ผื่นจากเชื้อราแคนดิดา: เมื่อความชื้นทำให้ผิวหนังระคายเคือง

ผื่นจากเชื้อราแคนดิดาคืออะไร ทำไมถึงชอบขึ้นตามซอกพับ

หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการคันตามง่ามนิ้ว รักแร้ หรือใต้ราวนม โดยเฉพาะในช่วงที่อากาศร้อนชื้นหรือหลังจากออกกำลังกายเสร็จ ผื่นลักษณะนี้มักมีสีแดงสด ขอบเขตชัดเจน และบางครั้งอาจมีตุ่มน้ำใสเล็กๆ ล้อมรอบ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของ ผื่นจากเชื้อราแคนดิดา หรือที่เรียกกันว่าเชื้อราแคนดิดา (Candida) เจ้าเชื้อชนิดนี้จริงๆ แล้วมีอยู่บนผิวหนังเราตามปกติ แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่ผิวหนังเราอับชื้นหรือเสียสมดุล มันจะถือโอกาสแบ่งตัวจนเกิดอาการอักเสบและผื่นคันขึ้นมา

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เชื้อราแคนดิดาเติบโตได้ดี

เหตุผลที่เชื้อราชนิดนี้เลือกที่อยู่เป็นบริเวณซอกพับหรือจุดที่อับชื้น เพราะสภาพแวดล้อมเหล่านั้นเป็นใจให้มันเติบโตได้รวดเร็ว โดยปัจจัยหลักๆ ได้แก่

• การสวมใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นหรือไม่ระบายอากาศ
• ภาวะน้ำหนักตัวเกิน ทำให้เกิดรอยพับของผิวหนังมากขึ้น
• คนที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงหรือเป็นเบาหวาน เนื่องจากเชื้อราชอบน้ำตาลเป็นอาหาร
• การกินยาปฏิชีวนะต่อเนื่องเป็นเวลานานจนสมดุลของจุลินทรีย์ในร่างกายเสียไป
• การแช่น้ำหรือทำกิจกรรมที่ทำให้ผิวหนังเปียกชื้นตลอดเวลา

วิธีสังเกตอาการด้วยตัวเองว่าใช่เชื้อราแคนดิดาหรือไม่

อาการเด่นที่หมออยากให้สังเกตคือ ผื่นมักจะเริ่มต้นด้วยความคันยิบๆ แล้วค่อยๆ เปลี่ยนเป็นปื้นสีแดงสดบริเวณที่เป็นรอยพับของร่างกาย หากเป็นมากอาจจะเห็นเป็นคราบสีขาวๆ หรือมีอาการแสบร่วมด้วย สิ่งที่น่าสังเกตที่สุดคือ มักจะมีตุ่มเล็กๆ หรือจุดแดงเล็กๆ กระจายอยู่รอบๆ ผื่นหลัก ซึ่งเป็นลักษณะทางกายภาพที่ช่วยแยกผื่นชนิดนี้ออกจากผื่นแพ้สัมผัสทั่วไปได้ดี

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

สำหรับใครที่เริ่มมีอาการ หมอแนะนำให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมก่อนเป็นอันดับแรก เพราะยาอาจจะช่วยแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ แต่พฤติกรรมคือสิ่งที่ป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำได้ดีที่สุด

• รักษาความสะอาดและทำให้ผิวหนังบริเวณที่เป็นผื่นแห้งอยู่เสมอหลังจากอาบน้ำ
• หลีกเลี่ยงการสวมเสื้อผ้าที่รัดแน่นจนเกินไป เปลี่ยนมาใช้ผ้าฝ้ายที่ระบายอากาศได้ดี
• ลดการทานของหวานจัดหากมีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงร่วมด้วย
• หากอาการยังไม่ดีขึ้นภายใน 3-5 วัน การใช้ยาต้านเชื้อราชนิดทาภายนอกที่หมอหรือเภสัชกรแนะนำเป็นสิ่งที่ควรทำ โดยต้องทาให้ต่อเนื่องตามระยะเวลาที่กำหนด แม้อาการจะดูดีขึ้นแล้วก็ตาม

เมื่อไหร่ที่ต้องเลิกซื้อยาใช้เองแล้วไปพบหมอ

แม้ผื่นจากเชื้อราแคนดิดาจะไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่หากมีอาการผื่นลามเป็นบริเวณกว้าง มีอาการบวมแดงร้อน หรือมีไข้ร่วมด้วย รวมถึงในกรณีที่ใช้ยาทาแล้วอาการไม่ดีขึ้นหลังจากผ่านไปหนึ่งสัปดาห์ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้หรือหาซื้อยาตามใจชอบ เพราะอาจเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน หรือเกิดจากโรคผิวหนังชนิดอื่นที่ต้องใช้ยาเฉพาะทางที่แตกต่างกัน การตรวจวินิจฉัยอย่างถูกต้องจะช่วยให้รักษาได้ตรงจุดและหายขาดได้เร็วที่สุด