกชื้นหรือสกปรก ควรเปลี่ยนทันที เพราะประสิทธิภาพในการกรองจะลดลงอย่างมาก

ล้างมือบ่อยแค่ไหนถึงจะสะอาดและปลอดภัยที่สุด

มือของเราคืออวัยวะที่ใช้งานหนักที่สุดในแต่ละวัน และเป็นพาหนะชั้นดีในการขนส่งเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย การล้างมือจึงเป็นเรื่องที่ละเลยไม่ได้เลย

เราควรล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างน้อย 20 วินาที หรือใช้เจลแอลกอฮอล์ที่มีความเข้มข้นไม่ต่ำกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ ในทุกช่วงเวลาสำคัญ เช่น

• ก่อนรับประทานอาหารและก่อนปรุงอาหาร
• หลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
• หลังจากไอ จาม หรือสั่งน้ำมูก
• หลังจากสัมผัสสิ่งของสาธารณะ เช่น ราวบันได ปุ่มลิฟต์ หรือเงินสด
• หลังจากกลับมาถึงบ้านจากการออกไปข้างนอก

เมื่อหน้ากากอนามัยและการล้างมือทำงานร่วมกัน

ลองนึกภาพตามนะครับว่า ถ้าเปรียบเชื้อโรคเป็นผู้ร้าย หน้ากากอนามัยก็คือโล่ที่คอยกันการโจมตีทางอากาศ ส่วนการล้างมือก็คือการทำความสะอาดอาวุธและร่างกายไม่ให้มีร่องรอยของผู้ร้ายหลงเหลืออยู่ เมื่อเราทำทั้งสองอย่างนี้ควบคู่กันไปอย่างสม่ำเสมอ โอกาสที่เชื้อโรคจะเล็ดลอดเข้ามาสร้างความเจ็บป่วยให้กับร่างกายเราย่อมลดลงอย่างเห็นได้ชัด

สรุปการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันเพื่อห่างไกลโรค

การรักษาสุขภาพให้แข็งแรงไม่ได้พึ่งพาแค่วิตามินหรือการออกกำลังกายเพียงอย่างเดียว แต่พฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ อย่างการใส่หน้ากากอนามัยและการล้างมือให้เป็นนิสัย คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดที่ทุกคนทำได้ด้วยตัวเอง เริ่มต้นง่ายๆ ตั้งแต่วันนี้ เพื่อตัวเราเองและคนรอบข้างที่คุณรักครับ