อาการเจ็บป่วยจากภาวะฟันกำลังขึ้น: เข้าใจลูกน้อยและรับมืออย่างไรดี

ลูกงอแงไม่ยอมนอน รู้ตัวอีกทีฟันซี่แรกกำลังโผล่

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยเริ่มมีฟันซี่แรกขึ้น เป็นอีกหนึ่งช่วงเวลาปวดหัวไม่น้อยสำหรับคนเป็นพ่อแม่ ลูกมักจะตื่นกลางดึก งอแงอย่างไร้สาเหตุ น้ำลายไหลย้อยเต็มเสื้อ และพยายามเอาทุกอย่างเข้าปากเพื่อกัด นี่คือสัญญาณคลาสสิกของอาการเจ็บป่วยจากภาวะฟันกำลังขึ้นที่หมอเจอได้ทุกวันในคลินิก

ลูกกำลังเจออะไรอยู่ ทำไมฟันขึ้นถึงทรมานจัง?

เวลาที่ฟันซี่น้อยๆ กำลังดันเหงือกอวบๆ เพื่อโผล่พ้นขึ้นมา มันไม่ได้แค่โผล่มาเฉยๆ แต่เหงือกบริเวณนั้นต้องฉีกขาดและขยายตัวออก ลองนึกภาพแผลอักเสบเล็กๆ ที่เกิดขึ้นในปากตลอดเวลาสิครับ ลูกจะรู้สึกคัน ระคายเคือง และเจ็บปวดตึงที่เหงือกจนหงุดหงิดกินไม่ได้นอนไม่หลับ

เช็กลิสต์อาการเตือนเมื่อฟันน้ำนมกำลังจะโผล่

นอกจากอาการงอแงเอาแต่ใจแล้ว อาการเจ็บป่วยจากภาวะฟันกำลังขึ้นยังแสดงออกทางร่างกายหลายอย่างที่คุณพ่อคุณแม่สังเกตได้:

• น้ำลายไหลเยื้องมากกว่าปกติ: ต่อมน้ำลายทำงานหนักขึ้นเพื่อช่วยลดการระคายเคืองในช่องปาก
• ชอบกัดทุกอย่างที่ขวางหน้า: ไม่ว่าจะเป็นนิ้วมือ ขอบเตียง หรือของเล่น เพราะแรงกดช่วยบรรเทาอาการคันเหงือกได้ชั่วคราว
• เหงือกบวมแดงและมีตุ่มใส: บางทีอาจเห็นตุ่มน้ำใสๆ ตรงตำแหน่งที่ฟันกำลังจะขึ้น ซึ่งเกิดจากของเหลวใต้เหงือกดันตัวขึ้นมา
• เบื่ออาหารและนอนหลับยาก: เพราะเวลาเคี้ยวอาหารจะไปโดนเหงือกที่อักเสบทำให้เจ็บ

ไขข้อข้องใจ: ฟันขึ้นทำให้มีไข้และท้องเสียจริงไหม?

เรื่องนี้เป็นคำถามยอดฮิตในห้องตรวจเลยครับ ในทางการแพทย์แล้ว ภาวะฟันขึ้นไม่ได้ทำให้เกิดไข้สูงหรือท้องเสียรุนแรงโดยตรง แต่การที่เหงือกอักเสบบวมแดงอาจทำให้ร่างกายเกิดการอักเสบเล็กน้อยและมีอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นนิดหน่อยได้ ประกอบกับช่วงนี้เด็กชอบเอามือหรือสิ่งสกปรกเข้าปากเพื่อกัดแก้คัน ทำให้รับเชื้อโรคเข้าสู่ทางเดินอาหารได้ง่ายจนเกิดอาการท้องเสียตามมา ดังนั้นถ้าลูกมีไข้สูงหรือท้องเสียหลายรอบ ควรพิจารณาว่าอาจเกิดจากการติดเชื้ออื่นๆ ร่วมด้วย

วิธีบรรเทาความเจ็บปวดให้ลูกน้อยสบายตัวขึ้น

ในฐานะหมอ ผมแนะนำวิธีง่ายๆ ที่ช่วยบรรเทาอาการเจ็บป่วยจากภาวะฟันกำลังขึ้นให้ทุเลาลงได้ที่บ้าน:

• ใช้ยางกัดแช่เย็น: ความเย็นจะช่วยลดการบวมและชาบริเวณเหงือก ทำให้ลูกรู้สึกสบายขึ้น แต่ห้ามเอาไปแช่ช่องฟรีซจนแข็งเป๊กนะครับ เอาแค่เย็นจัดก็พอ
• นวดเหงือกเบาๆ: ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำอุ่นจัดหรือนิ้วมือที่สะอาดนวดวนเบาๆ ที่เหงือกของลูก
• เช็ดน้ำลายบ่อยๆ: เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผื่นแดงรอบปากและคางจากการระคายเคืองของน้ำลายที่ไหลย้อย

สัญญาณแบบไหนที่ควรพามาหาหมอฟันเด็กทันที

แม้ว่าอาการส่วนใหญ่จะหายไปเองเมื่อฟันโผล่พ้นเหงือก แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยไว้เด็ดขาด:

• ลูกมีไข้สูงเกิน 38.5 อาศัยเซลเซียสติดต่อกันหลายวัน
• มีอาการท้องเสียรุนแรงจนเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ
• เหงือกบวมแดงมากจนมีหนองไหลออกมา
• ลูกซึมลง ไม่ยอมดื่มน้ำหรือนมเลย

การผ่านช่วงเวลาที่ฟันกำลังขึ้นไปได้ต้องอาศัยความเข้าใจและความอดทนของคุณพ่อคุณแม่ค่อนข้างมาก คอยกอดปลอบและดูแลความสะอาดในช่องปากให้ดี อาการเหล่านี้ก็จะผ่านพ้นไปได้ด้วยดีครับ