โรคหลอดเลือดสมองแตก: สังเกตอาการเตือนภัยเงียบก่อนสายเกินแก้

ช่วงเวลาที่นั่งคุยกันอยู่ดีๆ แล้วคนใกล้ตัวพูดไม่ชัด ยกแขนไม่ขึ้น หรือมุมปากตกเฉียบพลัน สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรืออาการอ่อนเพลียธรรมดา แต่เป็นสัญญาณเตือนภัยครั้งใหญ่จากร่างกายว่ากำลังเกิดภาวะวิกฤตขึ้นในสมอง ซึ่งในทางการแพทย์เรามักจะเจอเหตุการณ์แบบนี้บ่อยครั้ง และทุกนาทีที่ผ่านไปมีความหมายต่อชีวิตของคนไข้อย่างมาก

รู้จักภาวะเลือดออกในสมอง: ทำไมจู่ๆ ถึงเกิดขึ้นได้?

หลายคนมักสงสัยว่าโรคนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมคนสุขภาพแข็งแรงดีถึงเป็นได้ โดยอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ คือ ภายในสมองของเรามีเครือข่ายหลอดเลือดฝอยและหลอดเลือดขนาดใหญ่ที่คอยหล่อเลี้ยงเซลล์สมองอยู่ตลอดเวลา เมื่อไหร่ก็ตามที่ผนังหลอดเลือดเหล่านี้มีความอ่อนแอร่วมกับปัจจัยกระตุ้น เช่น ความดันโลหิตที่พุ่งสูงขึ้นอย่างกะทันหัน ก็จะทำให้หลอดเลือดทนแรงดันไม่ไหวแล้วปริแตกออก เลือดจึงไหลทะลักเข้าไปกดทับเนื้อเยื่อสมองส่วนข้างเคียง ส่งผลให้การทำงานของสมองในส่วนนั้นหยุดชะงักลงทันที

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าหลอดเลือดสมองกำลังแตก?

การสังเกตอาการความผิดปกติที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันถือเป็นกุญแจสำคัญที่สุด โดยอาการที่พบบ่อยและต้องระวังเป็นพิเศษมีดังนี้

• ชาหรืออ่อนแรงครึ่งซีก: จู่ๆ ก็รู้สึกไม่มีแรงที่แขนหรือขาข้างใดข้างหนึ่ง ยกของไม่ขึ้น หรือเดินแล้วเซอย่างไร้สาเหตุ
• ปากเบี้ยวพูดไม่ชัด: เวลาจะพูดกลับเปล่งเสียงออกมาไม่ได้ เรียบเรียงคำพูดไม่ได้ หรือพูดแล้วคนอื่นฟังไม่รู้เรื่อง ร่วมกับอาการมุมปากตกข้างหนึ่งอย่างเห็นได้ชัด
• ปวดหัวรุนแรงแบบไม่เคยเป็นมากหลาย: มักมาพร้อมกับอาการคลื่นไส้ อาเจียนพุ่ง และอาจมีอาการซึมลงร่วมด้วย
• มีปัญหาการมองเห็น: ตามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นชั่วขณะในตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง
• สูญเสียการทรงตัว: เวียนหัวบ้านหมุน เดินเซ หรือทรงตัวไม่อยู่ราวกับคนเมาสุรา

หลักการจำง่ายๆ เพื่อช่วยชีวิตคนใกล้ตัว

เพื่อให้การสังเกตอาการเป็นเรื่องง่ายในยามฉุกเฉิน แพทย์มักจะแนะนำให้ใช้หลักการประเมินเบื้องต้นที่เรียกว่า FAST ซึ่งประกอบด้วยการดูใบหน้า การทดสอบกำลังแขน การฟังเสียงพูด และการรีบโทรแจ้งสายด่วน หากพบว่ามีอาการเหล่านี้เพียงข้อเดียวหรือมากกว่านั้น ถือเป็นเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ที่รอไม่ได้เด็ดขาด

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที?

คำตอบคือทันทีที่สังเกตเห็นอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แม้ว่าอาการเหล่านั้นจะเป็นๆ หายๆ ก็ตาม หลายคนมักจะรอให้ผู้ป่วยนอนพักดูก่อน เผื่อว่าจะดีขึ้นเอง ซึ่งเป็นความคิดที่อันตรายมาก เพราะยิ่งพามาถึงมือแพทย์เร็วเท่าไหร่ โอกาสในการรอดชีวิตและโอกาสที่สมองจะฟื้นตัวกลับมาใช้งานได้ดีก็จะมีสูงขึ้นเท่านั้น การปล่อยเวลาให้เนิ่นนานออกไปจะทำให้เนื้อเยื่อสมองส่วนนั้นเสียหายถาวร