โรคต้อหินเฉียบพลัน ปวดตา ตาแดง ตามัว มองเห็นแสงสีรุ้ง สัญญาณอันตรายที่ห้ามมองข้าม

มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาหาผมที่คลินิกด้วยอาการปวดหัวรุนแรงร่วมกับปวดตาข้างเดียว ตาแดงก่ำ และมองเห็นภาพเบลอไปหมด บางคนนึกว่าเป็นไมเกรนกำเริบหรืออาหารเป็นพิษเพราะมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย แต่พอตรวจดูจริงๆ แล้วกลับพบภาวะที่อันตรายกว่านั้นมาก นั่นคือ โรคต้อหินเฉียบพลัน ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางจักษุวิทยาที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

ทำไมความดันตาถึงพุ่งสูงปรี๊ดจนเกิดเรื่องใหญ่

เพื่อให้เข้าใจง่ายๆ ลูกตาของเราเปรียบเสมือนอ่างล้างหน้าที่มีก๊อกน้ำคอยผลิตน้ำหล่อเลี้ยงลูกตาตลอดเวลา และมีท่อระบายน้ำคอยระบายน้ำออกไปเพื่อให้ความดันในลูกตาพอดี ในคนที่มีโครงสร้างตาบางแบบ เช่น ลูกตาสั้น หรือมุมระบายน้ำในตาแคบอยู่แล้ว เมื่ออายุมากขึ้น เลนส์ตาจะหนาขึ้น หรือเวลาที่เราอยู่ในที่มืดนานๆ ม่านตาจะขยายตัวจนไปปิดกั้นท่อระบายน้ำนี้ ทำให้น้ำในตาค้างเติ่งระบายออกไม่ได้

ผลลัพธ์ก็คือ ความดันในลูกตาพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วเหมือนยางรถยนต์ที่ถูกอัดลมจนแน่นเกินไป แรงดันมหาศาลนี้ไปกดทับเส้นประสาทตาและหลอดเลือด ทำให้เส้นประสาทตาเสียหายอย่างถาวรได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงถ้าไม่รีบแก้ไข

สัญญาณเตือนภัยรอบตัวที่บอกว่าตาเริ่มวิกฤต

อาการของ โรคต้อหินเฉียบพลัน มักจะเกิดขึ้นกะทันหันและรุนแรงจนคนไข้ทนไม่ไหว โดยมักจะมีอาการเหล่านี้ปรากฏขึ้นพร้อมๆ กัน

• ปวดตาและปวดศีรษะข้างที่เป็นอย่างรุนแรง แบบจี๊ดขึ้นสมอง
• ตามัวลงอย่างฉับพลัน มองเห็นไม่ชัด
• มองเห็นแสงไฟเป็นวงสีรุ้งหรือมีฝ้าขาวรอบดวงไฟ โดยเฉพาะเวลากลางคืน
• ตาแดงก่ำบริเวณรอบกระจกตาดำ
• คลื่นไส้ อาเจียน เหมือนคนท้องเสียหรืออาหารเป็นพิษ จนบางคนพะวงไปรักษาผิดโรค

ใครบ้างที่เสี่ยงตาบอดเงียบจากโรคนี้

โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน ส่วนใหญ่จะพบในคนอายุ 40 ปีขึ้นไป และพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ที่ควรระวัง

• คนที่มีภาวะสายตายาวมากๆ มักมีโครงสร้างกระบอกตาเล็กและมุมตาแคบ
• มีประวัติคนในครอบครัวสายตรงเคยเป็นโรคต้อหิน
• คนที่ชอบอยู่ในที่มืดนานๆ เช่น เล่นมือถือในห้องปิดไฟมืดๆ เพราะม่านตาจะขยายตัวกว้างขึ้นและไปอุดตันท่อระบายน้ำ
• ความเครียดหรืออารมณ์โกรธจัด ก็เป็นตัวกระตุ้นให้รูม่านตาขยายและเกิดอาการได้เช่นกัน

วิธีรักษาเมื่อมาถึงมือหมอตา

เป้าหมายแรกสุดของการรักษาคือการลดความดันในลูกตาลงให้เร็วที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้เส้นประสาทตาถูกทำลายไปมากกว่าเดิม โดยแพทย์จะเริ่มจากการให้ยาลดความดันตากลุ่มต่างๆ ทั้งชนิดหยอดตา ชนิดกิน และบางครั้งอาจต้องให้ทางหลอดเลือดดำร่วมด้วย ควบคู่ไปกับยาหยอดเพื่อหดรูม่านตา

เมื่อความดันตาลดลงจนอยู่ในภาวะปลอดภัยแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการทำเลเซอร์หรือผ่าตัดเพื่อเปิดทางระบายน้ำในตาให้ไหลเวียนได้สะดวก ป้องกันไม่ให้เกิดอาการกำเริบซ้ำขึ้นอีกในอนาคต

วิธีดูแลตัวเองและป้องกันไม่ให้ต้อหินเล่นงาน

แม้ว่าบางครั้งโครงสร้างตาจะหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่เราก็สามารถลดความเสี่ยงในการกระตุ้นให้เกิดอาการเฉียบพลันได้ด้วยการปรับพฤติกรรมง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน

• หลีกเลี่ยงการอยู่ในห้องหรือสถานที่ที่มืดสนิทเป็นเวลานาน หากจำเป็นต้องใช้โทรศัพท์ในที่มืดควรเปิดไฟส่องสว่างช่วยเสมอ
• ควบคุมความเครียด ทำจิตใจให้สบาย เพราะความเครียดมีผลต่อความดันในร่างกายและดวงตา
• ตรวจสุขภาพดวงตาประจำปีกับจักษุแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุเกิน 40 ปี หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นต้อหิน
• หากมีอาการปวดตา ตามัว หรือเห็นแสงสีรุ้ง อย่ารอให้หายเองเด็ดขาด ควรรีบมาพบแพทย์ทันที เพราะทุกนาทีมีความหมายต่อการมองเห็นของคุณ